Ένα άλλο πνευματικό εμβατήριο για το Πολυτεχνείο
17/11/2026
Σε παλαιότερες αναρτήσεις μας στο SLpress.gr έχουμε αναφερθεί σε εικαστικούς καλλιτέχνες, των οποίων έργα συνδέθηκαν με την εξέγερση του Πολυτεχνείου, την 17η Νοεμβρίου του 1973, κάνοντας αναφορά στον διαπρεπή χαράκτη Τάσσο (Αναστάσιος Αλεβίζος, Λευκοχώρα Μεσσηνίας, 25 Μαρτίου 1914 – Αθήνα, 13 Οκτωβρίου 1985).
Ιδιάζουσα περίπτωση, ανάμεσά τους, συνιστά η ζωγράφος, ψηφιδογράφος και πεζογράφος Λυδία Σαρρή (γ. 1940). Από τις 5 έως τις 22 Νοεμβρίου 1973 εξέθεσε ζωγραφικά έργα της στην αθηναϊκή αίθουσα τέχνης “Νέες Μορφές” (Βαλαωρίτου 9α). Τα έργα αυτά τα είχε εμπνευστεί από ερυθρόμορφο κρατήρα της Κάτω Ιταλίας που έφερε παράσταση χαριτωμένης σκηνής με χορευτικό ζευγάρι στα Κάρνεια, γιορτή του Σεπτεμβρίου στη Σπάρτη και σε άλλες δωρικές πόλεις προς τιμήν του Απόλλωνα.
Είχαν ζωγραφιστεί από το 1971 έως το 1973 και αποτελούσαν αφιέρωμα στο “Πνευματικό Εμβατήριο”, που είχε γράψει το 1945 ο Άγγελος Σικελιανός (1884-1951). Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι στον κατάλογο της έκθεσης αναδημοσιεύεται το κείμενό του. Όπως μάλιστα μνημονεύει στο βιβλίο της “Θαλασσινός Κήπος” (Αθήνα 1984, 2003), της είχαν χαρίσει κασέτα με το μελοποιημένο από τον εξόριστο στη Ζάτουνα της Αρκαδίας Μίκη Θεοδωράκη (1925-2021) το 1969 ποίημα, που το 1970 στο Royal Albert Hall του Λονδίνου το είχαν ερμηνεύσει, υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη, με τη Συμφωνική Ορχήστρα της πόλης, η Μαρία Φαραντούρη (γ. 1947) και ο Αντώνης Καλογιάννης (1935-2021).
Ο ηρωικός τόνος του παιάνα, το “Ομπρός!” του Σικελιανού, ήταν εκείνο που ζητούσε η οργισμένη της ψυχή. Τα γεμάτα αισιόδοξες ελπίδες πολύχρωμα έργα —φτερωτοί εξανθρωπισμένοι άγγελοι, γυμνές γυναίκες σε στάση προσμονής, πλανήτες γεμάτοι πουλιά, ψάρια και λουλούδια— της έκθεσής της το 1971, πάλι στις “Νέες Μορφές”, είχαν δώσει τη θέση τους σε μία ή σε δύο ορμητικές γυμνές γυναίκες ή τραχιές αμαζόνες πάνω σε αφηνιασμένα άλογα που βγαίνουν μέσα από μαύρο ή από σκοτεινό γαλάζιο βάθος, σαν να σχίζουν αβυσσαλέους χώρους… «Ήταν δημόσια διαμαρτυρία που δήλωνε τόλμη, αποφασιστικότητα και υψηλή αίσθηση της αποστολής του καλλιτέχνη», έγραφε ο Νίκος Αλεξίου (1906-1996) στον “Ριζοσπάστη” (18 Οκτωβρίου 1979), σχολιάζοντας την έκθεσή της με ψηφιδωτά στις “Νέες Μορφές”.
Είχε επιλέξει αρχικά ορθογώνια σχήματα στα έργα που εξέθετε. Δεν μπορούσε όμως παρά να νιώθει ότι ο αντιδικτατορικός αγώνας απαιτούσε και τη δική της συμμετοχή. Έκοψε λοιπόν περιμετρικά τις γυναικείες μορφές και τις μετέτρεψε σε επιθετικές Νίκες, εντάσσοντάς τις στον χώρο της αίθουσας τέχνης. Όσες και όσοι είχαν κατορθώσει να φτάσουν, κυνηγημένοι από τους αστυνομικούς, στα εγκαίνια της έκθεσης και τις έβλεπαν να στέκονται απέναντί τους, την προέτρεπαν να τους τις δώσει για να τις κρεμάσουν στα κάγκελα του Πολυτεχνείου!
Οι μέρες που ακολούθησαν έκρυβαν τον παραλογισμό και τη βία, τις κάθε είδους απαγορεύσεις και τις δραματικές εκκλήσεις του φοιτητικού κινήματος από το παράνομο ραδιόφωνο του Πολυτεχνείου. Η απελπισία των στιγμών έριχνε πέπλο πυκνό βαθιάς οδύνης πάνω στην Λυδία Σαρρή. Αισθανόταν ότι είχε παγώσει! Δεν ήταν πια καιρός για έτοιμες, εκ των προτέρων Νίκες αλλά για συμπλοκές και για μάχες στα οδοστρώματα…





