Πώς το Ιράν έγινε μεγάλη πυραυλική δύναμη

Το Ιράν επένδυσε συστηματικά και επί δεκαετίες σε βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise και UAV, δημιουργώντας ένα πλέγμα ισχύος που επηρεάζει όχι μόνο το Ισραήλ, τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή, τα αραβικά κράτη, αλλά και τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα. Όπως είναι λογικό, η ανάρτηση της ισραηλινής πρεσβείας, ότι το εύρος των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων φτάνει μέχρι και σε τμήματα της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων η Κύπρος και η Ελλάδα, συζητήθηκε εκτενώς.

Πάντως, το δυνατό “χαρτί” του Ιράν στο στρατιωτικό επίπεδο είναι οι βαλλιστικοί του πύραυλοι, που πρωτοστατούν στον τωρινό πόλεμο, όπως και στον προηγούμενο που προηγήθηκε τον περασμένο Ιούνιο, αλλά και στις πρότερες συγκρούσεις των δύο χωρών το 2024 (εκείνες δεν είχαν οδηγήσει σε πολεμική κλιμάκωση). Οι βαλλιστικοί πύραυλοι εξελίσσονται τεχνολογικά με ταχύ ρυθμό, όπως και τα αντίστοιχα προγράμματα για την ανάπτυξη drones.

Το Ιράν έχει αναπτύξει πυραύλους (κρουζ και βαλλιστικούς) για συμβατικές προσβολές. Τέτοιους πυραύλους έχει μάλιστα χρησιμοποιήσει στο παρελθόν για να πλήξει θέσεις του ISIS στη Συρία, Κούρδους αυτονομιστές στο βόρειο Ιράκ, στρατιωτικές βάσεις που φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράκ και τρεις φορές το Ισραήλ: Την πρώτη στα αντίποινα που ακολούθησαν τον βομβαρδισμό του προξενείου στην Συρία, την δεύτερη στην επίθεση του περασμένου Οκτωβρίου και βεβαίως την τρίτη, στην επίθεση της Παρασκευής.

Το Ιράν έχει δώσει κάποιους μικρότερης εμβέλειας και ακρίβειας πυραύλους στη Χεζμπολάχ, σε σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και στους αντάρτες Χούθι της Υεμένης. Η Χεζμπολάχ, αποδυναμωμένη μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ το2024 (στον οποίο δεν είχε εμπλακεί το Ιράν) εκτόξευσε την Κυριακή κάποιες ρουκέτες στο Ισραήλ, με το Τελ Αβίβ να απαντά βομβαρδίζοντας τον Λίβανο και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μέχρι και για άλλη μία χερσαία εισβολή.

Ο βαλλιστικός πύραυλος “Fateh”

Η απόφαση του Ιράν να παράγει πυραύλους γεννήθηκε από τον πόλεμο με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Η Τεχεράνη βρέθηκε ανέτοιμη να αντιδράσει εναντίον των ιρακινών πυραυλικών επιθέσεων σε ιρανικές πόλεις. Αποφάσισε ότι για τη δική του προστασία έπρεπε να αποκτήσει αυτονομία στην παραγωγή πυραύλων. Οι πρώτες προσπάθειές του εστιάστηκαν στην εισαγωγή πυραύλων μικρής εμβέλειας από την Βόρεια Κορέα και την Λιβύη. Αργότερα απέκτησε πυραύλους και τεχνογνωσία από τη Βόρεια Κορέα και από την Κίνα.

Μετά την πρώτη παρτίδα Scud Β που έφτασε από τη Λιβύη το 1985, το Ιράν στράφηκε στη Βόρεια Κορέα για να βρει νέο προμηθευτή. Η Τεχεράνη προσφέρθηκε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση του πυραυλικού προγράμματος της Πιονγιάνγκ, με αντάλλαγμα τη μεταφορά τεχνογνωσίας και αγορά πυραύλων μόλις θα έβγαιναν από τη γραμμή παραγωγής. Μετά τον πόλεμο, το Ιράν ξεκίνησε δικό του πρόγραμμα ανάπτυξης και παραγωγής πυραύλων. Ένα από τα πρώτα βήματα ήταν η παραγωγή πυραύλων εμβέλειας περίπου 80 χλμ.

Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μπορούν να χωριστούν σε πέντε κατηγορίες με βάση το βεληνεκές: Εγγύς (λιγότερο από 300 χλμ), μικρό (300 έως 1.000 χλμ.), μεσαίο (1.000 έως 3.000 χλμ.), ενδιάμεσο (3.000 έως 5.500 χλμ.) και διηπειρωτικό (πάνω από 5.500 χλμ). Μέχρι πρότινος, το βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν αποτελούνταν κυρίως από πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς.

Το μεγάλο βήμα έγινε όταν το Ιράν προ καιρού παρουσίασε τον πρώτο δικής του κατασκευής υπέρ-υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο “Fateh”. Οι υπέρ-υπερηχητικοί βαλλιστικοί πύραυλοι μπορούν να πετούν με ταχύτητα πενταπλάσια από αυτή του ήχου και να ακολουθούν περίπλοκη τροχιά, στοιχεία που κάνουν ιδιαίτερα δύσκολη έως αδύνατη την αναχαίτισή τους. Να σημειωθεί πως υπάρχουν αναφορές ότι ο “Fateh” κατασκευάστηκε με τη βοήθεια ρωσικής τεχνογνωσίας.

Το Ιράν δεν διαθέτει πυρηνικές κεφαλές, αλλά διαθέτει πυραύλους αρκετά ισχυρούς για να μεταφέρει μια, σε απόσταση περίπου 2.000 χλμ. Οι Ιρανοί μηχανικοί έχουν πετύχει τον διαχωρισμό ορόφων-πυραύλων και έχουν χρησιμοποιήσει τόσο υγρά όσο και στερεά καύσιμα. Οι πύραυλοί του, πάντως, είναι αποδεικνύεται αρκετά ισχυροί για να πλήξουν στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή – και μπορούν να φτάσουν και μέχρι την νοτιοανατολική Ευρώπη.

Επειδή πολλά λέγονται για την ισραηλινή αεράμυνα, η οποία είναι πράγματι από τις πιο τεχνολογικά εξελιγμένες παγκοσμίως, να σημειωθεί ότι το Iron Dome δεν είχε καταφέρει να αναχαιτίσει ούτε το σύνολο των ρουκετών της Χαμάς στην επίθεση της, το 2023. Το ίδιο ακριβώς βλέπουμε να συμβαίνει και τώρα, όπως και τον πόλεμο του καλοκαιριού.

Ξένες πηγές

Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW) και το AEI Critical Threats Project δήλωσαν ότι το Ισραήλ «πιθανώς κατέστρεψε περίπου το 1/3 των ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων» κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η Τεχεράνη έχει ανακάμψει από τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου.

Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων ISNA δημοσίευσε έναν πίνακα τον Απρίλιο του 2025 που έδειχνε εννέα ιρανικούς πυραύλους, όπως ισχυρίστηκε, που θα μπορούσαν να φτάσουν στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του Sejil, ο οποίος είναι ικανός να πετάει με ταχύτητα άνω των 17.000 χλμ. την ώρα και έχει βεληνεκές 2.500 χλμ., του Kheibar με βεληνεκές 2.000 χλμ. και του Haj Qasem με βεληνεκές 1.400 χλμ.

Η Ένωση Ελέγχου Όπλων, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον, αναφέρει ότι το βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν περιλαμβάνει τον Shahab-1, με εκτιμώμενο βεληνεκές 300 χλμ., τον Zolfaghar, 700 χλμ., τον Shahab-3 , 800-1.000 χλμ., τον Emad-1 υπό ανάπτυξη με 2.000 χλμ και ένα μοντέλο Sejil, υπό ανάπτυξη, 1.500-2.500 χλμ.

Βαλλιστικοί πύραυλοι

Το Ιράν έχει επιτύχει τις τελευταίες δύο δεκαετίες την επέκταση της εμβέλειας και της ακρίβειας των πυραύλων του, την ανάπτυξη πυραύλων κρουζ, την κατασκευή κινητών εκτοξευτών και υπόγειων σιλό, την τοποθέτηση τριών δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά, χρησιμοποιώντας δικό του πύραυλο, καθώς και τον πρώτο του υπερ-υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο. Αυτή η πρόοδος, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο μέγεθος του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου (τον Μάρτιο 2020 εκτιμάτο ότι διέθετε 2.500-3.000 βαλλιστικούς πυραύλους, συν έναν απροσδιόριστο αριθμό πυραύλων κρουζ) επιτρέπει στην Τεχεράνη να απειλεί με μεγάλη αξιοπιστία όχι μόνο στόχους στο Ισραήλ, αλλά δυνάμεις και βάσεις και πλοία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, καθώς και υποδομές ζωτικής σημασίας εχθρικών του χωρών.

Ένα βίντεο που είχε κυκλοφορήσει τον Νοέμβριο 2020 έδειχνε ένα ιρανικό πυραυλικό σύστημα σε υπόγειο καταφύγιο, το οποίο η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι είναι ικανό να εκτοξεύσει ένα μπαράζ βαλλιστικών πυραύλων σε γρήγορη διαδοχή. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει εδώ και καιρό υπόγειες εγκαταστάσεις φύλαξης και εκτόξευσης πυραύλων, αλλά είναι η πρώτη φορά που επέδειξε έναν πύραυλο με αυτοματοποιημένο σιδηροδρομικό σύστημα για τη διαδικασία εκτόξευσης. Η περιγραφή του βίντεο ανέφερε ότι «η ποσότητα και η ροή των πυραυλικών εκτοξεύσεων θα αυξηθεί εντυπωσιακά».

Το επεκτεινόμενο ιρανικό πρόγραμμα ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ, αλλά και οι συχνές δοκιμές για βελτίωσή τους σε βεληνεκές και σε ακρίβεια πήγματος είναι η βάση της αποτρεπτικής στρατηγικής του Ιράν. Η στρατηγική αυτή υποχρέωνε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να λαμβάνουν υπόψη το πυραυλικό οπλοστάσιο της Τεχεράνης. Στις αποτυχημένες διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν, οι Αμερικανοί δεν έβαλαν στο τραπέζι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και το βαλλιστικό του πρόγραμμα.

Την αναχαίτιση του βαλλιστικού προγράμματος επικαλέστηκε ο Τραμπ, ως έναν από τους τέσσερεις στόχους της επιχείρησης, ισχυριζόμενος, με μεγάλη δόση υπερβολής, ότι θα έφτανε να έχει πυραύλους που θα φτάσουν μέχρι τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες!