Εύσημα στον Ερντογάν από Τραμπ – Παρακάμπτει το Κογκρέσο για το KAAN – O Βανς για τα F-35

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ικανοποιήσει ορισμένα από τα αιτήματα της Τουρκίας στον αμυντικό τομέα, κατά τη διάρκεια κοινών δηλώσεων με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο προμήθειας μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Άγκυρα, αλλά και για την πώληση κινητήρων που προορίζονται για το εγχώριο τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος Kaan, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι «πιθανότατα θα κάνουμε κάτι» που θα ικανοποιήσει την Άγκυρα.

Ο Τραμπ απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο μαζί με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Ρούτε. Απαντώντας στις ερωτήσεις του CNN Türk, ο Τραμπ δήλωσε: «Ο Πρόεδρος Ερντογάν είναι ένας μεγάλος ηγέτης, ένας πολύ ισχυρός άνθρωπος, με μια μεγάλη στρατιωτική δύναμη. Αγαπά πολύ την Τουρκία και κάνει εξαιρετική δουλειά. Είναι ένας σεβαστός και ισχυρός άνθρωπος».

Ο Τραμπ ανέφερε επίσης: «Ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται πόσο μεγάλη και ισχυρή στρατιωτικά χώρα είναι η Τουρκία. Η Τουρκία διαθέτει πολύ ισχυρό στρατό». «Πηγαίνω στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα για τον Ερντογάν». Ο Τραμπ πρόσθεσε: «Ο Ερντογάν είπε έλα, πάω». Στην ερώτηση «Πηγαίνετε στην Τουρκία με ένα μεγάλο πακέτο δώρων;», απάντησε:

«Ναι, νομίζω πως ναι. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο. Ειλικρινά, αν δεν ήταν ο Πρόεδρος Ερντογάν που φιλοξενεί τη σύνοδο, νομίζω ότι δεν θα συμμετείχα».

Εύσημα για το Ιράν

Ο δήλωσε την ότι ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν ήταν «ισχυρός υποψήφιος» για να εμπλακεί σε ενδεχόμενη σύγκρουση με το Ιράν, «επειδή δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Ισραήλ», όπως είπε χαρακτηριστικά. Ο Τραμπ, ο οποίος τον τελευταίο μήνα έχει επανειλημμένα τονίσει ότι επιδιώκει την αποφυγή ευρύτερης κλιμάκωσης στην περιοχή όσο βρίσκεται στην προεδρία των ΗΠΑ, πρόσθεσε ότι ζήτησε προσωπικά από τον Ερντογάν να μείνει εκτός της αντιπαράθεσης — και ότι, σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τούρκος πρόεδρος το έπραξε.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης στον Λευκό Οίκο με τον Μαρκ Ρούτε, και απαντώντας σε ερώτηση Τούρκου δημοσιογράφου για την επικείμενη επίσκεψή του στην Άγκυρα και το μήνυμά του προς τον «καλό του φίλο» Ερντογάν και τον τουρκικό λαό, ο Τραμπ προχώρησε σε εκτενείς αναφορές.

«Μου αρέσει, είναι φίλος μου και έμεινε εκτός του πολέμου με το Ιράν. Ξέρετε, ήταν ένας από τους βασικούς υποψηφίους να εμπλακεί στον πόλεμο με το Ιράν, ίσως ακόμη και στο πλευρό του Ιράν, επειδή δεν είναι μεγάλος θαυμαστής του Ισραήλ, όπως ξέρετε. Του ζήτησα να μείνει εκτός και έμεινε εκτός», είπε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Ερντογάν δεν ήταν ο μόνος ηγέτης που, όπως υποστήριξε, παρέμεινε εκτός σύγκρουσης μετά από δική του παρέμβαση, αναφερόμενος ειδικά στον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ: «Και ξέρετε ποιος άλλος ήταν εξαιρετικός; Ο πρόεδρος Σι της Κίνας», είπε. «Θα μπορούσε να εμπλακεί. Παίρνει το μισό πετρέλαιό του από την περιοχή. Θα καταλάβαινα γιατί θα ήθελε να το κάνει. Του ζήτησα να μείνει εκτός — και το έκανε. Κάναμε καλή δουλειά». Στη συνέχεια επαίνεσε εκ νέου τον Ερντογάν, λέγοντας: «Είναι ένας σπουδαίος ηγέτης, πολύ ισχυρός άνθρωπος, με πολύ καλό στρατό. Του ζήτησα να μείνει εκτός και το έκανε».

Πρόσθεσε επίσης ότι «το ίδιο έκανε και ο πρόεδρος Σι» και ότι «ειλικρινά, το ίδιο και ο Πούτιν, αν το δεις συνολικά», σημειώνοντας ότι «ο Βλαντίμιρ έχει και άλλα θέματα να ασχοληθεί» Όπως είπε, «όλοι έμειναν εκτός. Ήταν αρκετά εντυπωσιακό»

Ωστόσο, δεν είναι σαφές σε τι βασίζεται ο Τραμπ όταν υποστηρίζει ότι η Τουρκία θα μπορούσε να εμπλακεί σε μια τέτοια σύγκρουση στο πλευρό του Ιράν. Κατά την περίοδο του πολέμου, δεν υπήρξαν ενδείξεις άμεσης τουρκικής στρατιωτικής εμπλοκής, πέρα από τη γενικότερη περιφερειακή αστάθεια.

Μάλιστα, σε προηγούμενες αναφορές του, ο Τραμπ είχε εκφράσει σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί καλή προσωπική σχέση με τον Ερντογάν και ότι μια τέτοια εξέλιξη θεωρείται απίθανη όσο βρίσκεται ο ίδιος στην προεδρία.

Οι δηλώσεις του Τραμπ εντάσσονται στο γνωστό μοτίβο της εξωτερικής πολιτικής του, όπου δίνει έμφαση στις προσωπικές σχέσεις με ηγέτες και παρουσιάζει τον εαυτό του ως καθοριστικό παράγοντα αποτροπής διεθνών συγκρούσεων. Παράλληλα, τέτοιες τοποθετήσεις λειτουργούν και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενισχύοντας την εικόνα του ως προέδρου που αποτρέπει κλιμακώσεις μέσω άμεσης διπλωματίας και προσωπικών παρεμβάσεων.

Αντεγκλήσεις Τραμπ-Ρούτε

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προσπάθησε να κατευνάσει τις εντάσεις με τον Τραμπ, χρησιμοποιώντας ένα “κοκτέιλ” κολακείας και ήπιας αντίρρησης, υποστηρίζοντας ότι οι περιπτώσεις απροθυμίας των συμμάχων να στηρίξουν τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν ήταν περιορισμένες και “μεμονωμένες”.

Κατά τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, ο Ρούτε χρησιμοποίησε χάρτες από χαρτόνι για να δείξει πόσο έχουν αυξήσει οι χώρες του ΝΑΤΟ τις αμυντικές δαπάνες τους από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε για πρώτη φορά το 2017. Επίσης ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες πτήσεις αμερικανικών αεροσκαφών από βάσεις στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του πολέμου, παρουσιάζοντας τη συνεργασία αυτή ως ένδειξη υποστήριξης των συμμάχων. Η Ιταλία αντέδρασε, λέγοντας ότι είχε εγκρίνει μόνο τεχνικές και υλικοτεχνικές πτήσεις.

«Ξέρω ότι υπήρξαν μεμονωμένες περιπτώσεις για τις οποίες είστε πραγματικά απογοητευμένος, αλλά γενικά οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί σας ήταν παρόντες», είπε ο Ρούτε. Ο Τραμπ δεν φάνηκε πεπεισμένος και διέκοπτε τον Ρούτε για να διαφωνήσει, αν και επαίνεσε την ηγεσία του. «Έχετε κάνει πραγματικά καλή δουλειά και νομίζω ότι αν κάποιος άλλος ήταν στη θέση σας, δεν θα είχαμε καν αυτή τη συνάντηση, γιατί μας απογοήτευσαν», είπε ο Τραμπ.

Σύνοδος με “αγκάθια”

Η συμμαχία οδεύει προς τη σύνοδο του Ιουλίου σε κλίμα πρωτοφανούς πίεσης, με ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες να ανησυχούν ότι η Ουάσινγκτον ίσως αποχωρήσει, κάτι που θα έθετε υπό αμφισβήτηση το μέλλον του ΝΑΤΟ.

Μετά τη συνάντηση, ο Ρούτε δήλωσε ότι ο Τραμπ παραμένει “προσηλωμένος ” στο ΝΑΤΟ, παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε νωρίτερα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην παραστεί στη σύνοδο αν δεν την φιλοξενούσε ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, τον οποίο θεωρεί σύμμαχο. «Με αυτά που περάσαμε τους τελευταίους δύο μήνες με διάφορες χώρες δεν θα είχα πάει για τους περισσότερους», είπε ο Τραμπ, εκφράζοντας ιδιαίτερη απογοήτευση για το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, τη Γερμανία και την Ισπανία, ενώ επαίνεσε την Πολωνία.

Όταν ο Τραμπ επανέλαβε τη δυσαρέσκειά του για τις χαμηλές συνεισφορές, ο Ρούτε ανέφερε τα σχέδια της Γερμανίας για διπλασιασμό των αμυντικών δαπανών, καθώς και αυξήσεις από την Ολλανδία, την Πολωνία και τις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες.
«Είναι μια μικτή εικόνα, αλλά οι περισσότεροι προχωρούν, και η συμμαχία είναι πολύ πιο ισχυρή χάρη σε αυτόν τον άνθρωπο», είπε ο Ρούτε.

Βανς για F-35

Την ίδια στιγμή, o αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Βανς, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για το πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιτρέψουν στην Τουρκία να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, παρά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 το 2019. «Ο Πιτ [Χέγκσεθ] και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν αυτή τη στιγμή το ζήτημα, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί, ώστε να συμμορφωθούμε με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μάς ζήτησε να το κάνουμε αυτό», δήλωσε ο Βανς.

Ο Γκρέγκορι Μικς, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, εξέφρασε αντιρρήσεις για την πώληση των κινητήρων F110 στην Τουρκία. Ο ίδιος δήλωσε ότι το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών τον ενημέρωσε στις 23 Ιουνίου πως θα προχωρήσει στην επίσημη κοινοποίηση πώλησης αμυντικού υλικού αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων στον τουρκικό στρατό, παρά τις αντιρρήσεις του κατά τη διάρκεια της ανεπίσημης κοινοβουλευτικής διαδικασίας ελέγχου.

Η κριτική του Μικς επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση παρέκαμψε την αντίρρηση της επιτροπής (χωρίς να επικαλεστεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης) χωρίς να δώσει γραπτή αιτιολόγηση και χωρίς να τον ενημερώσει για τις επιπτώσεις της πώλησης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τη συνεχιζόμενη κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Τουρκία και τους πιθανούς περιφερειακούς κινδύνους ασφαλείας. «Ήταν μια συνειδητή επιλογή να αποκλειστεί το Κογκρέσο από τη διαδικασία», δήλωσε ο Μικς στις 24 Ιουνίου, προσθέτοντας ότι τα υλικά που καλύπτει η συμφωνία «δεν θα παραδοθούν για χρόνια».

Τί έγραφε το Reuters

Η αμερικανική κυβέρνηση προχωρά στην έγκριση πώλησης δεκάδων κινητήρων τζετ της General Electric στην Τουρκία, οι οποίοι προορίζονται για το υπό ανάπτυξη μαχητικό αεροσκάφος KAAN, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters που βασίζεται σε τέσσερις πηγές με γνώση της υπόθεσης.

Το πακέτο, το οποίο εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια δολάρια, αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αμυντικές συμφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας των τελευταίων ετών, και έρχεται σε μια περίοδο προσπάθειας επαναπροσέγγισης των δύο χωρών εντός του ΝΑΤΟ.

Παρά την πρόοδο της διαδικασίας, η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, με κορυφαίους νομοθέτες να εκφράζουν επιφυλάξεις κατά τη διάρκεια της ανεπίσημης διαδικασίας ελέγχου. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η διοίκηση προτίθεται να προχωρήσει στην πώληση, ακολουθώντας την τυπική διαδικασία ενημέρωσης του Κογκρέσου μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η πιθανή ολοκλήρωση της διαδικασίας τις επόμενες ημέρες θεωρείται ότι συνδέεται και με τον πολιτικό συμβολισμό, ενόψει της επικείμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, όπου αναμένεται να συμμετάσχουν 32 ηγέτες της συμμαχίας.

H απόφαση για το KAAN

Αν και η Τουρκία και οι ΗΠΑ διατηρούν γενικά θερμές σχέσεις υπό την προεδρία του Τραμπ (που τακτικά επαινεί τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν), τις σκιάζει η μακροχρόνια διαφωνία σχετικά με την απόφαση της Ουάσιγκτον να αποκλείσει την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 και να επιβάλει κυρώσεις, μετά την απόκτηση από την Άγκυρα των ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Η Ουάσινγκτον τονίζει ότι το ρωσικό σύστημα αποτελεί απειλή για την ασφάλεια.

Σημειώνεται ότι η απόφαση να προχωρήσει η πώληση έρχεται σχεδόν ένα χρόνο αφότου ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν διαμαρτυρήθηκε δημοσίως, λέγοντας ότι καθυστερεί η διαδικασία.

Εν τω μεταξύ, ο βουλευτής Γκρέγκορι Μικς από τη Νέα Υόρκη, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, είχε διατυπώσει αντιρρήσεις κατά τη διάρκεια της άτυπης διαδικασίας εξέτασης και δεν έχει δώσει το πράσινο φως για το πακέτο, σύμφωνα με δύο πηγές.

Παρά τις αντιρρήσεις, η πώληση αναμένεται να οριστικοποιηθεί τις επόμενες ημέρες, και θα ακολουθήσει επίσημη κοινοποίηση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο, ανέφεραν ακόμη οι πηγές. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκε να σχολιάσει, επισημαίνει το Reuters.