Κοβέσι: Κάποιοι “θέλουν να σκοτώσουν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία” – Γιατί προσέφυγε στο ΣτΕ

Τον κίνδυνο σταδιακής αποδυνάμωσης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) εξαιτίας των ερευνών της για υποθέσεις κατάχρησης ευρωπαϊκών κονδυλίων και διαφθοράς, περιγράφει η απερχόμενη επικεφαλής της, Λάουρα Κοβέσι, σε συνέντευξή της στο Politico, λίγο πριν από την ολοκλήρωση της επταετούς θητείας της. Να θυμίσουμε ότι πρωτοκλασάτα στελέχη της ΝΔ έχουν εξαπολύσει σκληρές επιθέσεις στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, την οποία κατηγορούν για πολιτική παρέμβαση στο εσωτερικό της χώρας.

Η Ευρωπαία εισαγγελέας κάνει λόγο για ένα περιβάλλον στο οποίο οι πολιτικές αντιδράσεις, η έλλειψη πόρων και οι διοικητικές καθυστερήσεις απειλούν την αποτελεσματικότητα του θεσμού. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην Ελλάδα και στην έρευνα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί πολιτικών κινήτρων και υπερασπιζόμενη τις ενέργειες της υπηρεσίας της. «Φοβάμαι ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα “θανατωθεί αθόρυβα”, σιγά-σιγά, επειδή κάνει τη δουλειά της», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την ανησυχία της για το μέλλον του ευρωπαϊκού θεσμού.

Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και οι πολιτικές πιέσεις

Η Κοβέσι εκτιμά ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τον διάδοχό της θα είναι η διαφύλαξη της ανεξαρτησίας και της αξιοπιστίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Όπως υποστηρίζει, η στάση ορισμένων πολιτικών απέναντι στη Δικαιοσύνη αλλάζει όταν οι έρευνες αγγίζουν τους ίδιους ή πρόσωπα του στενού περιβάλλοντός τους.

Σύμφωνα με την ίδια, σε τέτοιες περιπτώσεις οι εισαγγελείς κατηγορούνται ότι υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους ή ότι εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες. Παράλληλα, όπως αναφέρει, μπορεί να ακολουθήσουν προσπάθειες περιορισμού των εξουσιών τους, περικοπής των διαθέσιμων πόρων και αποδυνάμωσης των εξειδικευμένων υπηρεσιών που υποστηρίζουν τις έρευνες.

Αναφερόμενη στις δηλώσεις ορισμένων πολιτικών στην Ελλάδα περί ενδεχόμενης διακοπής της συνεργασίας με την EPPO, η Κοβέσι υπογραμμίζει ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι εξαιρετικά δύσκολη. Κατά την εκτίμησή της, τέτοιου είδους τοποθετήσεις ενισχύουν τις ανησυχίες για προσπάθειες περιορισμού της δράσης του θεσμού.

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφορά την έρευνα για τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν μετά τη διαβίβαση δικογραφίας στη Βουλή για την άρση της ασυλίας 11 βουλευτών. Η Κοβέσι απορρίπτει την κριτική ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ενεργεί με πολιτικά κίνητρα ή ότι προσαρμόζει τις κινήσεις της στις εκλογικές αναμετρήσεις. Όπως τονίζει, η αποστολή της είναι να διερευνά πιθανές παραβάσεις και να διαπιστώνει εάν τα ευρωπαϊκά κονδύλια καταλήγουν στους πραγματικούς δικαιούχους τους, ανεξάρτητα από το πολιτικό ημερολόγιο.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι η συζήτηση γύρω από τις πολιτικές επιπτώσεις των ερευνών απομακρύνει την προσοχή από την ουσία της υπόθεσης. Περιγράφει, μάλιστα, περιπτώσεις κατά τις οποίες, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, χρήματα που προορίζονταν για αγρότες φέρεται να κατέληξαν σε πρόσωπα που εμφανίζονταν ως παραγωγοί χωρίς να είναι, με μέρος των ποσών να χρησιμοποιείται για πολυτελή ταξίδια και ακριβά αυτοκίνητα.

Η ίδια επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να αναστέλλει τις έρευνές της κάθε φορά που πλησιάζουν εκλογές. Όπως εξηγεί, δεν αποτελεί αρμοδιότητά της να υπολογίζει τον πολιτικό αντίκτυπο μιας υπόθεσης, αλλά να εξετάζει τα στοιχεία και να προχωρά στις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Τι απαντά για την άρση ασυλίας των 11 βουλευτών

Απαντώντας στις επικρίσεις για τον χειρισμό της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και για το γεγονός ότι από τους 11 βουλευτές για τους οποίους ζητήθηκε άρση ασυλίας τελικά τέσσερις παραπέμφθηκαν σε δίκη, η Κοβέσι δηλώνει ότι δεν θεωρεί πως υπήρξε λάθος από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ξεκαθαρίζει, παράλληλα, ότι η αίτηση άρσης ασυλίας δεν συνιστά κρίση περί ενοχής. Πρόκειται, όπως εξηγεί, για αναγκαία διαδικαστική προϋπόθεση, ώστε οι εισαγγελικές αρχές να μπορέσουν να συνεχίσουν την έρευνα και να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.

Η θέση αυτή έρχεται εν μέσω της δημόσιας αντιπαράθεσης για την υπόθεση των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων, με την απερχόμενη επικεφαλής της EPPO να επιμένει ότι οι ενέργειες της υπηρεσίας πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα στοιχεία της έρευνας και όχι τις πολιτικές αντιδράσεις που προκαλούν.

Υποχρηματοδότηση και καθυστερήσεις 

Πέρα από την ελληνική υπόθεση, η Κοβέσι περιγράφει προβλήματα που, όπως λέει, περιορίζουν τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να ανταποκριθεί στις αρμοδιότητές της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, οι προβλεπόμενες θέσεις για Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς ανέρχονται σε 230, ωστόσο η διαθέσιμη χρηματοδότηση επαρκεί μόνο για 180.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την Πολωνία, όπου υπηρετούν 15 εισαγγελείς αντί των 24 που είχαν συμφωνηθεί. Στα προβλήματα στελέχωσης προσθέτει τις καθυστερήσεις στην αναθεώρηση του κανονισμού λειτουργίας της EPPO και τις σύνθετες διοικητικές διαδικασίες.

Παράλληλα, καταγγέλλει περιπτώσεις στις οποίες, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη ξεκινήσει έρευνα, ενεργοποιούνται εθνικές διαδικασίες για την ίδια υπόθεση και στη συνέχεια αμφισβητείται η αρμοδιότητα του ευρωπαϊκού θεσμού. Οι επισημάνσεις της Κοβέσι θέτουν στο επίκεντρο τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση και τη θεσμική ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι έρευνές της για πιθανή κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων προκαλούν πολιτικές αντιδράσεις σε αρκετά κράτη-μέλη.

Η προσφυγή στο ΣτΕ

Η Λάουρα Κοβέσι κατέθεσε αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) λίγα μόλις εικοσιτετράωρα πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της επταετούς θητείας της ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Η προσφυγή στρέφεται κατά των Προεδρικών Διαταγμάτων με τα οποία η ελληνική πλευρά όρισε διετή παράταση στη θητεία τριών Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων Εισαγγελέων (των Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου και Διονύσιου Μουζάκη).

Η Κοβέσι ζητά να ακυρωθεί η διετής παράταση και να εφαρμοστεί η απόφαση του Κολεγίου της EPPO, η οποία προέβλεπε πενταετή ανανέωση της θητείας τους. Επιπλέον, ζητά να αποσταλεί προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), επικαλούμενη την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου έναντι των εθνικών ρυθμίσεων.

Είχε προηγηθεί σχετική προσφυγή της Κοβέσι στον Άρειο Πάγο, η οποία απορρίφθηκε τον Ιούνιο του 2026 με το σκεπτικό ότι νομιμοποιούνται να προσφύγουν μόνο οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι εισαγγελείς και όχι η EPPO ως θεσμός. Η απόφαση του Αρείου Πάγου προκάλεσε σφοδρές πολιτικές αντιδράσεις.  Η νέα αυτή προσφυγή στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ελλάδας αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου 2027.

Η έρευνα για συμβούλους του ΕΛΚ

Την ίδια στιγμή, στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας βρίσκονται συμβάσεις παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) με δύο πρόσωπα που διατηρούν στενούς δεσμούς με το κυβερνών κόμμα και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ερευνητικού μέσου Follow the Money, η υπόθεση αφορά αμοιβές που ενδέχεται να έφτασαν συνολικά τις 780.000 ευρώ, ενώ η έρευνα διεξάγεται από την υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς της βελγικής αστυνομίας.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα του δημοσιογράφου Simon Van Dorpe, το οποίο βασίζεται σε πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν σε συνεργασία με το ελληνικό inside story και τη γερμανική Süddeutsche Zeitung, η εξέλιξη αυτή ακολούθησε σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), η οποία ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών: η Campaign Lab, με έδρα το Βέλγιο, του Γεράσιμου («Τζέρι») Ζαγορίτη, και η HD Heavyweight, με έδρα την Κύπρο, του Έρικ Θανόπουλου Παρκς. Οι δύο σύμβουλοι συνδέονται επαγγελματικά με τη Νέα Δημοκρατία. Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης εργάστηκε για σχεδόν έξι χρόνια στο πλευρό δύο ευρωβουλευτών του κόμματος στις Βρυξέλλες και ο γιος του πρώην γραμματέα της ΝΔ, Λευτέρη Ζαγορίτη. Ο Έρικ Θανόπουλος Παρκς είχε διατελέσει επί σειρά ετών σύμβουλος επικοινωνίας της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με το Follow the Money, οι δύο εταιρείες έλαβαν περίπου 570.000 ευρώ από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Ιανουάριο του 2023. Ωστόσο, δύο πηγές με γνώση της υπόθεσης ανέφεραν ότι οι πληρωμές πιθανότατα συνεχίστηκαν έως τον Μάρτιο του 2023, ανεβάζοντας τη συνολική αμοιβή των δύο συμβούλων σε περίπου 780.000 ευρώ.

Οι συμβάσεις υπογράφηκαν λίγο μετά την ανάληψη της προεδρίας του ΕΛΚ από τον Μάνφρεντ Βέμπερ και την τοποθέτηση του Θανάση Μπακόλα στη θέση του γενικού γραμματέα, τον Μάιο του 2022. Ο Θανάσης Μπακόλας, ο οποίος είχε συνεργαστεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη επί περίπου δύο δεκαετίες, ανέλαβε τη συγκεκριμένη θέση έπειτα από πρόταση του Μάνφρεντ Βέμπερ.

Ερωτήματα για το ύψος των αμοιβών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μαρτυρίες πέντε πρώην εργαζομένων του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, οι οποίοι δήλωσαν στο Follow the Money ότι οι αμοιβές των δύο συμβούλων φαίνονταν δυσανάλογες σε σχέση με το έργο που παρείχαν. Σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται συνήθως από συμβούλους με αμοιβές που δεν ξεπερνούν τις 60.000 ευρώ για διάστημα έξι μηνών. Οι Ζαγορίτης και Παρκς αμφισβήτησαν την εκτίμηση αυτή.

Το ζήτημα των αμοιβών είχε προκαλέσει, πάντως, αντιδράσεις και στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών θεσμών. Στις αρχές του 2023, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αρνήθηκε να καλύψει το σύνολο των δαπανών για τις συγκεκριμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες, εγκρίνοντας την κάλυψη ποσού περίπου 115.000 ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό επιβάρυνε το ίδιο το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.

Στη συνέχεια, οι δύο σύμβουλοι επέστρεψαν στο ΕΛΚ περίπου το μισό από το ποσό που είχε απομείνει να καλύψει το κόμμα. Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης χαρακτήρισε την επιστροφή χρημάτων «εμπορική χειρονομία», ενώ ο Έρικ Θανόπουλος Παρκς την περιέγραψε ως «χειρονομία καλής θέλησης».

Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, παρά την παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τις συμβάσεις. Μεταξύ αυτών είναι το κατά πόσο υπήρξε ευνοϊκή μεταχείριση κατά την ανάθεση των έργων, εάν το σύνολο των χρημάτων προοριζόταν αποκλειστικά για τους δύο συμβούλους ή εάν υπάρχουν ενδείξεις πληρωμών προς τρίτα πρόσωπα.

Ερωτήματα τίθενται επίσης για το εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχές σχετικά με την πιθανότητα ύπαρξης παράνομων χρηματοοικονομικών ροών. Στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής έρευνας, το “Follow the Money” ζήτησε πρόσβαση στις συμβάσεις, στα έγγραφα των διαδικασιών ανάθεσης και στην αλληλογραφία των ευρωπαϊκών υπηρεσιών σχετικά με την υπόθεση.

Ωστόσο, στις 4 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε το αίτημα δημοσιοποίησης των εγγράφων. Ως αιτιολογία επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των συμβούλων, ενώ αναφέρθηκε και στην ύπαρξη εν εξελίξει έρευνας, η οποία θα μπορούσε να επηρεαστεί από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων. Η αναφορά αυτή αποτελεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πρόσθετη ένδειξη ότι η υπόθεση εξετάζεται πλέον από τις αρμόδιες αρχές.

Τι απαντούν το ΕΛΚ και οι εμπλεκόμενοι

Εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος δήλωσε ότι το κόμμα δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για την έρευνα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το ΕΛΚ σέβεται πλήρως την ανεξαρτησία και τις αρμοδιότητες των αρμόδιων αρχών και παραμένει προσηλωμένο στη διαφάνεια και την πλήρη συνεργασία μαζί τους, εφόσον του ζητηθεί.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία απέφυγε να σχολιάσει την υπόθεση, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να προβεί σε δηλώσεις που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τις εν εξελίξει διαδικασίες και την έκβασή τους. Ανάλογη στάση τήρησαν η βελγική αστυνομία και η OLAF.

Ο Γεράσιμος Ζαγορίτης δήλωσε στο Follow the Money ότι ουδέποτε έχει επικοινωνήσει μαζί του κάποια ερευνητική ή άλλη αρμόδια αρχή για τη συγκεκριμένη ή οποιαδήποτε άλλη υπόθεση. Ο Θανάσης Μπακόλας είχε δηλώσει μετά τις αρχικές αποκαλύψεις ότι οι οικονομικές αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της θητείας του, συμπεριλαμβανομένων των συγκεκριμένων συμβάσεων, είχαν ελεγχθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είχαν κριθεί νόμιμες και ορθές.

Σε προηγούμενη τοποθέτησή του, πάντως, ο πρώην γενικός γραμματέας του ΕΛΚ είχε υποστηρίξει ότι όλες οι οικονομικές αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της θητείας του, συμπεριλαμβανομένων των επίμαχων συμβάσεων, είχαν ελεγχθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είχαν κριθεί νόμιμες και ορθές. Το ΕΛΚ έχει επίσης υποστηρίξει ότι η πρόσληψη των δύο συμβούλων εντασσόταν σε διαδικασία αναδιάρθρωσης, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιακής επικοινωνίας και των σχέσεων με τα εθνικά κόμματα-μέλη.

Ο ρόλος Βέμπερ

Η νέα έρευνα επαναφέρει ερωτήματα για τη λειτουργία και την εποπτεία των οικονομικών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος επί προεδρίας Μάνφρεντ Βέμπερ. Σύμφωνα με το Follow the Money, ο Γερμανός πολιτικός βρισκόταν στην ηγεσία του κόμματος όταν υπογράφηκαν οι επίμαχες συμβάσεις, ενώ ο Θανάσης Μπακόλας, ως γενικός γραμματέας, είχε την ευθύνη της καθημερινής λειτουργίας του ΕΛΚ. Ο Μπακόλας παρέμεινε στη θέση του έως τον Απρίλιο του 2025, όταν δεν προτάθηκε για επανεκλογή, έπειτα, σύμφωνα με σχετικές πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, από διαφωνία με τον Βέμπερ για διαφορετικό ζήτημα.

Το ερευνητικό μέσο υπενθυμίζει ότι το ΕΛΚ έχει βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπο με ερωτήματα για τη χρήση δημόσιων πόρων. Προηγούμενη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που αφορούσε διαφορετικές καταγγελίες σχετικά με τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Μάνφρεντ Βέμπερ για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είχε τεθεί στο αρχείο, καθώς δεν διαπιστώθηκαν επαρκείς λόγοι για να θεωρηθεί ότι είχε διαπραχθεί ποινικό αδίκημα.

Στο μεταξύ, ο Γάλλος ευρωβουλευτής Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελαμί, ο οποίος εξελέγη ταμίας του ΕΛΚ το 2024, δήλωσε στο “Follow the Money” ότι, μετά την υπόθεση των συμβούλων, οι εσωτερικές διαδικασίες του κόμματος αναμορφώθηκαν προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες αδυναμίες.