Πώς ήταν για χρόνια αόρατη η αμαρτωλή ΜΚΟ

Η φιλανθρωπική ΜΚΟ “Παιδική Χαρά”, λειτουργούσε με τη μορφή σωματείου και πρόεδρο τον ΚΦ – ήταν γνωστός από τις τηλεοπτικές του εκκλήσεις για τη συγκέντρωση με διενέργεια εράνων χρημάτων για την οικονομική ενίσχυση παιδιών, που παρουσιάζουν προβλήματα υγείας.

Σύμφωνα με καταγγελίες γονέων παιδιών – υπέρ των οποίων οι έρανοι – και τις έρευνες των αρχών, ένα πολλοστημόριο μόνο των χρημάτων που συγκεντρώθηκαν από τους εράνους (γύρω στα έξι εκατομμύρια) διατέθηκαν για τους σκοπούς του σωματείου – τα υπόλοιπα διατέθηκαν από τον ΚΦ και τη σύντροφο του για πολυτελή ζωή, στοιχήματα και ποδόσφαιρο, ή βρέθηκαν σε τραπεζικές καταθέσεις στο εξωτερικό. Κατά των παραπάνω και των συνεργατών τους ασκήθηκαν ποινικές διώξεις για απάτη σε βαθμό κακουργήματος. Έχει προφυλακιστεί η 35χρονη και ο ΚΦ σήμερα Πέμπτη.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η παραπάνω ΜΚΟ ήταν αόρατη για το σύστημα, γιατί δεν είχε δηλώσει την ύπαρξη της στις αρμόδιες αρχές, αφού πρόκειται για φιλανθρωπικό σωματείο, που εμπίπτει στη ρυθμιστική αρμοδιότητα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και εποπτεύεται από τον οικείο Δήμο, όπως ισχύει για όλα τα φιλανθρωπικά σωματεία κατά συνταγματική επιταγή (αρθ. 102 παρ. 1Σ) και έτσι είχε περάσει κάτω από το ραντάρ των εποπτικών αρχών, παρά τις συχνές τηλεοπτικές εκκλήσεις του ΚΦ για συγκέντρωση χρημάτων με έρανο, που απαγορεύεται χωρίς άδεια (ν. 5101/1031), παράλειψη που γεννά ερωτηματικά για την αξιοπιστία των αρχών.

Η πρακτική αυτή είναι το κοινό χαρακτηριστικό του τρόπου δράσης όλων των παραπάνω ΜΚΟ-φιλανθρωπικών σωματείων, που παρά τη τεράστια δημοσιότητα της πολυσχιδούς δράσης τους, τις δωρεές, χορηγίες, εκκλήσεις, εράνους, διοργανώσεις δεν υπέπεσε στη προσοχή των αρμοδίων αρχών η έλλειψη νομιμότητας της δράσης τους και της ελλειμματικής διαχείρισης των χρημάτων – οι δε αρμόδιες αρχές κινηθήκαν μόνο κατόπιν καταγγελιών, ενδεχόμενα εκ των έσω.

Τι συνέβη με το Γηροκομείο Αθηνών 

Το ζητούμενο όμως πρέπει να είναι ο προληπτικός έλεγχος από αξιόπιστους ελεγκτικούς μηχανισμούς και διαδικασίες αλλά και το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να προλαμβάνονται οι ατασθαλίες και να μη περνούν κάτω από τα ραντάρ, γιατί με την αναζήτηση ευθυνών κατόπιν εορτής, που μπορεί σε βάθος χρόνου να οδηγήσουν σε κάποιες ποινικές καταδίκες δεν συντελεί στην επιστροφή των κλεμμένων χρημάτων, που κατά κανόνα δεν ανακτώνται.

Αντίθετα, καταργήθηκε το ραντάρ ελέγχου για το Γηροκομείο Αθηνών – που σύμφωνα με το Σύνταγμα αρμόδιος είναι ο Δήμος Αθηναίων, γιατί με το άρθρο 99 ν. 5239/2026 του αφαιρέθηκε η εποπτεία με απαγόρευση διορισμού επιτρόπου – και ανατέθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, που δήλωσε ότι είναι αρμόδια μόνο για την εποπτεία του Σχεδίου Εξυγίανσης και όχι για την εποπτεία του ως φιλανθρωπικού σωματείου. Έτσι όμως το Γηροκομείο Αθηνών είναι το μόνο φιλανθρωπικό ίδρυμα της χώρας που δεν εποπτεύεται από ελεγκτικό φορέα κατά παράβαση των άρθρων 4 παρ.1 και 5 παρ.1 του Συντάγματος αλλά… who cares!

Μη κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) είναι σχετικά πρόσφατο νομικό μόρφωμα αγγλοσαξονικής προέλευση, που καλύπτει με τη δράση της τομείς, που η κυβέρνηση δεν θέλει ή δεν μπορεί να καλύψει. Στη χώρα μας δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, που καθορίζει τι είναι ΜΚΟ, αλλά κάτω από τη γενική αυτή ονομασία – που προσδίδει χροιά εξουσίας – λειτουργούν μη κερδοσκοπικές εταιρικές μορφές ιδιωτικού δικαίου, όπως αστικές εταιρείες, σωματεία-σύλλογοι και ΚΟΙΝΣΕΠ (Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση).

Μια ΜΚΟ ιδρύεται με τη νόμιμη δημοσίευση του καταστατικού της, που περιέχει την ονομασία, το σκοπό της, το κεφάλαιο, τα όργανα διοίκησης και ελέγχου, που είναι κατά κανόνα τυπικά, γιατί στις περισσότερες ισχύει η “ενός ανδρός αρχή” και αποκτούν ΑΦΜ. Οι ΜΚΟ που ασχολούνται με μετανάστες υπάγονται σε νομικό πλαίσιο και εγγράφονται σε ειδικό μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης.

Θολό το τοπίο των φιλανθρωπικών ΜΚΟ

Το τοπίο των φιλανθρωπικών ΜΚΟ και ιδρυμάτων κατά κανόνα είναι θολό, τόσο κατά τη διοίκηση, όσο και κατά την οικονομική διαχείριση, γιατί δεν υπάρχει επαρκής έλεγχος από τους ΟΤΑ και ο εσωτερικός είναι κατευθυνόμενος. Φαίνεται, ότι για τις περισσότερες ΜΚΟ ισχύει η φράση του Oscar Wilde “Ο δρόμος για τη κόλαση είναι στρωμένος από καλές προθέσεις”. Είναι γεγονός, ότι πολλές ΜΚΟ ιδρύονται μόλις βρεθεί η χορηγία, ή η κατάλληλη διασύνδεση με το πελατειακό κράτος ή οργάνωση της ΕΕ, με ψευδεπίγραφο τίτλο για να διαχειριστεί “το μαύρο χρήμα” συνεταιρικά με τη διασύνδεση.

Για τα φιλανθρωπικά ιδρύματα και ΜΚΟ, αλλά και για όλους τους θεσμούς συμβαίνει: Όταν αυτοί δεν έχουν στελεχωθεί αρχικά ή σε διάδοχη με κατάλληλα πρόσωπα διοίκησης πρόθυμα να προσφέρουν επέρχεται η αδιαφάνεια, η φθορά του χρόνου, η αλαζονεία του αξιώματος, το αίσθημα της ιδιοκτησίας , οι πολιτικές παρεμβάσεις, η ατιμωρησία λόγω έλλειψης ελέγχου και αποδεικτικών στοιχείων, η απληστία – πέραν “του να κάνει κανείς στον εαυτό του κανένα δωράκι”, κατά Ανδρέα Παπανδρέου – με αποτέλεσμα στο τέλος οι θεσμοί να αυτοαναιρούνται και να παραμένει μόνο ένα κερδοφόρο κέλυφος με χρονολογία λήξης.

Το κενό που δημιουργείται καλύπτουν νέοι θεσμοί που κάνουν τον ίδιο κύκλο και έτσι κλονίζεται σταδιακά στη χώρα μας η εμπιστοσύνη των πολιτών στη φιλανθρωπία και εθελοντισμό που επιφέρει μείωση χορηγιών και δωρεών.

Σαφώς υπάρχουν ΜΚΟ που έχουν διαχειριστεί τεράστια ποσά χωρίς παρατράγουδα, αλλά με υπεύθυνη λογοδοσία και έχουν επιτελέσει σημαντικό έργο με αναπτυξιακά και ανθρωπιστικά προγράμματα στη χώρα μας και διεθνώς και το έργο τους έχει αναγνωριστεί από τη Πολιτεία και τη κοινή γνώμη ακόμα και έμπρακτα με προσφορά υπηρεσιών και χορηγιών.

Νομίζω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή – εξαιτίας των αλλεπαλλήλων σκανδάλων στις φιλανθρωπικές ΜΚΟ και φιλανθρωπικά ιδρύματα κατά τη διαχείριση των “ιερών” χρημάτων, που προκαλούν το ενδιαφέρον και την ανησυχία της κοινής γνώμης – να ξεκαθαρίσει η Πολιτεία το θολό τοπίο των ημεδαπών και διεθνών ΜΚΟ που δρουν στη χώρα μας, να τις καταγράψει, να νομοθετήσει κανόνες λειτουργίας με αξιόπιστο προληπτικό και όχι μόνο κατασταλτικό έλεγχο – ιδίως για τις ΜΚΟ και φιλανθρωπικά ιδρύματα, που λαμβάνουν δημόσιες και κοινοτικές χορηγίες.

Στη χώρα μας ο δημόσιος έλεγχος για τα οικονομικά της φιλανθρωπίας έχει μπει κάτω από το χαλί, ο δε εσωτερικός είναι ψευδεπίγραφος και καλύπτει τις αμφιλεγόμενες πρακτικές της διοίκησης του σωματείου. Συνεπώς η Πολιτεία πρέπει να αναζητήσει απολογισμό δράσης και αυτεπάγγελτη απόδοση ευθυνών και να θεσπίσει κανόνες για τη γνήσια εκλογή της ηγεσίας των φιλανθρωπικών φορέων και τη διαφύλαξη της περιουσίας των, όπως να μην επιτρέπεται με ευθύνη της συμβολαιογράφου η πώληση ακινήτου σε τιμή κατώτερη της αντικειμενικής και να μαγνητοφωνούνται οι γενικές συνελεύσεις των μελών για τη πιστή τήρηση των πρακτικών.