Το τουρκικό πυρηνικό παζάρι και το άνοιγμα στον Καναδά

Ο Καναδάς διαθέτει τεχνογνωσία στην κατασκευή σύγχρονων πυρηνικών σταθμών, ενώ ο Ερντογάν δεν έχει αποκρύψει το ενδιαφέρον του όχι μόνο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σχάσης, αλλά και για την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

«Διατί να είναι μόνο μια μικρή ομάδα κρατών κάτοχος πυρηνικών όπλων, όπως το Πακιστάν, η Ινδία και το Ισραήλ, και όχι και η Τουρκία;» διερωτήθη. «Δεν είναι μόνο το Ιράν που προσπαθεί να καταστεί πυρηνική δύναμη»… Ο Τούρκος πρόεδρος, άλλωστε, άφησε ένα σαρδόνιο χαμόγελο όταν, προ καιρού, ερωτήθηκε σχετικώς.

Άλλωστε, η Τουρκία διαθέτει ήδη έναν πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 4.000 μεγαβάτ στο Ακούγιου, στην επαρχία της Μερσίνης, απέναντι από την Κύπρο, ο οποίος, κατά τα λεγόμενα, πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία τον προσεχή Δεκέμβριο.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μεγάλη πυρηνική μονάδα ανήκει στη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom, η οποία έχει χρηματοδοτήσει το έργο με 20 δισ. ευρώ και έχει αναλάβει όχι μόνο την κατασκευή, αλλά και τη λειτουργία του σταθμού, του οποίου η ολοκλήρωση απαιτεί περισσότερο από δεκαοκτώ έτη. Ασφαλώς, οι Ρώσοι δεν πρόκειται να παράσχουν στην Τουρκία την τεχνογνωσία και τα μέσα για την παραγωγή πυρηνικού υλικού κατάλληλου για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Γνωρίζουν καλά την παραδοπιστία των Τούρκων, παλαιών αντιπάλων τους.

Μια προσπάθεια εξαγοράς του Ακούγιου από τουρκικές εταιρείες απέτυχε, λόγω, μεταξύ άλλων, της έλλειψης συναλλάγματος και της ιδιοτέλειας της τουρκικής πλευράς. Μια άλλη απόπειρα κατασκευής πυρηνικού σταθμού στη Σινώπη, με ιαπωνική συμμετοχή, ναυάγησε, ίσως και εξαιτίας δεύτερων σκέψεων μήπως το τουρκικό τζίνι ξεφύγει από το ατομικό μπουκάλι.

Τώρα εμφανίσθηκε ο πολυσυζητημένος Κάρνεϊ, ο οποίος, αφού διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, ανέλαβε τη διακυβέρνηση του Καναδά, αντιτιθέμενος στην απειλή του Τραμπ να καταστήσει την Αλμπέρτα την 51η πολιτεία των ΗΠΑ. Μάλλον εύκολο εγχείρημα, αν ληφθεί υπόψη η αγγλογαλλική ιδιαιτερότητα της παγωμένης ομοσπονδίας του Βορρά.

Η απομάκρυνση, όμως, της καναδικής συμπολιτείας από την αμερικανική αγορά και η επιδείνωση των σχέσεών της με την Ουάσιγκτον ανάγκασαν τον Κάρνεϊ να αναζητήσει αλλού αγορές και συμμάχους. Χτύπησε την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκοντας κάποιας μορφής συμφωνία σύνδεσης, αλλά σύντομα αντιλήφθηκε τις δυσκολίες συνεννόησης με τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, τα οποία διαφωνούν ακόμη και για ζητήματα που φαίνονται δευτερεύοντα. Θυμίζω την αλιευτική πολιτική της Ένωσης, καθώς και το γεγονός ότι οι Καναδοί είναι δεινοί αλιείς βακαλάου και σολομού, ανταγωνιστές των Ευρωπαίων.

Μυρισθείς ο Ερντογάν τη βιασύνη του Καναδού πρωθυπουργού να βρει εξωτερικά στηρίγματα μετά την αντιπαράθεσή του με τον Τραμπ, ενδεχομένως να σκέφθηκε ότι ο Κάρνεϊ θα μπορούσε να αποτελέσει εύκολο στόχο της αναθεωρητικής μεγαλομανίας της Τουρκίας. Ο Καναδάς κατασκευάζει, άλλωστε, και πυρηνικές μονάδες· ίσως αυτό να ήταν το ζητούμενο «λαυράκι».

Πράγματι, καναδικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στην κατασκευή μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων, ενώ η τεχνολογία του βαρέος ύδατος (ΒΥ) συνδέεται ιστορικά με τις προσπάθειες της ναζιστικής Γερμανίας να αναπτύξει πυρηνική τεχνολογία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Γερμανοί επιχείρησαν να εξασφαλίσουν βαρύ ύδωρ στην κατεχόμενη Νορβηγία, αλλά οι συμμαχικές επιχειρήσεις δολιοφθοράς στις εγκαταστάσεις παραγωγής του, σε συνδυασμό με τους βομβαρδισμούς, παρεμπόδισαν τα σχέδιά τους. Ο πολυμήχανος Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε κάθε λόγο να επιδιώξει την εξουδετέρωση αυτής της δυνατότητας, ενώ η ναζιστική ηγεσία είχε να αντιμετωπίσει και άλλες στρατιωτικές προτεραιότητες.

Σήμερα, η τεχνολογία του βαρέος ύδατος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε ορισμένους τύπους πυρηνικών αντιδραστήρων. Η διάδοσή της, ωστόσο, υπόκειται σε διεθνείς περιορισμούς και μηχανισμούς ελέγχου, με στόχο την αποτροπή της εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων, στο πλαίσιο δεσμεύσεων τις οποίες έχει αναλάβει και η Τουρκία. Το ερώτημα είναι κατά πόσον οι διεθνείς εγγυήσεις και οι μηχανισμοί επιτήρησης επαρκούν για να αποτρέψουν μια μελλοντική απόπειρα στρατιωτικής αξιοποίησης της πυρηνικής τεχνολογίας. Διότι, σε μια τέτοια περίπτωση, οι απειλές δεν θα αφορούσαν μόνο την Ελλάδα, αλλά και την ευρύτερη περιοχή.

Στη «χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας», πάντως, οι πάντες ασχολούνται σήμερα με τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές. Για τις πυρηνικές απειλές θα μιλάμε τώρα; Προηγούνται άλλα. Ευτυχώς, υπάρχουν και οι Ισραηλινοί.