Τραμπ: Ενδέχεται να πάρουμε στρατεύματα από την Γερμανία – Συναγερμός στην Ευρώπη για τα καύσιμα

Ανοιχτό αφήνει το ενδεχόμενο μείωσης των αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία ο Τραμπ, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον ρόλο των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων με το Ιράν, αλλά και τριβών με Ευρωπαίους συμμάχους. Συγκεκριμένα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ «μελετούν και επανεξετάζουν» το ενδεχόμενο περιορισμού της στρατιωτικής τους παρουσίας στη Γερμανία, τονίζοντας πως οι σχετικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν «σε σύντομο χρονικό διάστημα».

Η τοποθέτηση αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την αμερικανική στρατηγική στην Ευρώπη, την ώρα που η Ουάσιγκτον φαίνεται να επαναξιολογεί τις προτεραιότητές της σε διεθνές επίπεδο. Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται στον απόηχο της έντονης αντιπαράθεσης με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, τον οποίο κατηγόρησε ότι «δεν ξέρει τι λέει» αναφορικά με τον πόλεμο στο Ιράν.

Είχε προηγηθεί δήλωση του Μερτς ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από την Τεχεράνη, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Ουάσιγκτον. Παρά την ένταση, ο Γερμανός καγκελάριος επιχείρησε να ρίξει τους τόνους, επισημαίνοντας ότι οι σχέσεις του με τον Τραμπ παραμένουν «καλές».

Ο πύραυλος “Dark Eagle”

Σε μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ζήτησε την εσπευσμένη αποστολή του υπερηχητικού πυραύλου “Dark Eagle” στην περιοχή. Στόχος; Οι εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν που βρίσκονται κρυμμένοι βαθιά στο εσωτερικό της χώρας.

Εάν η ανάπτυξη εγκριθεί, θα είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ θέτουν σε επιχειρησιακή δράση το δικό τους υπερηχητικό όπλο. Παρά το γεγονός ότι το σύστημα δεν έχει κηρυχθεί ακόμη πλήρως επιχειρησιακό και έχει υποστεί σημαντικές καθυστερήσεις, η ανάγκη για την αντιμετώπιση της Τεχεράνης φαίνεται πως επιταχύνει τις διαδικασίες. Την ώρα που η Ρωσία και η Κίνα έχουν ήδη αναπτύξει τις δικές τους εκδόσεις υπερηχητικών όπλων, η Ουάσιγκτον παίζει πλέον το «χαρτί» της τεχνολογικής αντεπίθεσης, παρά το ρίσκο της χρήσης ενός συστήματος που βρίσκεται ακόμα σε στάδιο δοκιμών.

Σύμφωνα με πηγή του Bloomberg, το αίτημα της CENTCOM βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο τακτικό πρόβλημα: Το ιρανικό καθεστώς έχει μετακινήσει τους εκτοξευτές του εκτός της ακτίνας δράσης των πυραύλων «Precision Strike» (οι οποίοι φτάνουν τα 300 μίλια). Το υπερηχητικό όπλο μακράς εμβέλειας, γνωστό ως Dark Eagle, έχει εμβέλεια 1.725 μιλίων και έχει κατασκευαστεί ειδικά για «ικανότητα συμβατικής κρούσης ακριβείας μακράς εμβέλειας» εναντίον «στόχων που απαιτούν άμεση δράση και είναι βαριά οχυρωμένοι», σύμφωνα με το Κογκρέσο.

Κάθε πύραυλος κοστίζει περίπου 15 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το κόστος κάθε συστοιχίας ανέρχεται στο αστρονομικό ποσό των 2,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή τη στιγμή, το αμερικανικό οπλοστάσιο διαθέτει μόλις οκτώ τέτοιους πυραύλους, ανέφερε η πηγή στο Bloomberg. Η είδηση αυτή έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία. Αν και ΗΠΑ και Ιράν τηρούν μια εύθραυστη εκεχειρία από τις 8 Απριλίου, ο Πρόεδρος Τραμπ δεν κρύβει τις προθέσεις του. Οι συνομιλίες για ειρηνευτική συμφωνία παραμένουν σε αδιέξοδο, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να απειλεί ανοιχτά με αναζωπύρωση της σύγκρουσης.

Χθες Τετάρτη (29/4), ο Τραμπ επιβεβαίωσε τον αποκλεισμό των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου, απορρίπτοντας την πρόταση της Τεχεράνης για το Στενό του Ορμούζ. «Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής, εντάξει; Ο αποκλεισμός έχει αποδειχθεί 100% αδιάβλητος. Τώρα, πρέπει να παραδοθούν, αυτό είναι το μόνο που έχουν να κάνουν. Απλά να πουν: “Παραδινόμαστε”», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους. Εξήρε επίσης την απόφαση των Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ.

Συναγερμός στην Ευρώπη

Αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αβεβαιότητα στον ενεργειακό τομέα βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν δεν ανεβάζει μόνο τις τιμές, αλλά αποκαλύπτει και ένα σοβαρό θεσμικό κενό, κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσα καύσιμα διαθέτει η Ήπειρος αυτή τη στιγμή. Την ώρα που αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν αεροσκάφη και οι κυβερνήσεις καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, οι ευρωπαϊκές αρχές προσπαθούν να αποτρέψουν ελλείψεις χωρίς να έχουν πλήρη εικόνα των αποθεμάτων.

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αποκάλυψε ότι η σύγκρουση κοστίζει ήδη στην ΕΕ περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως σε αυξημένες ενεργειακές δαπάνες, ενώ η απειλή διακοπής των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ εντείνει τον πανικό στις αγορές. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει ζητήσει από τους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για ένα σενάριο παρατεταμένης απομόνωσης του Ιράν, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερη αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

«Στην Ευρώπη έχουμε ορατότητα μέχρι τον Μάιο και τον Ιούνιο… το τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της DHL Group, Tobias Meyer, κατά τη διάρκεια ενημερωτικού πρωινού με δημοσιογράφους, στο οποίο συμμετείχε νωρίτερα μέσα στον μήνα και το Politico. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσο από αυτά έχει ήδη χρησιμοποιηθεί», πρόσθεσε.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, η πραγματική εικόνα παραμένει θολή. Οι εθνικές αρχές ανταλλάσσουν πληροφορίες και πραγματοποιούνται τακτικές συναντήσεις, ενώ ορισμένες εταιρείες δίνουν εθελοντικά στοιχεία. Ωστόσο, πέρα από αυτά, η εικόνα γίνεται εξαιρετικά ασαφής.

Όπως παραδέχθηκε ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας: «Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Υπάρχει σαφές έλλειμμα στην παρακολούθηση των ροών». Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στα εμπορικά αποθέματα, τα οποία είναι διάσπαρτα σε δεξαμενές, λιμάνια, αγωγούς και πλοία, και δεν δημοσιοποιούνται, καθώς οι εταιρείες δεν έχουν νομική υποχρέωση να το κάνουν.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη όταν πρόκειται για προϊόντα όπως ντίζελ, βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών. Σε αυτές τις κατηγορίες, η εξάρτηση από εθελοντικά στοιχεία των εταιρειών δημιουργεί σοβαρά κενά. Ακόμη και δεδομένα από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας — που συντόνισε πρόσφατα ιστορική αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου — θεωρούνται περιορισμένα, ακριβώς λόγω αυτής της έλλειψης διαφάνειας.

Αξιωματούχος της Επιτροπής παραδέχθηκε: «Στον ιδανικό κόσμο θα είχαμε πλήρη εικόνα. Στην πράξη, γνωρίζουμε μόνο όσα μας δίνουν.» Αντιλαμβανόμενη το πρόβλημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει τη δημιουργία ενός «Fuel Observatory», ενός μηχανισμού που θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές και εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων.Παρόμοιο σύστημα λειτουργεί ήδη στις ΗΠΑ μέσω της Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών.

Ωστόσο, όπως δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Κάισα Ίτκονεν: «Θέλουμε σαφέστερη εικόνα, αλλά είναι ακόμη νωρίς για να πούμε πώς θα λειτουργήσει.» Η παρακολούθηση του φυσικού αερίου είναι πιο οργανωμένη, χάρη στους κανόνες που επιβλήθηκαν μετά την κρίση του 2022, οι οποίοι υποχρεώνουν τα κράτη να γεμίζουν τις αποθήκες τους στο 90% πριν τον χειμώνα. Ωστόσο, ακόμα και εκεί δεν υπάρχει πλήρης εικόνα των ροών, αλλά ούτε των διασυνοριακών κινήσεων.

Τα στοιχεία της Eurostat για τα πετρελαϊκά προϊόντα είναι επίσης ανεπαρκή, καθώς δημοσιεύονται σπάνια και το τελευταίο πλήρες πακέτο δεδομένων αφορά τον Ιανουάριο. Τότε, οι περισσότερες χώρες πληρούσαν τον στόχο αποθεμάτων 90 ημερών, κυρίως σε αργό πετρέλαιο, ντίζελ και πρώτες ύλες

Η μεγαλύτερη ανησυχία των αξιωματούχων συνοψίζεται σε μία φράση: «Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν. Αλλά δεν ξέρουμε τι έχουν αυτή τη στιγμή.» Και αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό, καθώς οι αποφάσεις μπορεί να βασίζονται σε ελλιπή στοιχεία και οι ελλείψεις μπορεί να εντοπιστούν καθυστερημένα.

Το χρονικό 

Ο πόλεμος που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους σαρωτικούς αμερικανοϊσραηλινούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς στην Ισλαμική Δημοκρατία, στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, κι έχει επιπτώσεις που συνεχίζουν να κλυδωνίζουν την παγκόσμια οικονομία.

Παγωμένη από την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ την 8η Απριλίου, έπειτα από 40 ημέρες εχθροπραξιών, η ένοπλη σύρραξη ενδέχεται να διαιωνιστεί, με την Ουάσιγκτον να μοιάζει να προετοιμάζεται για τουλάχιστον πολύμηνο αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών εν είδει αντιποίνων για τον αποκλεισμό από το Ιράν του στενού του Χορμούζ, μέσω του οποίου περνά υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε διεθνή κλίμακα.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης προχθές Τρίτη στον Λευκό Οίκο με ηγετικά στελέχη εταιρειών του τομέα του πετρελαίου, οι συμμετέχοντες συζήτησαν «τα μέτρα που πήρε ο πρόεδρος Τραμπ για να ανακουφίσει τις διεθνείς αγορές και τα μέτρα που θα μπορούσαμε να λάβουμε για να συνεχίσουμε τον εφαρμοζόμενο αποκλεισμό για μήνες αν είναι απαραίτητο και να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπό του στους αμερικανούς καταναλωτές», είπε χθες κυβερνητικός αξιωματούχος.

«Ο αποκλεισμός είναι λιγάκι πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς», σχολίασε ο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.

«Παρατεινόμενο αδιέξοδο»

Καθώς η προοπτική λύσης μέσω διαπραγματεύσεων Ουάσιγκτον-Τεχεράνης μοιάζει να απομακρύνεται, οι τιμές του πετρελαίου πιστοποιούν την εντεινόμενη νευρικότητα των αγορών. Η τιμή του βαρελιού της ποικιλίας αναφοράς Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας ξεπέρασε τα 119 δολάρια, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022, όταν ο στρατός της Ρωσίας προχώρησε στην εισβολή στην Ουκρανία.

Αναλυτές φοβούνται πως ότι το στενό θα παραμείνει κλειδωμένο από την Τεχεράνη. Για «παρατεινόμενο αδιέξοδο», καθώς ναι μεν «οι μάχες έχουν ουσιαστικά σταματήσει» αλλά «δεν προκύπτει καμιά διαρκής λύση» έκαναν λόγο ειδικοί της εταιρείας DNB. Η Τεχεράνη κατηγορεί την Ουάσιγκτον πως επιδιώκει την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι ΗΠΑ θέλουν να ασκήσουν «οικονομική πίεση» και να υποδαυλίσουν «εσωτερικούς διχασμούς» προκειμένου «να μας αποδυναμώσουν» με την προσδοκία πως «θα καταρρεύσουμε από μέσα», συνόψισε ο ισχυρός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, καλώντας σε «ενότητα».

Κατά τη διάρκεια μακράς συνδιάλεξής τους, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε τον Ντόναλντ Τραμπ εναντίον των «επιζήμιων συνεπειών» που θα είχε νέα στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, «όχι μόνο» για τη χώρα αυτή «και τους γείτονές της», αλλά και «για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας».

«Τέλμα»

Καθώς δεν διαφαίνεται καμιά επίλυση της σύγκρουσης, ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου δέχτηκε σειρά σφοδρών επικρίσεων από δημοκρατικούς κατά την πρώτη του ακρόαση στη Βουλή των Αντιπροσώπων από το ξέσπασμα του πολέμου. «Γεωπολιτική καταστροφή», «στρατηγική καταστροφή», «ανικανότητα», «αυτοτραυματισμός», «τέλμα»: οι κοινοβουλευτικοί δεν φείσθηκαν σκληρών εκφράσεων.

Ο επικεφαλής του αμερικανικού Πενταγώνου από την πλευρά του ανέφερε ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έχει κοστίσει κάπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια και τον δικαιολόγησε με την ερώτηση «ποια είναι η τιμή για να εξασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο;»

Οι οικονομικές συνέπειες αυτής της σύρραξης γίνονται πολύ αισθητές στο Ιράν, όπου το νόμισμα, το ριάλ, έχει φτάσει στη χαμηλότερη ισοτιμία έναντι του αμερικανικού δολαρίου από ιδρύσεως της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979, σύμφωνα με ιστότοπους που καταγράφουν δεδομένα για τις ισοτιμίες νομισμάτων.

Στην πρωτεύουσα, την Τεχεράνη, ορισμένοι εκφράζονταν χωρίς να κρύβουν τη μοιρολατρία τους. «Η ιδέα πως θα ξαναζήσουμε τον πόλεμο είναι τρομακτική, αλλά δεν έχουμε ελπίδα πως θα βρεθεί λύση μέσω διαπραγματεύσεων», είπε ο Αλί, αρχιτέκτονας 52 ετών, που μίλησε τηλεφωνικά στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Η ραγδαία αύξηση των τιμών της ενέργειας απειλεί να βυθίσει στη φτώχεια πάνω από 30 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, προειδοποίησε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο AFP ο Αλεξάντερ ντε Κρο, ο βέλγος επικεφαλής του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (PNUD στα γαλλικά, UNDP στα αγγλικά).

Μολονότι η εκεχειρία παρατάθηκε επ’ αόριστον, οι δυο πλευρές δεν έχουν ακόμη συνεννοηθεί για την επανέναρξη των συνομιλιών ανάμεσά τους, με τον πρώτο–άκαρπο–γύρο την 11η Απριλίου στο Πακιστάν, χώρα που μεσολαβεί. Οι Ιρανοί «καλά θα κάνουν να βάλουν μυαλό, και γρήγορα!», πέταξε ο Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social.

Νεκροί στον Λίβανο

Στο άλλο κύριο θέατρο αυτού του πολέμου, στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ πολεμά το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, δυο άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου στρατιωτικού, σκοτώθηκαν χθες σε νέο ισραηλινό βομβαρδισμό στον νότο, σύμφωνα με ανακοίνωση του επιτελείου στη Βηρυτό. Την προηγουμένη, οι βομβαρδισμοί του Ισραήλ σκότωσαν 19 ανθρώπους, ανάμεσά τους τρεις διασώστες στο καθήκον.

Ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν κάλεσε το Ισραήλ να «εφαρμόσει πλήρως» την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε–από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ–τη 17η Απριλίου, προτού γίνει οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση των κυβερνήσεων των δυο χωρών, για την οποία σημείωσε ότι αναμένει από την Ουάσιγκτον να ορίσει ημερομηνία.

Καθώς ο Λίβανος είναι βυθισμένος εδώ και χρόνια σε σοβαρή οικονομική κρίση, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) προειδοποιεί ότι 1,2 εκατ. πολίτες–με άλλα λόγια, πάνω από το ένα πέμπτο από τους 4 ως 5 εκατ. κατοίκους–απειλούνται από οξεία διατροφική ανασφάλεια. Ο Τραμπ διαβεβαίωσε τον ιστότοπο Axios χθες πως υπέδειξε στον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να διατάσσει μόνο «χειρουργικά» πλήγματα στον Λίβανο, να αποφύγει την πλήρη επανέναρξη του πολέμου με τη Χεζμπολά.

«Είπα στον Νετανιάχου πως πρέπει να το κάνει πιο χειρουργικά. Να μην κατεδαφίζει κτίρια. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Είναι πολύ φρικτό», «βλάπτει την εικόνα του Ισραήλ», δήλωσε ο ρεπουμπλικάνος. Πρόσθεσε πως του «αρέσει» ο Λίβανος και η ηγεσία του και θεωρεί πως η χώρα μπορεί να «επιστρέψει». «Το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο» μέσω της Χεζμπολά, υποστήριξε–αλλά καθώς «εξουδετερώνεται το Ιράν, αυτομάτως εξουδετερώνεται η Χεζμπολά».