Προαναγγελία μιας παγκόσμιας διακυβέρνησης η Σύνοδος στο Σεντζέν;
19/11/2026
Η ιστορική συνάντηση Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Πούτιν αποκαλύπτει τις αντιφάσεις της νέας διεθνούς τάξης. Πίσω από τις διακηρύξεις για ειρήνη, πυρηνικό αφοπλισμό και οικονομική συνεργασία διακρίνεται η αγωνία των μεγάλων δυνάμεων να διατηρήσουν τον έλεγχο των παγκόσμιων εξελίξεων.
Η τριμερής συνάντηση των Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σεντζέν, στις 19 Νοεμβρίου 2026, δεν ήταν απλώς μία ακόμη διπλωματική συνάντηση κορυφής, αλλά ήταν μια παράσταση ισχύος και ταυτόχρονα μια ένδειξη ότι το παραδοσιακό μοντέλο του ηγεμονισμού αρχίζει να εξαντλεί τα περιθώριά του.
Οι τρεις ισχυρότεροι πυρηνικοί παίκτες του πλανήτη κάθισαν στο ίδιο τραπέζι, επιχειρώντας να εμφανιστούν ως εγγυητές της παγκόσμιας ειρήνης, χωρίς όμως να διαθέτουν ένα πειστικό και δεσμευτικό σχέδιο για την αντιμετώπιση των διεθνών αντιθέσεων. Η ατζέντα της συνάντησης ήταν ενδεικτική αυτής της αμηχανίας. Πυρηνικός αφοπλισμός, διεθνής ασφάλεια, οικονομική συνεργασία και μεταρρύθμιση των διεθνών θεσμών, αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες.
Ο Σι Τζινπίνγκ επανέφερε την προοπτική ενός κόσμου χωρίς πυρηνικά όπλα, ενώ ο Τραμπ υπογράμμισε την ανάγκη μείωσης των πυρηνικών οπλοστασίων και αποτροπής της διάδοσής τους. Η κοινή διακήρυξη, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, δεσμεύθηκε για διάλογο σχετικά με τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων. Ωστόσο, διάλογος δεν σημαίνει αφοπλισμός και βέβαια η διαφορά ανάμεσα στις διακηρύξεις και στις πραγματικές δεσμεύσεις παραμένει τεράστια.
Πυρηνικά και Διεθνές Δικαστήριο
Τα στοιχεία του Ινστιτούτου SIPRI είναι αποκαλυπτικά: Στις αρχές του 2026 οι ΗΠΑ διέθεταν περίπου 5.042 πυρηνικές κεφαλές, η Ρωσία 5.420 και η Κίνα 620. Την ίδια στιγμή, η συνθήκη New START, που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας, έληξε τον Φεβρουάριο του 2026. Επομένως, η επίκληση του αφοπλισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αλλά και μια προφανή αντίφαση γιατί οι πρωταγωνιστές της συνάντησης καλούνται να περιορίσουν πρώτα τη δική τους ισχύ.
Ακόμη πιο προβληματική ήταν η στάση απέναντι στους διεθνείς θεσμούς. Οι αναφορές στη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και η κριτική προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως ουδέτερες θεσμικές επισημάνσεις. Η μεταρρύθμιση του ΟΗΕ είναι αναγκαία, ιδιαίτερα εξαιτίας της αδυναμίας του Συμβουλίου Ασφαλείας να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κρίσεις όταν συγκρούονται τα συμφέροντα των μόνιμων μελών του. Όμως άλλο πράγμα είναι η δημοκρατικότερη λειτουργία των διεθνών οργανισμών και άλλο η αποδυνάμωση της ανεξάρτητης δικαιοσύνης, επειδή οι αποφάσεις της ενοχλούν ισχυρές κυβερνήσεις.
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση της Σεντζέν γιατί οι ηγέτες που επικαλούνται την παγκόσμια σταθερότητα εμφανίζονται ταυτόχρονα επιφυλακτικοί απέναντι στους μηχανισμούς διεθνούς λογοδοσίας. Μια τέτοια προσέγγιση κινδυνεύει να μετατρέψει τη διεθνή συνεργασία σε μηχανισμό αμοιβαίας πολιτικής προστασίας των ισχυρών.
Στο οικονομικό πεδίο, το σύνθημα “Να ευημερήσουμε και να κερδίσουμε μαζί το μέλλον” συνοδεύτηκε από αναφορές στο ελεύθερο εμπόριο και στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται, παράλληλα, σε κεντρικό πεδίο του ανταγωνισμού. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνολογική αναμέτρηση, αλλά πρόκειται για τη διεκδίκηση της οικονομικής παραγωγής, της γνώσης, της στρατιωτικής υπεροχής και τελικά, της εξουσίας πάνω στις κοινωνίες του μέλλοντος.
Μετασχηματισμός του ηγεμονισμού;
Μήπως, λοιπόν, ο ηγεμονισμός δεν καταργείται, αλλά μετασχηματίζεται; Μήπως η παγκόσμια διακυβέρνηση, που προβάλλει ως αναγκαιότητα εξαιτίας της αυξανόμενης αλληλεξάρτησης των λαών, αποτελεί την επόμενη ιστορική φάση; Ο Ολλανδός οικονομολόγος Γιαν Τίνμπεργκεν είχε επισημάνει ήδη από τον προηγούμενο αιώνα ότι η διεθνής αλληλεξάρτηση δημιουργεί αντικειμενική ανάγκη υπερεθνικού συντονισμού. Η ιδέα αυτή αποκτά σήμερα νέα επικαιρότητα, καθώς η κλιματική αλλαγή, η τεχνολογία, οι χρηματοπιστωτικές ροές και οι αλυσίδες παραγωγής υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα.
Ωστόσο, μια παγκόσμια διακυβέρνηση δεν ταυτίζεται αυτομάτως με μια δημοκρατική παγκόσμια κυβέρνηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα αποφασίζει, ποιος θα ελέγχει και ποιος θα λογοδοτεί. Η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να υπερκεράσει τις ανθρώπινες δυνατότητες σε πολλούς τομείς, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση, ούτε την ανθρώπινη ευθύνη. Αντίστοιχα, η μετάβαση σε μια οικονομία, όπου οι τεχνολογικές δυνατότητες μειώνουν τους παραδοσιακούς περιορισμούς της παραγωγής, δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι ανισότητες και οι συγκρούσεις συμφερόντων.
Η Σεντζέν, τελικά, μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο σύμπτωμα παρά λύση. Οι ισχυροί επιχειρούν να διαχειριστούν έναν κόσμο που δεν ελέγχουν πλέον όπως παλαιότερα. Η παγκόσμια συνείδηση της αλληλεξάρτησης συγκρούεται με τις παλιές λογικές κυριαρχίας, ενώ οι κοινωνίες και οι ριζοσπαστικές δυνάμεις εξακολουθούν να αμφισβητούν την αναπαραγωγή της εξουσίας.
Η ιστορία δεν τελειώνει σε μια αίθουσα συσκέψεων στη Σεντζέν και η νέα παγκόσμια τάξη δεν μπορεί να οικοδομηθεί ως συμφωνία των ισχυρών πάνω από τα κεφάλια των λαών. Αν ο ηγεμονισμός πρόκειται πράγματι να υποχωρήσει, θα πρέπει να υποχωρήσει μαζί με την αυθαιρεσία, την ατιμωρησία και την πολιτική επιβολή. Διαφορετικά, η παγκόσμια διακυβέρνηση δεν θα είναι το τέλος του ηγεμονισμού, αλλά η πιο εξελιγμένη μορφή του. Και όσοι βιάστηκαν να την χαρακτηρίσουν ως νέα Γιάλτα μάλλον έκαναν λάθος. Στον αντίποδα της νέας Γιάλτας είναι…





