Τι σημαίνει το δωράκι του Ερντογάν στον Οτσαλάν

«Η νέα κατοικία εξακολουθεί να βρίσκεται εντός του συγκροτήματος των φυλακών του Ιμραλί και θα επιτρέπει στον Οτζαλάν να φιλοξενεί επισκέπτες, μεταξύ των οποίων δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και άλλες ομάδες, στο πλαίσιο των ειρηνευτικών συνομιλιών», δήλωσαν αξιωματούχοι του AKP στο BBC.

Τι συνέβη: Ο βουλευτής του DEM (κουρδικό κοινοβουλευτικό κόμμα) Μιτάτ Σαντζάρ, αποκάλυψε την είδηση σε συνέντευξή του στο Medya Haber TV την Κυριακή. Εξήγησε ότι η διαδικασία είχε ανασταλεί για δύο μήνες και ότι δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες, αλλά οι “νέες συνθήκες” θα επέτρεπαν τη συνέχισή της υπό την ηγεσία του Οτζαλάν, κάτι που, όπως είπε, αποτελεί «έναν πολύ σημαντικό παράγοντα».

Το DEM και άλλα τμήματα του κουρδικού κινήματος για τα δικαιώματα επιμένουν στον ρόλο του Οτζαλάν στην καθοδήγηση του αφοπλισμού του PKK και της πολιτικής μετάβασης, καθώς εξακολουθεί να αποτελεί την ανώτατη αρχή της οργάνωσης. Ταυτόχρονα, η κεντρική θέση που κατέχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες προκαλεί έντονες αντιδράσεις από τους αντιπάλους της διαδικασίας, όπως ο πρόεδρος του εθνικιστικού κόμματος İYİ (“Καλό Κόμμα”, ιδρύθηκε από διάσπαση του συγκυβερνώντος MHP) Μουσάβατ Ντερβίσογλου, ο οποίος χαρακτήρισε τη νέα κατοικία «βίλα» για τον υπ’ αριθμόν ένα δημόσιο εχθρό της Τουρκίας.

Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή προσέγγιση, χωρίς μεγάλες τομές. Η Περβίν Μπουλντάν του DEM δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε «αδιέξοδο», επισημαίνοντας ότι η αναβάθμιση της κατοικίας του Οτζαλάν δεν συνιστά την πολυαναμενόμενη «αναβάθμιση του καθεστώτος» του, η οποία θα του αναγνώριζε επισήμως τον ρόλο του συντονιστή του αφοπλισμού.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, την Τετάρτη συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από τη φυλάκιση των πρώην συμπροέδρων του HDP (το κουρδικό κόμμα που έχει αναστείλει την λειτουργία του 2012) Σελαχατίν Ντεμιρτάς και Φιγκέν Γιουκσέκνταγ, καθώς και άλλων ηγετικών στελεχών των Κούρδων, με κατηγορίες που συνδέονται με πολιτικές ομιλίες.

Αξιωματούχοι του DEM χαρακτήρισαν την ημερομηνία, 4 Νοεμβρίου, «πραξικόπημα» κατά του δικαιώματος των Κούρδων ψηφοφόρων να εκπροσωπούνται πολιτικά. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι τα τουρκικά δικαστήρια δεν έχουν εφαρμόσει τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), οι οποίες προβλέπουν την άμεση αποφυλάκιση των Ντεμιρτάς και Γιουκσέκνταγ.

«Σε αυτές τις ημέρες κατά τις οποίες μιλάμε για ειρήνη, σε αυτές τις ημέρες που η χώρα αυτή έχει περισσότερο από ποτέ ανάγκη τη δημοκρατία, οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ εξακολουθούν να αγνοούνται και οι πρακτικές αυτής της νοοτροπίας του πραξικοπήματος συνεχίζονται», δήλωσε την Τετάρτη η Χαλίντε Τουρκόγλου του DEM. Από την πλευρά του, ο Ντεμιρτάς εξέδωσε ανακοίνωση, επαναλαμβάνοντας την υποστήριξή του στην ηγετική θέση του Οτζαλάν στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Οι εκτιμήσεις της Οζγκέ Γκεντς

Η Οζγκέ Γκεντς, μη μόνιμη ερευνήτρια στο Middle East Council on Global Affairs, η οποία είχε συμμετάσχει σε δράσεις της κοινωνίας των πολιτών κατά την ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ PKK και Τουρκίας την περίοδο 2013-2015, δήλωσε ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει «με συγκρατημένη αισιοδοξία» την πορεία της ειρηνευτικής διαδικασίας. Ωστόσο, εξέφρασε αυξανόμενη ανησυχία για τον χαμένο χρόνο από τότε που ξεκίνησαν οι συνομιλίες, πριν από περισσότερα από δύο χρόνια.

«Θα περίμενα από τις αρχές να αναζητήσουν μια φόρμουλα που θα επιτρέπει τη συμβολή του, περιορίζοντας παράλληλα τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης», δήλωσε η Γκεντς. Επιπλέον, σημείωσε ότι τόσο η απτή πρόοδος όσο και οι καθυστερήσεις «μπορούν να συνυπάρχουν» σε αυτό το σύνθετο εγχείρημα. Όπως ανέφερε, «ενδέχεται να υπάρχει δραστηριότητα στο παρασκήνιο, την ώρα που όσοι περιμένουν τα αποτελέσματά της βιώνουν μια πραγματική στασιμότητα».

Ωστόσο, η Γκεντς προειδοποίησε ότι ο χρόνος εξαντλείται, επισημαίνοντας ότι τα κοινωνικά και πολιτικά δίκτυα της Τουρκίας δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρά ώστε να αξιοποιήσουν οποιοδήποτε πολιτικό άνοιγμα δημιουργηθεί από τις συνομιλίες. «Υπάρχουν οργανώσεις και άτομα με ισχυρή δέσμευση, αλλά τα περιθώρια ελιγμών τους και η δυνατότητά τους να κινητοποιήσουν την κοινωνία παραμένουν περιορισμένα. Εάν η διαδικασία παραμείνει συγκεντρωμένη σε έναν μικρό κύκλο κρατικών αξιωματούχων και Κούρδων συνομιλητών, θα δυσκολευτεί να αποκτήσει ευρύτερη κοινωνική στήριξη και συμμετοχή», δήλωσε η Γκεντς.

«Το διεθνές δίδαγμα είναι ότι ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος από τη στιγμή που ξεκινά ο αφοπλισμός», συνέχισε. «Από τους ανθρώπους ζητείται να εγκαταλείψουν τα μέσα με τα οποία επιδίωκαν προηγουμένως να εξασφαλίσουν ασφάλεια ή επιρροή. Χρειάζονται αξιόπιστες εγγυήσεις ότι η πολιτική ζωή και η νόμιμη πολιτική δράση θα τους προσφέρουν ένα βιώσιμο μέλλον. Εάν η εφαρμογή της συμφωνίας παραμείνει αβέβαιη, όσοι υποστήριξαν τον συμβιβασμό θα δυσκολευτούν περισσότερο να υπερασπιστούν την απόφασή τους στις ίδιες τις κοινότητες που εκπροσωπούν».