Πώς οι Αμερικανοί μπορούν να εξουδετερώσουν νάρκες του Ιράν στο Ορμούζ
24/03/2026
Ελικόπτερα λέιζερ, drones τεχνητής νοημοσύνης και σόναρ, που χαρτογραφούν τον πυθμένα του ωκεανού. Λέιζερ στα Στενά του Ορμούζ, ή πώς η Τεχνολογία ALMDS (Airborne Laser Mine Detection System) ανοίγει το δρόμο προς το Ιράν. Ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποιεί πολυάριθμες μεθόδους αντιμετώπισης ναρκών (MCM-MINE Countermeasure Methods), συμπεριλαμβανομένων λέιζερ τοποθετημένων σε ελικόπτερα, υποθαλάσσιων drones και σκαφών επιφανείας υψηλής ταχύτητας εξοπλισμένων με προηγμένο σόναρ.
Αυτά τα εργαλεία θα μπορούσαν να αποδειχθούν απαραίτητα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης εναντίον του Ιράν. Οι υποθαλάσσιες νάρκες αποτελούν απειλή στα Στενά του Ορμούζ εδώ και πολλά χρόνια, αλλά ο πόλεμος με το Ιράν τις καθιστά κύρια ανησυχία για το Πεντάγωνο. Εάν οι ΗΠA στείλουν μια συνδυασμένη δύναμη Ναυτικού-Πεζοναυτών για να ασφαλίσουν το στενό, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα πρέπει να αντιμετωπίσει σμήνη drones, μικρά σκάφη και ιρανικές θαλάσσιες νάρκες. Οι νάρκες μπορεί να παραμένουν ακριβώς κάτω από την επιφάνεια ή να παραμένουν στον πυθμένα του ωκεανού, έτοιμες να εκραγούν ως άμεση απόκριση σε υποβρύχια ηχητικά κύματα.
Οι νάρκες είναι αφενός πανταχού παρούσες και αφετέρου επικίνδυνες. Συχνά είναι φθηνές για τους αντιπάλους στην απόκτησή τους, αλλά ολοένα και πιο εξελιγμένες και πολλαπλασιαζόμενες σε ανησυχητικό ρυθμό. Ενώ οι νάρκες μπορούν, φυσικά, να προκαλέσουν θύματα, να καταστρέψουν πλοία και να καταστούν ουσιαστικές και πραγματικές απειλές για την κίνηση, μπορούν επίσης απλώς να εμποδίσουν την πρόσβαση σε μια ευαίσθητη περιοχή, καθιστώντας το τίμημα εισόδου “πολύ υψηλό για τα επανδρωμένα σκάφη.
Τα τελευταία χρόνια, το Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επιταχύνει την ανάπτυξη μιας αυξανόμενης σουίτας υψηλής τεχνολογίας, πολλαπλών τομέων αντιμέτρων ναρκών με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων αισθητήρων λέιζερ που σαρώνουν τα πάνω τμήματα της στήλης ύδατος· μικρών ημιαυτόνομων drones ναρκαλιείας, όπως το Barracuda της Raytheon· ή ρυμουλκούμενου σόναρ συνθετικού διαφράγματος πλευρικής σάρωσης που χαμηλώνεται κάτω από ομάδες μη επανδρωμένων σκαφών υψηλής ευελιξίας που στέλνουν δεδομένα σε ένα επανδρωμένο πλοίο υποδοχής.
Η Διοίκηση Ναυτικών Θαλάσσιων Συστημάτων συνεργάζεται επίσης με τη βιομηχανία εδώ και χρόνια για την ανάπτυξη, αξιολόγηση και ανάλυση τεχνολογιών εξουδετέρωσης ναρκών για το ταχύπλοο drone της, το Mine Countermeasures Unmanned Surface Vehicle. Αυτή η πλατφόρμα πολλαπλών αποστολών για την εξουδετέρωση ναρκών με drone επιφανείας έχει σχεδιαστεί για να κυνηγά και να καταστρέφει αυτόνομα ναρκοθετήσεις χρησιμοποιώντας σόναρ. Ως αποτέλεσμα, η τρέχουσα τεχνολογία εξερεύνηση και εξουδετέρωσης ναρκών συμβαδίζει εν παραλλήλω με την συνεχιζόμενη ενσωμάτωση προηγμένων φορτίων ναρκαλιείας με σόναρ στο USV, (unmanned surface vehicle ή vessel-μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας) όπως το AQS-20 και το AQS-24.
Drones για την Ανίχνευση Ναρκών
Όταν συνδέονται μεταξύ τους, τα επανδρωμένα σκάφη που εκτελούν διοίκηση και έλεγχο μπορούν να επιβλέπουν μια ημιαυτόνομη διαδικασία ανίχνευσης και καταστροφής ναρκών, κατά την οποία ένα σύστημα χαμηλωμένου σόναρ, όπως το AN/AQS-20C, μπορεί να συνεργαστεί με το Barracuda (φουσκωτά στρατιωτικά σκάφη που πήραν το όνομά τους από το ψάρι σφύραινα ή λούτσο) για να βρει, να αναγνωρίσει και να πυροδοτήσει ασύρματα νάρκες.
Το AQS-20 είναι ένα υποβρύχιο, κυλινδρικό σύστημα με τέσσερα ενσωματωμένα σόναρς για την ανίχνευση ναρκών από τον «πυθμένα της θάλασσας έως την κοντινή επιφάνεια με ένα μόνο πέρασμα», σύμφωνα με τα δεδομένα της Raytheon. Λειτουργεί με σόναρ συνθετικού διαφράγματος πλευρικής σάρωσης, ένα σόναρ “ευρείας ζώνης” με πρόσθια όραση και ένα σόναρ “ψηφιακού κενού” για την επιθεώρηση των ναρκών από κάτω.
Χρησιμοποιώντας τεχνολογία ακουστικής αναγνώρισης, το AQS-20 δημιουργεί μια απόδοση υψηλής ανάλυσης ενός αντικειμένου χρησιμοποιώντας προηγμένη αυτόματη αναγνώριση στόχου. Καθώς οι τεχνολογίες επικοινωνιών και δικτύωσης συνεχίζουν να εξελίσσονται ραγδαία, τα drones θα μπορούν ολοένα και περισσότερο να λειτουργούν σε εναέριους, θαλάσσιους, χερσαίους και υποθαλάσσιους τομείς.
Ένας άνθρωπος σε έναν σταθμό ελέγχου, χρησιμοποιώντας μια σύνδεση χαμηλού εύρους ζώνης, μπορεί να εκτελεί λειτουργίες διοίκησης και ελέγχου χωρίς να χρειάζεται να οδηγεί τα σκάφη. Χάρη στους αλγόριθμους, που διέπουν την αυτόνομη θαλάσσια πλοήγηση, τα USV μπορούν να ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στο περιβάλλον τους κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. Μικρά, υψηλής τεχνολογίας κιτ αυτονομίας μπορούν να ενσωματωθούν σε μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας.
Τα κιτ, που ονομάζονται Control Architecture for Robotic Agent Command and Sensing ή CARACaS, έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν στα USV την ικανότητα να χειρίζονται δυναμικές επιχειρησιακές καταστάσεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν την εκτέλεση μοτίβων αναζήτησης, την ανάπτυξη λιμενικών αμυντικών μηχανισμών, τη διεξαγωγή επιτήρησης ή ακόμη και τη διεξαγωγή επιθέσεων με σμήνη σκαφών.
Ανίχνευση ναρκών με λέιζερ
Το Ναυτικό μπορεί επίσης να αναπτύξει ένα σύστημα λέιζερ τοποθετημένο στο MH-60S για τη σάρωση και την ανίχνευση υποβρύχιων ναρκών. Αυτή η τεχνολογία, που ονομάζεται Σύστημα Ανίχνευσης Ναρκών με Λέιζερ Αερομεταφερόμενο (ALMDS), επιτρέπει την αποτελεσματική, υψηλής ταχύτητας ανίχνευση ναρκών σε ρηχά νερά για τα παράκτια πολεμικά πλοία (LCS-Littoral Combat Ship-ελευθεριακά πλοία μάχης) του Ναυτικού των ΗΠΑ και άλλα σκάφη, όπως τα αμφίβια πλοία εφόδου.
Αντί να χρησιμοποιεί πιο στενά διαμορφωμένα μηχανοκίνητα ή ρυμουλκούμενα συστήματα ανίχνευσης ναρκών, το ALMDS επεκτείνει κατά πολύ την επιφάνεια στην οποία πραγματοποιείται η ανίχνευση ναρκών. Φυσικά, αυτό επιτρέπει σε πολεμικά πλοία ρηχών υδάτων, όπως το LCS, να έχουν μια πολύ ασφαλέστερη περιοχή επιχειρήσεων, καθώς οι διοικητές θα έχουν πολύ μεγαλύτερη προειδοποίηση για περιοχές γεμάτες νάρκες.
Το άλμα ALMDS είναι μηχανικά συνδεδεμένο στο MH-60S μέσω μιας τυπικής βάσης Bomb Rack Unit 14 και ηλεκτρικά μέσω κύριων και βοηθητικών καλωδίων “ομφάλιου λώρου” στην κονσόλα χειριστή, σύμφωνα με δήλωση του κατασκευαστή συστημάτων, Northrop Grumman. Η εταιρεία εξηγεί ότι το σύστημα δεν χρησιμοποιεί βόμβες, αλλά αντίθετα πετά σε συγκεκριμένο υψόμετρο και ταχύτητα για να εκπέμπει δέσμες λέιζερ με καθορισμένο ρυθμό. Κάμερες κάτω από το ελικόπτερο καταγράφουν αντανακλάσεις από το νερό, οι οποίες στη συνέχεια υποβάλλονται σε επεξεργασία για τη δημιουργία εικόνων.
Η κάμερα ή ο δέκτης στο ελικόπτερο ονομάζεται Streak Tube Imaging LIDAR (STIL). Το λέιζερ εκπέμπεται σε μοτίβο ανεμιστήρα και τα φωτόνια που επιστρέφουν μετατρέπονται σε ηλεκτρόνια, δημιουργώντας μια εικόνα που μοιάζει με κάμερα. Η Northrop γράφει ότι το ALMDS παρέχει την ακριβή γεωγραφική θέση του στόχου για την υποστήριξη της εν συνεχεία εξουδετέρωσης των ναρκών που είχαν εντοπισθεί .
Έρευνα με λέιζερ
Ορισμένες από τις τεχνικές λεπτομέρειες του συστήματος ALMDS περιγράφονται περαιτέρω σε μια ερευνητική εργασία, που γράφτηκε από την Arete Associates, μια εταιρεία συμβούλων επιστήμης και τεχνολογίας με ιστορικό υποστήριξης φορέων, όπως το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών και η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ.
«Μια τρισδιάστατη εικόνα υψηλής ανάλυσης της σκηνής παράγεται από πολλαπλά διαδοχικά καρέ που σχηματίζονται με επαναλαμβανόμενους παλμούς του λέιζερ σε συγχρονισμό με τον ρυθμό καρέ CCD (Charge Coupled Device) ως αερομεταφερόμενη πλατφόρμα, σαρώσεις “push broom” ή ως μονοαξονικός σαρωτής σε επίγεια πλατφόρμα που σαρώνει τη δέσμη ανεμιστήρα λέιζερ πάνω από τη σκηνή», εξηγεί το δοκίμιο της Arete Associates. «Το οπισθοσκεδαζόμενο φως (σκέδαση ακτινοβολίας κατά γωνία μεγαλύτερης της ορθής) από τα αντικείμενα και το έδαφος που τέμνει τη δέσμη ανεμιστήρα απεικονίζεται από έναν φακό».
Η τεχνολογία STIL λειτουργεί με το ALMDS μόνο πρόσφατα, αλλά βρίσκεται υπό ανάπτυξη ως σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης εδώ και πολλά χρόνια. Μια μελέτη του 2003 από το Ναυτικό Κέντρο Επιφανειακού Πολέμου, αναφέρει ότι το “παλμικό φως”, που εκπέμπεται από ένα τρισδιάστατο ηλεκτρικοοπτικό σύστημα αισθητήρων STIL δύναται να «εντοπίσει αντικείμενα ενδιαφέροντος στον πυθμένα του ωκεανού». Το δοκίμιο της Arete προσθέτει ότι η τεχνολογία STIL δοκιμάζεται επίσης για χρήση ως “αναζητητής πυραύλων” από όπλα και ως σύστημα αισθητήρων για αεροσκάφη C-130 της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ο Ιωάννης Κόλλιας είναι ανώτατος αξιωματικός ε.α.





