Αθήνα: Ανυπόστατοι οι ισχυρισμοί της Τρίπολης – Η Αίγυπτος για το Σύμφωνο της Μέκκας

Η εξέλιξη με την πρόκληση της Τρίπολης καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο αμερικανικός ενεργειακή κολοσσός Chevron προετοιμάζεται για τη δραστηριοποίησή της στις θαλάσσιες περιοχές που έχουν ενταχθεί στον ελληνικό σχεδιασμό. Παράλληλα, το (παράνομο βάση διεθνούς δικαίου) τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο τριβής, καθώς οι διεκδικήσεις που συνδέονται με αυτό επηρεάζουν τις συζητήσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Λιβύη απέστειλε στις 24 Αυγούστου 2026 ρηματική διακοίνωση προς την Αθήνα, με την οποία διαμαρτύρεται για τις σχεδιαζόμενες ελληνικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί μεταξύ των δύο χωρών. Στο ίδιο πλαίσιο, εκφράζει την αντίθεσή της στην πρόσκληση για την υποβολή προσφορών για τη διενέργεια σεισμικών ερευνών, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Αυγούστου 2026.

Η Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες αφορούν περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη λιβυκή υφαλοκρηπίδα. Μάλιστα, επικαλείται τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της, όπως αυτές αποτυπώθηκαν σε χάρτη που κατατέθηκε στα Ηνωμένα Έθνη στις 27 Μαΐου 2025.

Στη διακοίνωση διατυπώνεται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η προειδοποίηση ότι η συνέχιση των ελληνικών ενεργειών ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την πορεία των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη παρά τις δυσκολίες και τους αργούς ρυθμούς τους.

Η ελληνική πρόσκληση αφορά τη χορήγηση αδειών για τη συλλογή σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης σε θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει οκτώ περιοχές, μεταξύ των οποίων τις ζώνες “Νότια της Κρήτης 1”, “Νότια της Κρήτης 2” και “Νοτιοδυτικά της Κρήτης”, με προβλεπόμενες σεισμικές έρευνες δύο και τριών διαστάσεων (2D και 3D).

Η ελληνική πλευρά στηρίζει τον σχεδιασμό της στον νόμο 4001/2011, ο οποίος προβλέπει τη χρήση της μέσης γραμμής ως σημείου αναφοράς για τον καθορισμό των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με τα γειτονικά κράτη.

Από την πλευρά της, η Λιβύη προβάλλει αξιώσεις που σε ορισμένα σημεία επικαλύπτονται με τις περιοχές τις οποίες εντάσσει η Ελλάδα στον ενεργειακό σχεδιασμό της. Οι διαφωνίες συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την προσέγγιση που υιοθετεί η Τρίπολη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και με τη θέση της απέναντι στην επήρεια των ελληνικών νησιών.

Αντίδραση από Αθήνα

«Δεν πρόκειται για νέα Ρηματική Διακοίνωση της Λιβύης, αλλά για έγγραφο του περασμένου Αυγούστου, το οποίο επαναφέρει πάγιες θέσεις της λιβυκής πλευράς», διευκρινίζουν διπλωματικές πηγές με αφορμή σχετικά δημοσιεύματα.

Όπως αναφέρουν, «το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη προχωρήσει στις δέουσες ενέργειες και έχει απαντήσει μέσω της διπλωματικής οδού, απορρίπτοντας ως ανυπόστατους τους ισχυρισμούς που προβάλλονται από τη λιβυκή πλευρά». Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι, «ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, η Αθήνα εφαρμόζει τη μέση γραμμή, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο». Επισημαίνουν, μάλιστα, ότι «και η ίδια η Λιβύη έχει προκηρύξει θαλάσσια οικόπεδα με βάση τη συγκεκριμένη γραμμή».

Παράλληλα, Ελλάδα και Λιβύη συνεχίζουν τις συζητήσεις που έχουν ξεκινήσει για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ των δύο χωρών. Οι διπλωματικές πηγές καθιστούν σαφές ότι η διεξαγωγή του διμερούς διαλόγου δεν συνεπάγεται ούτε αναστολή της άσκησης των νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας ούτε αποδοχή μονομερών διεκδικήσεων.

Το παράτυπο μνημόνιο Άγκυρας και Τρίπολης 

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, καθώς αποτελεί τη βάση σημαντικού μέρους των θαλάσσιων αξιώσεων που προβάλλουν η Τουρκία και η Λιβύη. Η Αθήνα απορρίπτει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις, υποστηρίζοντας ότι παραβλέπουν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται, επομένως, στο ζήτημα των ερευνών υδρογονανθράκων, αλλά συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ενεργειακή διάσταση προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στις διπλωματικές ισορροπίες, καθώς η προοπτική αξιοποίησης κοιτασμάτων αυξάνει τη σημασία των περιοχών που διεκδικούνται από τις δύο πλευρές.

Νέα δεδομένα στην Ανατολική Λιβύη

Την ίδια ώρα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Λιβύη. Η ανακοίνωση της αποχώρησης του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής, έπειτα από περίπου 12 χρόνια, και η αντικατάστασή του από πολιτικό που συνδέεται με το περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ δημιουργούν νέα δεδομένα.

Ο Σάλεχ είχε αντιταχθεί στο παρελθόν στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου και διατηρούσε διαύλους επικοινωνίας με την ελληνική πλευρά. Η αποχώρησή του επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν θα υπάρξει αλλαγή στάσης στη λιβυκή Βουλή ως προς την πιθανή επικύρωση του μνημονίου.

Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα άλλαζε αυτομάτως τα δεδομένα στις θαλάσσιες διεκδικήσεις, θα μπορούσε ωστόσο να προσδώσει διαφορετικό πολιτικό βάρος στη συμφωνία και να επηρεάσει τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, η πορεία των ερευνών νότια της Κρήτης, οι αντιδράσεις της Τρίπολης και οι εσωτερικές ισορροπίες στη Λιβύη αποτελούν παράγοντες που αναμένεται να επηρεάσουν το επόμενο διάστημα τις ελληνολιβυκές σχέσεις.

Παρέμβαση Μανιάτη

Την εξέταση επιβολής στοχευμένων ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά των υπευθύνων για τις νέες προκλήσεις της Λιβύης ζητά από την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, με γραπτή ερώτησή του, ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης.

Ο Γ. Μανιάτης ζητά από την Κάγια Κάλας να εξετάσει την εισήγηση στοχευμένων κυρώσεων σε βάρος φυσικών ή νομικών προσώπων που ευθύνονται για ενέργειες αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθώς και να θέσει το ζήτημα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να περάσει από τις διακηρύξεις σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επανειλημμένα διακηρύξει ότι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Η συνεχιζόμενη αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων εγείρει ζήτημα έμπρακτης εφαρμογής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής», αναφέρει.

Ελληνική Λύση για την πρόκληση της Τρίπολης

“Η Ελληνική Λύση από το 2020 καλούσε την κυβέρνηση να καταγγείλει την παράνομη, πραξικοπηματική «κυβέρνηση» της Λιβύης ή οποία υποστηρίζεται από Τούρκους και μισθοφόρους ισλαμιστές τρομοκράτες. Αντ’ αυτού, η ΝΔ (με την ανοχή Ανδρουλάκη και Τσίπρα) τη «νομιμοποίησε» με επίσημες επισκέψεις παρά τις αντιδράσεις μας και σήμερα αυτοί οι λαθραίοι ισλαμιστές αμφισβητούν την ελληνική εθνική κυριαρχία”, αναφέρει το κόμμα του Κυριάκου Βελόπουλου.

Η Αίγυπτος για την Τριμερή της Μέκκας

Την ίδια στιγμή, σε μία άλλη ανησυχητική εξέλιξη, το ενδεχόμενο προσχώρησης στη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν, εξετάζει σοβαρά η Αίγυπτος, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, Μπαντρ Αμπντελάτι.

Σε δηλώσεις του στο Bloomberg, στην Μπανγκόκ, όπου βρίσκεται για τις ετήσιες συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ο Αμπντελάτι αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο παροχής στρατιωτικής υποστήριξης προς τη Σαουδική Αραβία, μετά τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν. «Ό,τι κι αν ζητήσουν οι Σαουδάραβες, φυσικά και θα ανταποκριθούμε. Παρέχουμε κάθε είδους υποστήριξη, χωρίς κανέναν απολύτως ενδοιασμό», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε, παράλληλα, ότι το Κάιρο διατηρεί στενές σχέσεις και με τις τρεις χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία, επιβεβαιώνοντας ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο προσχώρησης.

Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, η Σαουδική Αραβία είχε αντιταχθεί στην ένταξη της Αιγύπτου στην αμυντική συμφωνία που υπέγραψε με την Τουρκία και το Πακιστάν, παρά την πίεση της Άγκυρας για τη συμμετοχή και του Καΐρου. Το δε Σύμφωνο επικρίνεται, καθώς δεν αποτέλεσε “ασπίδα προστασίας” στο βασίλειο έναντι των επιθέσεων των ανταρτών Χούθι της Υεμένης.