Γιατί άνοιξε τώρα θέμα διαδοχής ο Κυριάκος; 

Μόλις πριν από δύο εβδομάδες όταν δημοσιογράφος ρώτησε τον Άδωνι Γεωργιάδη για το ενδεχόμενο διαδοχής του Κυριάκου Μητσοτάκη στην περίπτωση που η ΝΔ πάρει χαμηλά ποσοστά στις εκλογές, εισέπραξε στην προσβλητική και απαξιωτική απάντηση: «Μήπως έχετε πιει κανέναν μπάφο πριν μπείτε στο στούντιο και τα λέτε αυτά;».

Την Παρασκευή την ίδια ερώτηση την έθεσε ο Άρης Πορτοσάλτε (ο οποίος στο παρελθόν είχε πει από τηλεοράσεως “Μητσοτάκη μέχρι να σβήσει ο ήλιος”), στον πρωθυπουργό. Και μάλιστα με απαξιωτικό τρόπο: «Στην ήττα εκεί μπαίνει το ποσοστό του 25%. Ότι αν την Κυριακή των εκλογών πάρει 25% η Νέα Δημοκρατία, θα σηκωθούν λέει μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδος να πουν “φύγε πρόεδρε”, και εν μέσω διερευνητικών εντολών να αλλάξει πρόεδρο η ΝΔ. Τι λέτε»; Προφανώς περίμενε μία κατηγορηματική απόρριψη σαν του φίλου του, Αδώνι.

Ο Κυριάκος μάλλον τον εξέπληξε: «Να σας πω ότι, αν έφερνα 25% στις εκλογές καλά θα έκαναν να τα έλεγαν αυτά, να είμαι σαφής. Δηλαδή, από ένα σημείο και πέρα όλοι κρινόμαστε. Η ΝΔ έχει και μια παράδοση να ανταμείβει τους αρχηγούς οι οποίοι πηγαίνουν καλά και βέβαια οι ίδιοι οι αρχηγοί, όταν δεν πηγαίνουν καλά, να κάνουν στην άκρη, να έρχεται κάποιος άλλος».

Στο 25% βάζει τον πήχυ ο Μητσοτάκης 

Με την απάντηση ο Μητσοτάκης έβαλε στην ατζέντα το θέμα της διαδοχής του και τροφοδοτεί την σχετική φιλολογία. Εφόσον όμως δεν πετύχει το 25% τότε προκύπτει αμέσως το ερώτημα: Θα παραμερίσει την επομένη των εκλογών, ώστε οι διεργασίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης να γίνουν από άλλον αρχηγό; Ή στην περίπτωση αποτυχίας σχηματισμού κυβέρνησης, θα οδηγήσει στις επαναληπτικές εκλογές άλλος που θα εκλεγεί από την Κοινοβουλευτική Ομάδα; 

Δεν είναι δίχως σημασία ότι ο Μητσοτάκης είναι το αγκάθι στην προσπάθεια σχηματισμού συμμαχικής κυβέρνησης αφού κανείς δεν συνεργάζεται μαζί του. Θα είναι διαφορετικό το ερώτημα εάν στην θέση του είναι πχ ο Νίκος Δένδιας, που προβάλλει ως ο βασικός δελφίνος. 

Ο Κυριάκος δήλωσε ακόμη ότι παρέλαβε τη ΝΔ σε κακή κατάσταση κοντά στο 30%. Προφανώς εννοεί δημοσκοπικά. Τις εκλογές του 2015 ο Αντώνης Σαμαράς τις έχασε με 27,81%, μέσα όμως σε περίοδο μνημονιακής κρίσης και τον Σεπτέμβριο ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης πήρε 28,09% αλλά με μικρότερο αριθμό ψήφων. Το 2009 ο Κώστας Καραμανλής είχε χάσει με 33,5%. Πέρα από τα ποσοστά, οι αριθμοί των ψήφων έχουν την σημασία τους. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2015 ο Σαμαράς πήρε 1.718.000 ψήφους, έχοντας χάσει περίπου 107.000 από τις εκλογές του Ιουνίου του 2012. Στις εκλογές του Μάϊου του 2023 ο Μητσοτάκης κέρδισε με 2.407.000 ψήφους, 40,79%, με ποσοστό συμμετοχής 61% (2.115.000 και 40,56% είχε τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου). Έναν χρόνο αργότερα στις ευρωεκλογές του 2024 πήρε 1.125.000 ψήφους, ποσοστό 28,3% με συνολική συμμετοχή μόλις 41%. Για την ιστορία 1.119.000 ψήφους είχε πάρει ο Αντώνης Σαμαράς στο ιστορικό χαμηλό της ΝΔ τον Μάιο του 2012. Βέβαια δεν υπάρχει ευθεία σύγκριση ανάμεσα σε έθνικές και ευρωεκλογές. 

Εάν λοιπόν στις επόμενες εκλογές ο Κυριάκος πάρει κάτω από 25% – από το 40,75 % του 2023 – μετά από οκτώ χρόνια που ασκεί απρόσκοπτα την πρωθυπουργία και έχει απέναντι του μία κατακερματισμένη και αδύναμη αντιπολίτευση και σε περίοδο οικονομικής ανάπτυξης, θα είναι καθαρή πολιτική ήττα ακόμη και αν διατηρήσει την πρώτη θέση, που είναι και το πιθανότερο. 

Από τις εκλογές του Μαΐου του 2023 μέχρι τις ευρωεκλογές του 2024 η ΝΔ έχασε περισσότερους από 1.200.000 ψηφοφόρους. Το 28,3% οφείλεται στην χαμηλή συμμετοχή. Από εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για τον Κυριάκο. Οι δημοσκόποι ακόμη και δημοσίως, στα τηλεοπτικά παράθυρα, συμφωνούν στην εκτίμηση που προκύπτει από τις διασταυρώσεις των ποιοτικών στοιχείων, ότι μέχρι τώρα τουλάχιστον, οι ψηφοφόροι που αποχώρησαν, δεν γυρίζουν στη ΝΔ. Μπορεί να μείνουν στον καναπέ τους ή να ψηφίσουν άλλα κόμματα, πιθανότερο μάλιστα το κόμμα Σαμαρά που πριν ανακοινωθεί το βρίσκουν πλέον στο 6% με δεξαμενή στο 15%-16%.

Αποστασιοποίηση Καραμανλή

Καθοριστική είναι η συνεχιζόμενη κριτική και η αποστασιοποίηση του Κώστα Καραμανλή τον οποίο το Μαξίμου αντιμετωπίζει με σπασμωδικές κινήσεις, επιχειρώντας πλέον να του χρεώσει ευθύνη για την διάσταση. Τα ποσοστά στην πρόθεση ψήφου ή στην εκτίμηση, της ΝΔ, προκύπτουν επί τη βάση των αποτελεσμάτων και της συμμετοχής των ευρωεκλογών.

Αυτό σημαίνει ότι και όλους τους ψηφοφόρους των ευρωεκλογών να κρατήσει η ΝΔ, εάν η συμμετοχή κυμανθεί στο επίπεδο των εθνικών εκλογών τότε το ποσοστό της πέφτει καθαρά κάτω από το 20%, περίπου στο 18,7%. Στις of the record συζητήσεις τους οι δημοσκόποι συμφωνούν ότι η ΝΔ κινείται σήμερα στην πρόθεση ψήφου γύρω στο 23%-25% και χωρίς να έχει κατέβει το κόμμα Σαμαρά. 

Πολιτικά συνένοχοι οι βουλευτές

Αλλά ακόμη και με ποσοστό στο 25,5% – όσο του δίνει, σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες το δικό του επιτελείο – τα πράγματα θα είναι δύσκολα. Το να επιδιώξει ο Κυριάκος με εκβιαστικά διλήμματα και δεύτερες εκλογές, μία κυβέρνηση συνεργασίας (μετά από δύο τετραετίες με 41%) και ενώ έχει κλείσει τον κύκλο του, έχει εξαντληθεί η δυναμική του και δεν διαθέτει κανένα αφήγημα, μοιάζει πολιτικά παράταιρο.

Οι συνέπειες του νεοφιλελεύθερου μετασχηματισμού που επέβαλε ο Μητσοτάκης βαραίνουν ήδη την οικονομία και την κοινωνία και θα γίνουν πιο έντονα αισθητές στα επόμενα χρόνια. Η επόμενη κυβέρνηση θα διαχειριστεί καμένη γη. Ο Κυριάκος γνωρίζει τι έρχεται. Θα επιδιώξει με εκβιασμούς μία κυβέρνηση συνεργασίας και μειωμένης νομιμοποίησης που θα έχει να διαχειριστεί τα αδιέξοδα που ο ίδιος δημιούργησε; Μέσα από αυτό το πρίσμα η αναζήτησή διεξόδου και η αποχώρηση, πριν (παρότι το απέρριψε) ή μετά τις εκλογές, προκύπτει όχι ως προσωπική επιλογή αλλά από την λογική των πραγμάτων. 

Από την άλλη ένα σχήμα συνεργασίας που ενδεχομένως προκύψει δεν θα μπορεί να κυβερνήσει εάν δεν παραπέμψει στην δικαιοσύνη κάποια από τα πολλά σκάνδαλα, έστω και σαν άλλοθι για την δική του αδυναμία να αντιμετωπίσει την κατάσταση που θα κληρονομήσει. Και αυτό δημιουργεί αδιέξοδο. 

Στην αποδρομή του ο Μητσοτάκης συμπαρασύρει τη ΝΔ. Οι βουλευτές του που χειροκροτούσαν ηχηρά σε κάθε παραβίαση του Συντάγματος και συγκάλυψη των σκανδάλων, είναι συνυπεύθυνοι και πολιτικά συνένοχοι. Αυτό από τη μία συσπειρώνει τις δυνάμεις που του απομένουν, από την άλλη δημιουργεί αντιδράσεις πανικού. Ο Σαμαράς πλέον μιλά για παρακμή της χώρας και για ανάγκη “απομητσοτακοποίησης” της παράταξης. 

Ο σώζων εαυτόν σωθήτω 

Όσο τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά και οι προοπτικές με βάση τα ποιοτικά στοιχεία των δημοσκόπων δεν είναι ευοίωνες τόσο αυξάνεται ο εκνευρισμός στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ. Όπως μεταφέρουν οι κάπως πιο ψύχραιμοι τείνει να επικρατήσει το “ο σώζων εαυτόν σωθήτω” στις εκλογικές τους περιφέρειες. “Ψήφισε εμένα όχι τον αντίπαλο”, λένε στους ψηφοφόρους εννοώντας τους ανταγωνιστές στο ίδιο κόμμα. Με 25% περισσότεροι από τους μισούς νυν βουλευτές θα μείνουν εκτός βουλής. 

Ήδη αναπτύσσονται κακοφωνίες στα τηλεοπτικά παράθυρα. Χαρακτηριστικές είναι οι δημόσιες αντιδικίες περί “κακομοιριάς” και αλαζόνων υπουργών. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και μητσοτακικοί βουλευτές, όπως ο Γιάννης Λοβέρδος πρόσφατα κατακεραύνωσε τέσσερις συναδέλφους του, τον Γιώργο Φλωρίδη, τον Άγγελο Συρίγο, τον Χάρη Θεοχάρη και τον Κώστα Τσιάρα για ατυχείς όπως θεωρεί δηλώσεις τους.