Ευρωπαϊκή άμυνα: Εύκολη στα λόγια, δύσκολη στην πράξη…

Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι προσφορότερη για ένα αναστοχασμό των Ευρωπαίων, στον αμυντικό τομέα, καθώς η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είχε εισέλθει στον τρίτο χρόνο της και στην Ουάσινγκτον είχε «αλλάξει ο σερίφης», όπως είχε σπεύσει να προειδοποιήσει το ακροατήριο του στην Διάσκεψη, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, J.D. Vans.

Οι συντάκτες της μελέτης, Νικόλ Κένιγκ και Leonard Schutte, εντόπιζαν την αβελτηρία των Ευρωπαίων, στα όρια της αδιαφορίας, «να δεσμευθούν σε μια γνήσια ευρωπαϊκή προσέγγιση για την διασφάλιση της ασφάλειας της Ηπείρου», και σημείωναν, «πάνω απ’ όλα οι Ευρωπαίοι δύσκολα συνεργάζονται στον τομέα της άμυνας. Η ΕΕ εξακολουθεί να έχει ουσιαστικά 27 στρατούς, 27 υπουργεία Άμυνας και 27 αμυντικές αγορές. Αυτό έχει προκαλέσει δαπανηρές επικαλύψεις των στρατιωτικών δυνατοτήτων, έχει αποδυναμώσει την αμυντική τεχνολογική και βιομηχανική βάση της Ευρώπης (EDTIB) και έχει υπονομεύσει την διαλειτουργικότητα μεταξύ των εθνικών δυνάμεων».

Από την προσοχή τους δεν διέφυγε επίσης, πως «όταν οι Ευρωπαίοι συνεργάσθηκαν για την ανάπτυξη εξοπλισμού, τα έργα συχνά καθυστέρησαν, ήταν πιο ακριβά από τον προγραμματισμό και προκλήθηκε διχασμός μεταξύ των εταίρων… ενώ η ΕΕ είναι ο μόνος οργανισμός που διαθέτει σημαντικά κονδύλια για να δώσει κίνητρα για συνεργασία σε κοινές προτεραιότητες».

Στην ίδια μελέτη, οι ερευνητές Ιζαμπέλ Κουμπ και Jintro Pauly, αναδείκνυαν ως ένα από τα μείζονα προβλήματα την απουσία ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς άμυνας και τον κατακερματισμό της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, μια συνθήκη η οποία δεν οδηγεί «στον μετριασμό των κινδύνων που συνεπάγεται η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, για την ασφάλεια της».

«Στρατιωτικός ζωολογικός κήπος»!

Παρουσιάζοντας μια μελέτη του Hertie School’s Center for International Security Policy, επισήμαναν ότι τα ευρωπαϊκά κράτη χρησιμοποιούσαν 178 διαφορετικά μεγάλα οπλικά συστήματα, ενώ ο στρατός των ΗΠΑ μόνον 30. Επίσης, οι Ευρωπαίοι χρησιμοποιούσαν 31 τύπους πολεμικών πλοίων, έναντι τεσσάρων των Αμερικανών και μαχητικά αεροσκάφη 20 έναντι έξι. Υπογράμμισαν δε, ότι «ο κατακερματισμός επιδεινώνεται από τον πολλαπλασιασμό των εθνικών απαιτήσεων και προτύπων στρατιωτικού εξοπλισμού» κι ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφεραν το ελικόπτερο ΝΗ90, «το οποίο υπάρχει σε περισσότερες από 20 διαφορετικές διαμορφώσεις».

Τις συνέπειες αυτού του κατακερματισμού και της ποικιλομορφίας οπλικών συστημάτων στο πεδίο την έζησε η Ουκρανία, με τον τότε υπουργό Άμυνας της χώρας Ολεκσίι Ρέζνικοφ, να κάνει λόγο για «στρατιωτικό ζωολογικό κήπο» στις απαιτήσεις του οποίου, για χρήση και συντήρηση πολλαπλών συστημάτων, θα έπρεπε να εκπαιδευτούν οι άνδρες του στρατού του, υποχρεωμένοι ταυτόχρονα «να πολεμούν τους Ρώσους εισβολείς».

Στον απόηχο και υπό το φως όσων παρουσιάσθηκαν πέρυσι στο Μόναχο, έναν μήνα μετά, τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το σχέδιο/πρόγραμμα ReArm Europe-Readness 2030, ως μια στρατηγική πρωτοβουλία, για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ έως το 2030, με στόχο την κινητοποίηση έως και 800 δισεκατομμυρίων ευρώ για στρατιωτικές δαπάνες. Αυτό το σχέδιο αντιμετωπίζει επείγουσες απειλές, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, επιταχύνοντας, συντονίζοντας και χρηματοδοτώντας αμυντικές πρωτοβουλίες μέσω ενός δανειακού προγράμματος, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ (SAFE).

Απέναντι στις ωραία διατυπωμένες εκθέσεις των Βρυξελλών και τις μεγάλες διακηρύξεις των Ευρωπαίων ηγετών, οι συντάκτες της μελέτης-πέρυσι-σημείωναν ότι παρά τα προφανή οφέλη της συνεργασίας και του συντονισμού, «τόσο τα διακυβερνητικά, όσο και τα έργα ανάπτυξης και προμηθειών της ΕΕ έχουν κακή πορεία» και προφητικά τόνιζαν:

«Οι πολιτικές συγκρούσεις για την κατεύθυνση και τον καταμερισμό εργασίας σχετικά με το γαλλογερμανο-ισπανικό σχέδιο για την ανάπτυξη του Future Combat Air System (FCAS) και οι συνακόλουθες καθυστερήσεις μαρτυρούν την πολυπλοκότητα τέτοιων πολυεθνικών προσπαθειών… Μέχρι στιγμής, οι Ευρωπαίοι έχουν επιλέξει την εθνική ανάπτυξη, ή την αγορά στο εξωτερικό. Δύσκολα συνεργάζονται για την κοινή προμήθεια και ανάπτυξη όπλων. Η συνεργασία παραμένει η εξαίρεση και όχι ο κανόνας».

Ευρωπαϊκή άμυνα: “Τορπίλη” από Μερτς

Προς επιβεβαίωση των προβλέψεων τους, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου, ότι η χώρα του δεν έχει ανάγκη το ίδιο αεροπλάνο με την Γαλλία, προϊδεάζοντας για την πρόθεση του Βερολίνου να αποσυρθεί από το πρόγραμμα FCAS, το οποίο είχαν ανακοινώσει το 2017 οι Μακρόν-Μέρκελ, με την προσθήκη από το 2019 και της Ισπανίας, για την δημιουργία ενός συστήματος, «ενός cloud μάχης» που θα περιλαμβάνει έναν νέο τύπο αεροσκάφους, drones και ένα καινοτόμο ψηφιακό σύστημα επικοινωνίας.

Ανεξαρτήτως των επιφυλάξεων του διαχειριστή του έργου, της γαλλικής Dassault, να μοιραστεί την τεχνογνωσία που διαθέτει με Γερμανούς και Ισπανούς, ο Μερτς ενισχύεται στην αρνητική στάση του από το πανίσχυρο συνδικάτο μεταλλουργίας – IG Metall – και από την Γερμανική Ομοσπονδία Αεροναυτικής Βιομηχανίας, που επιμένουν ότι η Γερμανία «πρέπει να αναπτύξει το δικό της μαχητικό αεροσκάφος».

Παρά τα ωραία λόγια και τα καλογραμμένα προγράμματα, όλα παραμένουν δύσκολα για την Ευρώπη…