Ο Μπολσονάρου καταγγέλλει εκλογικό πραξικόπημα από τις ΗΠΑ – Σκανδιναβικό ρήγμα λόγω Πούτιν

Ο Μπολσονάρου, ο οποίος ηττήθηκε στις προεδρικές εκλογές της Κυριακής από τον αριστερό αντίπαλό του, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, εγκατέλειψε τη Βραζιλία υπό καθεστώς μυστικότητας μετά τη δικαστική εντολή, που σχετίζεται με έρευνα για ξέπλυμα χρήματος, υπόθεση. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παράνομη πράξη. Να σημειωθεί πως ο πατέρας του ήταν πρόεδρος της χώρας και είναι προφυλακισμένος για απόπειρα πραξικοπήματος, κατηγορία που ο ίδιος αποδίδει σε πολιτική δίωξη.

Πλάνα που μετέδωσε το Reuters TV έδειξαν τον Μπολσονάρου, τη σύζυγό του και τις δύο κόρες του να αποβιβάζονται από ένα αεροσκάφος Gulfstream G400 και να κατευθύνονται προς το αεροδρόμιο Miami-Opa Locka Executive.

Ο Μπολσονάρου αυτοανακηρύχθηκε από τις ΗΠΑ νόμιμος εκλεγμένος πρόεδρος της Βραζιλίας, ισχυριζόμενος πως ένα εκλογικό πραξικόπημα του ΛούλΑ και του Ανώτατου Δικαστηρίου τού στέρησε τη νίκη του. Ο Μπολσονάρου ευχαρίστησε τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον πρόεδρο της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι που τον βοήθησαν να φύγει από τη χώρα του και τον καλωσόρισαν.

«Θέλω να πω, όχι μόνο στους 60 εκατομμύρια ψηφοφόρους μου, αλλά στον βραζιλιανό λαό, ότι είμαι ο εκλεγμένος πρόεδρος και ότι οι εγκληματίες που έκλεψαν τις εκλογές της Βραζιλίας είναι μέρος μιας εγκληματικής οργάνωσης που έχει εγκαθιδρύσει μια τυραννία», δήλωσε σε ανοικτή επιστολή που οι σύμμαχοί του μοιράστηκαν με δημοσιογράφους. Ο Μπολσονάρου δεν παρέσχε αποδείξεις για την υποτιθέμενη εκλογική νοθεία. Διεθνείς παρατηρητές διαπίστωσαν ότι οι εκλογές της Κυριακής ήταν δίκαιες.

Το ταξίδι τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσε αίσθηση σε ολόκληρη την περιοχή. Σύμφωνα με την υπηρεσία μετανάστευσης της Αργεντινής, εισήλθαν στο βόρειο τμήμα της χώρας αργά το βράδυ της Τρίτης και στη συνέχεια επιβιβάστηκαν σε ιδιωτικό αεροσκάφος με προορισμό την πόλη Γουαγιακίλ του Ισημερινού. Από εκεί, πέταξαν για το Μαϊάμι. Ούτε η προεδρία της Αργεντινής, ούτε υπουργεία του Ισημερινού, ούτε η Baires Fly (η εταιρεία που διαχειρίζεται το ιδιωτικό αεροσκάφος) ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό.

Νέα ένταση Βραζιλίας-ΗΠΑ

Η αναχώρηση του Μπολσονάρου απειλεί να διευρύνει το χάσμα μεταξύ των δύο πολυπληθέστερων εθνών της αμερικανικής ηπείρου. Ο Λούλα έχει κατηγορήσει την Ουάσιγκτον για συμπαιγνία με την οικογένεια Μπολσονάρου, με στόχο την επιστροφή τους στην εξουσία. Πριν τις εκλογές της Κυριακής, το Reuters μετέδωσε πληροφορίες για μια εκστρατεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ που αποσκοπούσε στην επαναφορά των Μπολσονάρου στα αξιώματά τους.

Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι θα έβλεπε θετικά την άφιξη του Μπολσονάρου στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε ότι θα τους χορηγήσει βίζες.

Ο Τραμπ έχει ισχυριστεί στο παρελθόν ότι ο πατέρας του Φλάβιο, πρώην πρόεδρος Ζαΐρ Μπολσονάρου, υπήρξε θύμα δικαστικής δίωξης στη Βραζιλία. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρου είχε επίσης ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες αφού αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ήττα του από τον Λούλα το 2022, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν. Τελικά επέστρεψε στη Βραζιλία, αλλά αργότερα καταδικάστηκε σε κάθειρξη 27 ετών για σχεδιασμό πραξικοπήματος, αφού υποστηρικτές του εισέβαλαν σε κυβερνητικά κτήρια στην Μπραζίλια. Αναμενόταν ευρέως ότι ο Φλάβιο Μπολσονάρου θα κέρδιζε τις εκλογές της Κυριακής, ωστόσο υπέστη μια απρόσμενη ήττα.

Ο Μπολσονάρου, ο οποίος θα χάσει την ασυλία του όταν λήξει η θητεία του στη Γερουσία τον Φεβρουάριο, δήλωσε τη Δευτέρα -μετά την εντολή να παραδώσει τα διαβατήριά του- ότι δεν είχε σκοπό να διαφύγει. «Δεν σκέφτηκα ποτέ να εγκαταλείψω τη χώρα», είπε. «Θα παραδώσω τα διαβατήριά μου και θα υπερασπιστώ τον εαυτό μου απέναντι σε αυτή την παρωδία, η οποία αποτελεί σαφή προσπάθεια εκφοβισμού μου».

Δανία κατά Νορβηγίας-Φιλανδίας

Στο μέτωπο του Ουκρανικού, την δυσαρέσκειά της για την πρωτοβουλία των ηγετών της Νορβηγίας και της Φινλανδίας να επικοινωνήσουν με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για την Ουκρανία, εξέφρασε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν. Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, συνομίλησαν τηλεφωνικά με τον πρόεδρο της Ρωσίας, σπάζοντας το μέτωπο «απομόνωσης» που έχουν σχηματίσει οι Ευρωπαίοι από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι δύο ηγέτες συζήτησαν με τον Πούτιν για το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία με τον Αλεξάντερ Στουμπ να υπογραμμίζει πως η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με απευθείας συνομιλίες με τη Μόσχα. Επιπλέον χαρακτήρισε «ουσιαστική» τη συζήτηση με τον Ρώσο Πρόεδρο, η οποία σύμφωνα με τις πληροφορίες κράτησε πάνω από μια μιάμιση ώρα, παρότι είχε προγραμματιστεί να είναι περίπου 30 λεπτά. Οι ηγέτες της Ρωσίας, της Φινλανδίας και της Νορβηγίας «συμφώνησαν να διατηρήσουν απευθείας τηλεφωνική επικοινωνία», ανακοινώθηκε από το Κρεμλίνο μετά την επαφή, η οποία όπως διευκρινίστηκε έγινε με πρωτοβουλία των Στουμπ και Στέρε.

Ο Στέρε δήλωσε πως η συζήτηση ήταν «ουσιαστική, επικεντρωμένη στα υπό συζήτηση ζητήματα και επαγγελματική». Όπως είπε κάλυψε το τι μπορεί να γίνει για την αντιμετώπιση των πιο πιεστικών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και στη Μαύρη Θάλασσα.

«Πολλά από όσα είπε (σ.σ. ο Πούτιν) ήταν ήδη γνωστά και εμείς διατυπώσαμε τις θέσεις μας. Πρόκειται για γνωστές απόψεις, τις οποίες είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε και να απαντήσουμε σε αυτές», δήλωσε. Ο Στέρε παραδέχθηκε ότι «εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις θέσεις μας», επαναλαμβάνοντας ότι η Νορβηγία συνεχίζει να στηρίζει την Ουκρανία. Ξεκαθάρισε δε ότι ο ίδιος και ο Στουμπ μίλησαν αποκλειστικά εκ μέρους των δύο χωρών τους «και κανενός άλλου».

Απαντώντας στην κριτική που άσκησε για το τηλεφώνημα η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, ο Στέρε δήλωσε ότι «όλοι οι εταίροι και οι σύμμαχοί μας είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων και έλαβαν αναλυτική ενημέρωση μετά τη συνομιλία». Και πρόσθεσε δηκτικά:

«Αν κάποιος θεωρεί ότι η σημερινή κατάσταση — κατά την οποία η επικοινωνία της αμερικανικής κυβέρνησης με τη Μόσχα αποτελεί τον μοναδικό δίαυλο συζήτησης για την Ουκρανία εκτός της ίδιας της Ουκρανίας — είναι ο μόνος δρόμος, έχει δικαίωμα να έχει αυτή την άποψη. Εγώ πιστεύω ότι είναι σημαντικό να ακούγονται και άλλες φωνές […] Πιστεύω ότι δεν είναι λάθος να μιλάμε, μεταφέροντας τα σωστά μηνύματα. Τώρα, λοιπόν, ακούγονται και οι φωνές δύο γειτονικών κρατών». Από την πλευρά του ο Βλαντιμίρ Πούτιν εμφανίστηκε ξεκάθαρος για τον τρόπο τερματισμού του πολέμου. «Μια δίκαιη και μακροπρόθεσμη ειρήνη στην Ουκρανία είναι δυνατή μόνο εάν ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα της Ρωσίας», τόνισε.

Σφοδρή αντίδραση από την Φρεντέρικσεν

«Είμαι πολύ επιφυλακτική απέναντι σε αυτή την πρωτοβουλία που ανέλαβαν από μόνες τους η Νορβηγία και η Φινλανδία. Δεν υπήρξε συντονισμός με εμάς τους υπόλοιπους», δήλωσε η Φρεντέρικσεν στο δανικό TV 2. Όπως ισχυρίστηκε, αυτή η προσέγγιση είναι εντελώς λανθασμένη. Οι σκανδιναβικές και οι υπόλοιπες βόρειες ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει, να διατηρούν κοινό μέτωπο με την υπόλοιπη Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία, τόνισε. «Πιστεύω ότι πρέπει να διαφυλάσσουμε την ενότητα της Ευρώπης αντί να ενεργούμε μεμονωμένα», ανέφερε και συμπλήρωσε:

«Πραγματικά δεν γνωρίζω τι πιστεύουν ότι μπορούν να πετύχουν οι δύο χώρες με αυτό. Έχουμε υπογραμμίσει και στο παρελθόν, μέσα από σαφείς δηλώσεις της υπόλοιπης Ευρώπης, πόσο σημαντικό είναι εμείς οι Ευρωπαίοι να παραμένουμε ενωμένοι, ιδιαίτερα όταν άλλοι έχουν ακολουθήσει τον δικό τους δρόμο και, για παράδειγμα, έχουν ταξιδέψει στη Μόσχα», προσθέτει.

Η Φρεντέρικσεν επεσήμανε ακόμα ότι δεν βλέπει καμία ένδειξη πως η Ρωσία επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη. «Δεν βλέπω καμία ένδειξη ότι η Ρωσία επιθυμεί ειρήνη με την Ευρώπη, ούτε σε ό,τι αφορά τον υβριδικό πόλεμο που διεξάγεται καθημερινά ούτε σε σχέση με την Ουκρανία, όπου εξαπολύει κάθε μέρα σφοδρές και επιθετικές επιθέσεις, με αποτέλεσμα να χάνονται πολλές ανθρώπινες ζωές».

Πάντως ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, δεν ήταν τόσο επικριτικός όσο η Δανή ομόλογός του. «Εάν οι συνομιλίες οδηγούν στην ειρήνη, τότε είναι καλό να γίνονται», δήλωσε στο SVT, αν και συμπλήρωσε πως οι ενέργειες της Ρωσίας δείχνουν ότι η χώρα δεν επιθυμεί να τερματίσει τις μάχες, προσθέτει. «Η θέση της Σουηδίας είναι πως η ειρήνη πρέπει να επιτευχθεί με τους όρους της Ουκρανίας», ξεκαθάρισε.

Τουσκ: Ξέραμε για το τηλεφώνημα 

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, τοποθετήθηκε επίσης για την επικοινωνία των Στουμπ και Στέρε με τον Πούτιν, δίνοντας αναλυτική εικόνα των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων που προηγήθηκαν και ακολούθησαν το τηλεφώνημα. Όπως είπε η συνομιλία πραγματοποιήθηκε έπειτα από «διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων και μαζί μου, αλλά πρωτίστως με τον πρόεδρο Ζελένσκι και την αμερικανική πλευρά… με το σκεπτικό ότι θα ήταν καλό Ευρωπαίοι πολιτικοί να διατηρούν έναν δίαυλο επικοινωνίας εργασίας, ενόψει των σχεδιαζόμενων συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός που ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στο Άμπου Ντάμπι».

Συνεχίζοντας ο Τουσκ ανέφερε ότι ο Νορβηγός πρωθυπουργός Στέρε τον είχε διαβεβαιώσει ότι ο ίδιος και ο Στουμπ ήταν έτοιμοι να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη για αυτή τη σπάνια επικοινωνία με τον Πούτιν και ότι θα παρέμεναν πιστοί στη συμφωνημένη θέση του συνασπισμού των προθύμων.

Πρόσθεσε ότι ο Φινλανδός πρόεδρος τον ενημέρωσε και μετά τη συνομιλία, αναφέροντας πως «και οι δύο πλευρές διατήρησαν τις θέσεις τους» και ότι «η εντύπωση που αποκόμισε η ευρωπαϊκή πλευρά κατά τη διάρκεια της συνομιλίας ήταν μια πολύ συγκρατημένη αισιοδοξία» για τις πιθανότητες προόδου στο Άμπου Ντάμπι, όπου έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες – σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων – με μεσολάβηση των ΗΠΑ.

Ο Τουσκ δήλωσε ότι είναι «πολύ επιφυλακτικός» ως προς τις επαφές με τη Ρωσία και κάλεσε τους Στουμπ και Στέρε να βρίσκονται «σε εγρήγορση» στις συνομιλίες τους με τον Πούτιν, καθώς «η ατζέντα και τα συμφέροντα της Ρωσίας είναι αρκετά σαφώς καθορισμένα και δεν πρέπει να τρέφει κανείς αυταπάτες για την επίτευξη συμφωνίας». Είπε επίσης ότι οι Στουμπ και Στέρε ξεκαθάρισαν στον Πούτιν πως η ασφάλεια της βόρειας και της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ είναι «αδιαπραγμάτευτη».

Ο Πολωνός πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι, παρά την επανέναρξη του διαλόγου, «τίποτα δεν αλλάζει» στην «πλήρη υποστήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία», ούτε στις κοινές θέσεις για «την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας και τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία».

Συνοψίζοντας δήλωσε: «Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες· είναι σαφές ποιο είναι το παιχνίδι της ρωσικής πλευράς. Ωστόσο, θα παραμείνω σε συνεχή επαφή με όλους όσοι έχουν την καλή θέληση και πιστεύουν ότι μια συμφωνία είναι εφικτή — ή, τουλάχιστον, μια κατάπαυση του πυρός πριν από τον χειμώνα».