Θα καταφέρει η Τουρκία να πουλήσει τους S-400;

Πέρασαν αρκετές μέρες και οι S-400 της Τουρκίας δεν πουλήθηκαν ούτε στο Κατάρ ούτε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Εξαρχής, το DP είχε εκφράσει επιφυλάξεις επί της ουσίας, όχι στηριζόμενοι στην εμπειρική παρατήρηση περί της αναξιοπιστίας του δημοσιογραφικού προϊόντος σε μια χώρα με τα χαρακτηριστικά της Τουρκίας. Ας τα συνοψίσουμε, ώστε να δούμε που βρισκόμαστε σήμερα.

Να καταγράψουμε ποιες είναι οι δυσκολίες με απλές λογικές σκέψεις. Και σε τόσο ευαίσθητα θέματα, οι διαπραγματεύσεις που όντως διεξάγονται μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας για το θέμα, μπορεί να έχουν ουσία, μπορεί όμως να είναι και προσχηματικές. Σε κάθε περίπτωση όμως, όσο δυσκολότερο είναι το προς αντιμετώπιση θέμα, τόσο μεγαλύτερο πρέπει να είναι το αντάλλαγμα για την άρση του…

Από την πρώτη στιγμή θέσαμε ένα απλό ερώτημα: Για ποιον λόγο η Ρωσική Ομοσπονδία να θέλει να διευκολύνει την Τουρκία και κατ’ επέκταση τη Δύση; Το θέμα της πώλησης των S-400 έχει αποδειχθεί πολλαπλώς επωφελές για τη Μόσχα. Κέρδισε χρήματα. Δίχασε σοβαρά το μπλοκ των χωρών που ιεραρχεί ως κορυφαία απειλή για την εθνική του ασφάλεια. Ποιο θα ήταν άραγε το αντάλλαγμα που θα συνιστούσε μεγαλύτερο κέρδος ώστε να συναινέσει και να εκδώσει το “πιστοποιητικό τελικού χρήστη” (end user certificate) για τη μετακίνηση των S-400 από το τουρκικό οπλοστάσιο;

Η εκτίμηση του υπογράφοντος είναι ότι αυτό το αντάλλαγμα θα μπορούσε να αφορά μόνο τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ωστόσο, οι εξελίξεις μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και τη δημοσιοποίηση του -σκανδαλωδώς σύντομου- Κοινού Ανακοινωθέντος, δεν συνηγορούν υπέρ της πιθανότητας υπέρβασης του αδιεξόδου των S-400. Για ποιον λόγο να θέλει η Ρωσία να δει κοντά στα σύνορά της και μάλιστα στο οπλοστάσιο ενός ιστορικού, πολύ πριν την ίδρυση του ΝΑΤΟ, αντιπάλου της, το θεωρούμενο ως πιο προηγμένο μαχητικό αεροσκάφος του κόσμου;

Κατάρ και ΗΑΕ;

Παρόμοιοι όμως υπολογισμοί επηρεάζουν και την απόφαση της Μόσχας να συναινέσει στην πώληση των συστημάτων σε μια από τις δυο χώρες του Κόλπου που αναφέρθηκαν. Το Κατάρ και τα ΗΑΕ. Πόσο ασφαλής θα ήταν η τεχνολογία των συστημάτων αν μεταφερθούν και επιχειρούν σε μια χώρα που χρησιμοποιείται ως προκεχωρημένο επιχειρησιακό στρατηγείο της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM: Central Command) που συμπεριλαμβάνει τον Κόλπο στην περιοχή ευθύνης της;

Δυνητικό πρόβλημα θα υπήρχε και από την πλευρά του Εμιράτου. Παρά τη φιλοξενία των Αμερικανών, δεν έχει κανέναν απολύτως λόγο να επιθυμεί να συγκρουστεί μετωπικά με τη Μόσχα, σε περίπτωση που προκύψουν… παρατράγουδα με τους S-400. Υπάρχουν όμως κι άλλα θέματα. Δεδομένου του ότι στην περιοχή κυκλοφορούν κάθε λογής αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη, δεν θα δημιουργούσε πρόβλημα ασφαλείας ενδεχόμενη επιχειρησιακή ανάπτυξη των S-400;

Και η περίπτωση όμως των ΗΑΕ μόνο εύκολη δεν είναι. Πέραν του ότι θα εγείρονταν όλα τα ανωτέρω ζητήματα, υπάρχει και ένα επιπρόσθετο. Με δεδομένη την πολύ στενή σχέση που έχει αναπτυχθεί στα θέματα ασφαλείας μεταξύ του Άμπου Ντάμπι και της Ιερουσαλήμ, για ποιον άραγε λόγο να θελήσουν τα ΗΑΕ να δυσαρεστήσουν τους Ισραηλινούς, διά της διευκόλυνσης των Τούρκων να αποκτήσουν F-35;

Το Ισραήλ είναι ο πιο συνεπής “αρνητής” της εν λόγω προοπτικής, που ως γνωστόν μάλιστα δεν μένει ποτέ στα λόγια… όπως άλλωστε το συνηθίζει. Αυτή η “απροθυμία διευκόλυνσης” της Τουρκίας συνιστά και μια σύγκλιση συμφερόντων Ρωσίας και Ισραήλ, σε τακτικό βέβαια επίπεδο.

Ινδικές… ιδιομορφίες και S-400

Μια άλλη προοπτική, θεωρητικά πάντα μιλώντας, είναι η πώλησή τους στην Ινδία που επιχειρεί ήδη τους S-400 και ενδιαφέρεται να αγοράσει περισσότερους. Και σε αυτή την περίπτωση όμως εξακολουθεί να ισχύει το ερώτημα “γιατί να διευκολύνει η Ρωσία την Τουρκία”, πέραν του ότι θα ήταν πιο επικερδές για τη Μόσχα να αποσπάσει επιπλέον συμβόλαιο από το Νέο Δελχί.

Βέβαια και η ίδια η Ινδία έχει να αντιμετωπίσει το ζήτημα της διευκόλυνσης της Τουρκίας. Οι σχέσεις της με το Ισραήλ συνιστούν την επιτομή της “στρατηγικής εταιρικής σχέσης”, κάτι που έχει αποτυπωθεί με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο σε εκατέρωθεν δηλώσεις σε ανώτατο επίπεδο. Στα δε κίνητρα που έφεραν κοντά τις δυο αυτές χώρες, η απειλή που προέρχεται από την Τουρκία και τις κινήσεις εξωτερικής πολιτικής, όπως η στενή σχέση με το Πακιστάν, επίσης δεν συνηγορούν υπέρ του σεναρίου της “διευκόλυνσης”.

Καταληκτικά, ασχέτως των γνωστών παρορμητικών δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου για το θέμα των F-35 στην Τουρκία, η πραγματικότητα είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Προφανώς και δεν έχουν άδικο όσοι στην Τουρκία μέμφονται -διακριτικά για να μην καταλήξουν στη φυλακή- τον πρόεδρο Ερντογάν για μια επιλογή που χαρακτηρίζουν εκ του αποτελέσματος καταστροφική.

Η περίπτωση του Τραμπ όμως είναι διαφορετική. Στην προκειμένη περίπτωση, ο γνωστός παρορμητικός χαρακτήρας του βοηθά στην οικοδόμηση του επιχειρήματος “εγώ θέλω και κάνω τα πάντα, αλλά…” απέναντι “στον φίλο του”, Τούρκο πρόεδρο. Οι επικοινωνιακές φιέστες, εξάλλου, βοηθούν τον Ερντογάν στο εσωτερικό, άρα είναι καλοδεχούμενες.

Οπότε, μέσω τέτοιων παρορμητικών δηλώσεων, το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι αρνητικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την έννοια ότι συντηρούν την Τουρκία σε δυτική τροχιά, στο μέτρο που δεν μπορεί να ξεπεραστεί στην Ουάσινγκτον το σύμπλεγμα της “αναντικατάστατης Τουρκίας”, έχοντας όμως παράλληλα και ισχυρό επιχείρημα που δικαιολογεί τη μη παράδοση των F-35…

Επιμένουμε όμως για το είδος του ανταλλάγματος που επιθυμεί να λάβει η Μόσχα για να λύσει τον Γόρδιο Δεσμό. Τα πολεμικά μέτωπα, αυταπόδεικτα πλέον, λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία. Η δε Μόσχα, πάντα επιθυμούσε τη “μεγάλη συνεννόηση” με τις ΗΠΑ. Ασχέτως εάν τελικά την πετύχει. Ο υπογράφων το υπογράμμιζε και επέμενε ακόμα και στην κορύφωση του πολέμου στην Ουκρανία, έστω και… υπό καθεστώς απόλυτης, σχεδόν, μοναξιάς. Πλέον το έχουν συνειδητοποιήσει όλοι.

Σε συνεργασία με το defencepoint