Καλώδιο: Διαρροές, αντιφατικές πληροφορίες και ηθελημένη σύγχυση

Η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε έναν επικοινωνιακό μύλο και όχι τυχαία. Κάθε πλευρά και κάθε μέσο μεταφέρει τη δική του εκδοχή, επικαλούμενο πηγές που δεν κατονομάζονται. Και βεβαίως η σύγχυση τροφοδοτείται από το γεγονός ότι συνειδητά ή όχι οι αναφορές μπερδεύουν δύο πράγματα: την αδειοδότηση με την ενημέρωση.

Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, λοιπόν, για ένα τέτοιο έργο δεν προβλέπει αδειοδότηση, προβλέπει ενημέρωση της παράκτιας χώρας που ασκεί δικαιοδοσία, δηλαδή η έρευνα πραγματοποιείται σε ΑΟΖ άλλου κράτους. Μετά από αυτή τη διευκρίνιση, ας δούμε τι έγραψαν τουρκικά και ελληνικά ΜΜΕ, όπως τα παραθέτει σχετικό δημοσίευμα της Türkiye Today.

Η επίσημη Αθήνα, λοιπόν, επιμένει ότι η Γαλλία απλώς ενημέρωσε την Άγκυρα για τις προγραμματισμένες έρευνες και ότι ουδέποτε ζήτησε τουρκική άδεια. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματικός: «Άλλο η άδεια και άλλο η ενημέρωση. Όσα διακινούνται δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα». Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η γαλλική εταιρεία ζήτησε τις απαραίτητες εγκρίσεις μόνο από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, αναγνωρίζοντας τη δική τους δικαιοδοσία στην περιοχή.

Η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι έχει ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες, έχει εγκρίνει τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου και έχει εκδώσει NAVTEX στις 6 Νοεμβρίου. Η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις γνωστές διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, οι πληροφορίες που δημοσιεύονται για τις κινήσεις της Γαλλίας δεν είναι ενιαίες. Το Enikos κάνει λόγο για μια τυπική ενημέρωση προς την Τουρκία και την Αίγυπτο, χωρίς αίτημα άδειας. Το Sigma Live επικαλείται ελληνική πηγή, σύμφωνα με την οποία υπήρξε γραπτή ενημέρωση προς χώρες της περιοχής, χωρίς να είναι σαφές εάν περιλαμβάνονταν ακόμη και οι συντεταγμένες της πορείας του ερευνητικού πλοίου.

Στον αντίποδα, το MEGA, επικαλούμενο τουρκικές πηγές, μεταδίδει ότι η Γαλλία υπέβαλε αίτημα προς την Άγκυρα και ότι διαμορφώθηκε μια φόρμουλα συνεννόησης με το Παρίσι, χωρίς να απαιτηθεί ξεχωριστή επικοινωνία με την Αθήνα. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Λοβέρδος δήλωσε, πάντως, ότι δεν γνωρίζει την ύπαρξη μιας τέτοιας διευθέτησης και επέμεινε ότι η Ελλάδα δεν ενημέρωσε την Τουρκία.

Άλλη είναι η εκδοχή της Καθημερινής, σύμφωνα με την οποία η Γαλλία απέστειλε διπλωματική νότα στην Ελλάδα, στην Κυπριακή Δημοκρατία, στην Αίγυπτο και στην Τουρκία, αλλά η Άγκυρα φέρεται να εξέφρασε δυσαρέσκεια για ορισμένες διατυπώσεις. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, η τουρκική πλευρά ενδέχεται να επιδιώκει είτε σαφέστερη διατύπωση ως προς το αίτημα έγκρισης είτε αναθεώρηση της επικοινωνίας, ώστε να αντανακλά περισσότερο τις τουρκικές θέσεις για τα θαλάσσια όρια στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης και της επιστολής της Άγκυρας προς τον ΟΗΕ το 2020.

Καλώδιο: Η ουσία της αντιπαράθεσης

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και πολλοί άλλοι μιλάνε για ενημέρωση με σκοπό να πουν ότι δεν ζήτησαν άδεια, με σκοπό να αποκρυβεί ότι είναι η επίσημη ενημέρωση που δημιουργεί αρνητικό διπλωματικό προηγούμενο για την Ελλάδα. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιδιώκει να μην πραγματοποιούνται έρευνες (για την πόντιση του καλωδίου) σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι είναι δική της υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, δηλαδή ότι είναι δική της δικαιοδοσία, χωρίς συντονισμό μαζί της.

Η ελληνική αντιπολίτευση ζητά να δημοσιοποιηθεί η γαλλική ρηματική διακοίνωση, προκειμένου να διαπιστωθεί τι ακριβώς διαβιβάστηκε στην Άγκυρα. Ο Μαρινάκης απαντά ότι η Αθήνα δεν μπορεί να δώσει στη δημοσιότητα την αλληλογραφία άλλου κράτους, αλλά το επιχείρημα δεν στέκει, αφού το ζήτημα αφορά την Ελλάδα. Έτσι, το κρίσιμο έγγραφο παραμένει εκτός δημόσιας συζήτησης, ενώ οι διαφορετικές εκδοχές συνεχίζουν να αναπαράγονται.

Την ίδια ώρα, το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου. Το προγραμματισμένο δοκιμαστικό ταξίδι του αναβλήθηκε, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείφθηκε η αποστολή του. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το πλοίο παραμένει έτοιμο να ξεκινήσει τις εργασίες βάσει της NAVTEX 1411/26, με αρχικές δοκιμαστικές διαδρομές και στη συνέχεια έρευνες στην ευρύτερη περιοχή. Ελληνικές πληροφορίες αναφέρουν ότι αρχικά θα κινηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, προτού ενδεχομένως προσεγγίσει περιοχές που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.

Από τουρκικής πλευράς, οι διπλωματικές πηγές εμφανίζονταν προηγουμένως αισιόδοξες ότι η διαφωνία είχε επιλυθεί. Ο Χακάν Φιντάν, απαντώντας σε ερώτηση της Καθημερινής, περιορίστηκε στη φράση «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Μια δήλωση που δεν συνιστά επιβεβαίωση των σεναρίων περί συμφωνίας ή διευθέτησης, αλλά ούτε και αποσαφηνίζει τι ακριβώς έχει προηγηθεί. Ο Τούρκος σχολιαστής της φιλοκυβερνητικής Γενί Σαφάκ, Γιαχιά Μποστάν, υποστήριξε επίσης ότι η Γαλλία απέστειλε γραπτή ενημέρωση στην Άγκυρα μέσω επίσημων διαύλων. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι το περιεχόμενό της δεν είναι γνωστό και ότι μένει να φανεί εάν η Τουρκία τη θεωρεί επαρκή.

Το θρίλερ με την ρηματική διακοίνωση 

Παράλληλα, οι πληροφορίες περί αμερικανικής παρέμβασης προσθέτουν ακόμη μία διάσταση στην υπόθεση. Ορισμένα ελληνικά δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί να παρεμποδιστεί το έργο και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο προφορικής ενημέρωσης από τον Αμερικανό πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, δηλώνει ότι δεν υπήρξε αμερικανική παρέμβαση, ενώ και από την Άγκυρα δεν προκύπτει επιβεβαιωμένη πληροφορία για παρέμβαση των ΗΠΑ.

Η απουσία, σύμφωνα με την Καθημερινή, μεγάλης συγκέντρωσης ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, με εξαίρεση τις πτήσεις τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών νότια της Κάσου, δείχνει ότι προς το παρόν δεν καταγράφεται στρατιωτική κλιμάκωση. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει νέα ένταση στη θάλασσα, κάτι που δεν διαφαίνεται. Είναι το τι ακριβώς σηματοδοτεί η διπλωματική διαχείριση. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου παρουσιάζεται από την Αθήνα ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια. Η Τουρκία, αντίθετα, εκμεταλλεύθηκε την υπόθεση για να προωθήσει τις δικές της αναθεωρητικές αξιώσεις για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όλα δείχνουν ότι όσο δεν δίνεται στη δημοσιότητα η γαλλική ρηματική διακοίνωση, η δημόσια συζήτηση θα κινείται ανάμεσα σε διαρροές, ερμηνείες και αντικρουόμενες πληροφορίες. Και όσο το κρίσιμο διπλωματικό έγγραφο παραμένει αθέατο, τόσο θα πολλαπλασιάζονται οι εκδοχές για το τι πραγματικά συνέβη. Σε μια υπόθεση όπου όλοι επικαλούνται ανώνυμες πηγές, αλλά κανείς δεν παρουσιάζει ολόκληρη την εικόνα, η σύγχυση είναι αναπόφευκτη και από ό,τι φαίνεται επιδιωκόμενη.