Στην τουρκική Βουλή η Συμφωνία της Μέκκας – Η αντιπολίτευση βλέπει εκλογική σκοπιμότητα
22/10/2026
Η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει την περίμετρο ασφαλείας της, διατηρώντας το ΝΑΤΟ ως βασικό πυλώνα της άμυνας της – Η αντιπολίτευση προειδοποιεί για κινδύνους εμπλοκής σε περιφερειακές συγκρούσεις και βλέπει εκλογικές σκοπιμότητες πίσω από τη συμφωνία.
Στο τουρκικό Κοινοβούλιο κατατέθηκε την Τρίτη η Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν τον Αύγουστο η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Η συμφωνία προβλέπει 10ετή αμυντική συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τριών χωρών, ενώ περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, η οποία παραπέμπει στη σχετική πρόβλεψη του ΝΑΤΟ.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης περιφερειακής ανασφάλειας και υποχώρησης της αμερικανικής επιρροής, που ευνοεί τη διαμόρφωση νέων συμμαχιών. Ωστόσο, στο εσωτερικό της Τουρκίας η συμφωνία προκαλεί ερωτήματα τόσο για τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η χώρα όσο και για τις πιθανές οικονομικές και πολιτικές επιδιώξεις της κυβέρνησης Ερντογάν.
Το χρονοδιάγραμμα της Συμφωνίας της Μέκκας
Το νομοσχέδιο αποτελείται από 16 άρθρα και προβλέπει, μεταξύ άλλων, συνεργασία στον τομέα της άμυνας και ανταλλαγή πληροφοριών. Παρά το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η κοινοβουλευτική διαδικασία, υψηλόβαθμοι Τούρκοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν ήδη συμμετάσχει σε συναντήσεις συντονισμού στο πλαίσιο της συμφωνίας, προκαλώντας αντιδράσεις από την αντιπολίτευση.
Εφόσον ακολουθηθεί το ταχύτερο δυνατό χρονοδιάγραμμα, η συμφωνία θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ στην Τουρκία στα τέλη Δεκεμβρίου. Προϋπόθεση είναι η επικύρωσή της από το κοινοβούλιο και η δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Resmî Gazete), η οποία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί εντός δύο εβδομάδων από την επικύρωση. Στη συνέχεια προβλέπεται περίοδος αναμονής 45 ημερών πριν από την έναρξη ισχύος της διεθνούς συμφωνίας.
Οι περιφερειακές προεκτάσεις
Η νέα αμυντική συνεργασία ενδέχεται να έχει ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες. Η Τουρκία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με την προοπτική εμπλοκής στη σύγκρουση της Σαουδικής Αραβίας με τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη, καθώς και στις εντάσεις μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας. Παράλληλα, το Ιράν και το Ισραήλ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τη νέα συμμαχία ως εξέλιξη αντίθετη προς τα εθνικά τους συμφέροντα.
Οι κυβερνήσεις των συμμετεχουσών χωρών, πάντως, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποσκοπεί στην αποτροπή και δεν στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας. Στην Τουρκία, ένα από τα βασικά ερωτήματα αφορά τη συμβατότητα της νέας συμφωνίας με τη συμμετοχή της χώρας στο ΝΑΤΟ. Ο αναλυτής Αλπέρ Τζοσκούν υποστηρίζει ότι οι δύο συνεργασίες δεν είναι αντιφατικές, αλλά συμπληρωματικές.
«Από την πλευρά της Άγκυρας, οι συμμαχίες του ΝΑΤΟ και της Μέκκας είναι συμπληρωματικές και όχι αντιφατικές», σημειώνει σε πρόσφατη ανάλυσή του. Όπως επισημαίνει, στο σημερινό, ολοένα και πιο κατακερματισμένο διεθνές περιβάλλον, η Τουρκία διευρύνει την περίμετρο ασφαλείας της και επεκτείνει τις συνεργασίες της, διατηρώντας παράλληλα το ΝΑΤΟ ως ακρογωνιαίο λίθο της ασφάλειας και της άμυνάς της.
Από την πλευρά της τουρκικής κυβέρνησης, βουλευτής του κυβερνώντος AKPΜ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) δήλωσε στο Reuters ότι οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις που ενδεχομένως αναπτυχθούν σε άλλες χώρες στο πλαίσιο της συμφωνίας δεν θα συμμετέχουν σε επιθετικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, η τουρκική συνδρομή αναμένεται να επικεντρωθεί κυρίως στην παροχή τεχνολογικής υποστήριξης και πληροφοριών για στρατιωτικές αποστολές.
Η αντιπολίτευση βλέπει εκλογική σκοπιμότητα
Η συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, ιδίως στον τομέα της παραγωγής στρατιωτικών τεχνολογιών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ωστόσο, στελέχη της αντιπολίτευσης εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Ερντογάν επιδιώκει και οικονομικά ανταλλάγματα, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης ενόψει των επόμενων εκλογών.
Στέλεχος του κόμματος Yeni, δήλωσε υπό τον όρο της ανωνυμίας, εκτίμησε ότι η Τουρκία ενδέχεται να προσφέρει υποστήριξη στις σαουδαραβικές επιχειρήσεις κατά των Χούθι με αντάλλαγμα οικονομική βοήθεια από το Ριάντ. «Το 2027 θα είναι η χρονιά κατά την οποία οι Τούρκοι πολίτες θα αποκτήσουν μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη και οι Σαουδάραβες θα πληρώσουν γι’ αυτό», δήλωσε χαρακτηριστικά το στέλεχος του κόμματος, που ίδρυσε ο Οζγκιούρ Οζέλ διασπώντας την αξιωματική αντιπολίτευση (CHP).
Το ίδιο στέλεχος επικαλέστηκε το άρθρο 7 της συμφωνίας, το οποίο ενθαρρύνει την κοινή παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών, εκτιμώντας ότι θα μπορούσαν να δημιουργηθούν νέες γραμμές συναρμολόγησης τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε εκτάσεις που θα παραχωρηθούν από τη Σαουδική Αραβία, με φορολογικά κίνητρα και άλλες διευκολύνσεις. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οικονομικής στήριξης των Τούρκων καταναλωτών από το σαουδαραβικό υπουργείο Οικονομικών.
«Έτσι θα ξεκινήσει η “εκλογική οικονομία”: μείωση των επιτοκίων, μικρά τραπεζικά δάνεια που θα επιτρέπουν στους πολίτες να αποπληρώνουν τα χρέη τους και ένα είδος “ψεύτικου κράτους πρόνοιας”, που θα τους βοηθήσει να βελτιώσουν προσωρινά την κατάστασή τους. Το έχουμε ξαναδεί», ανέφερε.
Ο κίνδυνος μακροχρόνιας εμπλοκής σε ξένες συγκρούσεις
Πέρα από τις οικονομικές διαστάσεις, η αντιπολίτευση εκφράζει ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις που ενδέχεται να αναλάβει η Τουρκία. Ο Ιλχάν Ουζγκέλ, σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του ηγέτη του Yeni Οζέλ, προειδοποίησε ότι η δεκαετής διάρκεια της συμφωνίας θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια μελλοντικών κυβερνήσεων να αναθεωρήσουν την τουρκική εξωτερική πολιτική.
Ο Ουζγκέλ υποστήριξε επίσης ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ έχει συμβάλει στην προστασία της χώρας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, ενώ η νέα συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετους κινδύνους για την ασφάλειά της. «Ως χώρα, πρέπει να αναρωτηθούμε: Είμαστε σήμερα περισσότερο ασφαλείς ή λιγότερο ασφαλείς; Η κυβέρνηση πρέπει να εξηγήσει τι είδους ασφάλεια θα προσφέρει αυτή η συμφωνία στην Τουρκία», σημείωσε.
Κατά τον ίδιο, η σύναψη μιας αμυντικής συμμαχίας εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων ενέχει τον κίνδυνο να καταστήσει μια χώρα μέρος αυτών των συγκρούσεων. «Το να δημιουργείς μια συμμαχία εν καιρώ πολέμου σημαίνει ότι είσαι ήδη μέρος της σύγκρουσης», ανέφερε.
Ο Ουζγκέλ αμφισβήτησε, τέλος, την αποτρεπτική αποτελεσματικότητα της συμφωνίας, επικαλούμενος τις επιθέσεις των Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας δύο ημέρες μετά την αρχική υπογραφή της συμφωνίας τον Αύγουστο.
Η συζήτηση γύρω από τη συμφωνία της Μέκκας αναδεικνύει, επομένως, το δίλημμα που αντιμετωπίζει η Άγκυρα: Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να διευρύνει τις περιφερειακές συνεργασίες και τις αμυντικές της δυνατότητες· από την άλλη, καλείται να διασφαλίσει ότι οι νέες δεσμεύσεις δεν θα περιορίσουν την αυτονομία της εξωτερικής της πολιτικής ούτε θα την οδηγήσουν σε συγκρούσεις που δεν εξυπηρετούν άμεσα τα εθνικά της συμφέροντα.
