250 χρόνια μετά την Αμερικανική Ανεξαρτησία – Τι χρειάζεται να θυμηθούμε

Είναι τα όσα ακολουθούν εδώ, σημειώσεις πάνω στα 250 χρόνια της Αμερικής; Ίσως ναι, τρόπον τινά, είναι ισχυρές δόσεις νοήματος, αλήθειας και εικόνων για έναν μύθο του σύγχρονου κόσμου. Γράφοντας για τις Ηνωμένες Πολιτείες από μέσα, ή σαν κάποιος να περπατάει στο δρόμο και να σκέφτεται δυνατά. Σχεδόν όλα ξεκίνησαν από τις πρώτες 13 Πολιτείες που ενώθηκαν με ένα σοφό σχέδιο.

Στο φαντασιακό πολλών ανθρώπων ίσως πολλά να πηγαίνουν πίσω στην Άγρια Δύση. Τότε, που έπρεπε να πυροβολείς πιο γρήγορα και από τη σκιά σου για να επιβιώσεις. Η χώρα μεγάλωσε σταδιακά. Το χρήμα έπαιξε ρόλο σε όλα αυτά, ο ατομοκεντρικός καπιταλισμός, όπως και η επιθυμία των Αμερικανών για δόξα. Και περισσότερα πράσινα δολάρια.

Στην πορεία, η Αμερική ανέπτυξε αγάπη για τους προέδρους της. Και ιδίως, χωρίς καμία υπερβολή, για τους Founding Fathers της. Έχει επίσης δολοφονήσει και μερικούς ηγέτες της. Οι πρόεδροι όμως έσωσαν την παρτίδα σε κρίσιμες στιγμές. Όπως γράφει ο Obama για τον Abraham Lincoln, που «διατήρησε την Ένωση ενωμένη όταν τα πάντα δούλευαν για να τη διαλύσουν». Ο Franklin D. Roosevelt ήταν πρόεδρος από το 1933 μέχρι το 1945 (όταν η Ευρώπη σκεπαζόταν από το φάντασμα του Χίτλερ).

Αυτός ο χαρισματικός άνθρωπος, που του άρεσε να παρατηρεί το πέταγμα των πουλιών και άφησε τη σφραγίδα του στο δικομματικό σύστημα, έφτιαξε το κράτος πρόνοιας και ήθελε οι πλούσιοι να πληρώνουν περισσότερους φόρους. Στη χώρα αυτή έχουν παίξει σημαντικό ρόλο η μεγάλη αγάπη για τη σημαία που έχουν οι Αμερικανοί (από το πρώτο σχέδιο το 1777, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν 27 διαφορετικές εκδοχές της σημαίας τους, γιατί απλώς, κάθε φορά που μια νέα Πολιτεία εισερχόταν στην Ένωση, ένα νέο αστέρι προστίθετο στη σημαία), ο Εθνικός Ύμνος, ο Λευκός Οίκος στον οποίο έχουν ζήσει όλοι οι πρόεδροι, εκτός του πρώτου, του George Washington.

Η Αμερική σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία

Αν οι ΗΠΑ βρέθηκαν στον σημερινό βαθμό κυριαρχίας, το οφείλουν στην επιτυχία του κοινωνικού τους μοντέλου. Από ό,τι έχω ήδη καταλάβει, ζώντας πολλά χρόνια στην Αμερική, αν αυτή η χώρα δεν υπήρχε, θα έπρεπε κάπως να την εφεύρουμε. Η ομαλή συνύπαρξη διαφόρων ανθρώπων και λαών, κάτω από τους ίδιους νόμους και κανόνες, είναι κάτι άκρως σημαντικό.

Από τους Σουμέριους που έγραψαν τις πρώτες λέξεις στην ιστορία, μέχρι τις ΗΠΑ που καθόρισαν και διαμόρφωσαν τον τρόπο που ζούμε σήμερα, έχει κυλήσει πολύ νερό μέσα στην ιστορία. Και όπως είναι γνωστό, ο τροχός της ιστορίας δεν γυρίζει ποτέ πίσω. Από εδώ εφευρέθηκαν ή αναπτύχθηκαν: το αεροπλάνο, το ίντερνετ, η λάμπα, το τηλέφωνο, η πιστωτική κάρτα, το smartphone, το GPS, η Coca-Cola, ο προσωπικός υπολογιστής, τα social media, το WiFi, το air conditioning, οι ακτίνες Χ, το μπέργκερ, ο ανελκυστήρας, ο ουρανοξύστης με ατσάλινο σκελετό (steel frame skyscraper), και τόσα άλλα καλά. Μα όλα αυτά δεν έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο που οι άνθρωποι σήμερα ζουν και επικοινωνούν; Μα δεν αξίζει να τα θυμηθούμε; Λοιπόν, η Αμερική κοιτάει στα αστέρια εκ γενετής.

Ως Έλληνας που τελικά έκανε την Αμερική σπίτι του, μερικές φορές αναρωτιέμαι τι θα έγραφε ο Alexis de Tocqueville αν έφτανε στη Νέα Υόρκη το 2026. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησιάζουν τα γενέθλιά τους, βρίσκομαι να κάνω συχνά την ερώτηση αυτή. Και, αν θέλω να δω την Αμερική με τα μάτια ενός μετανάστη, θα μπορούσα να πω ότι: αυτό το έθνος οφείλει μεγάλο μέρος της μεγαλοσύνης του στους μετανάστες, κι όμως τη στιγμή ακριβώς που ετοιμάζεται να τιμήσει την 250ή του επέτειο, επιδιώκει να διώξει πολλούς από αυτούς αντί να τους τιμήσει. Είμαι λυπημένος γι’ αυτό, αλλά θέλω να είμαι μέρος των εορτασμών για τα γενέθλια της σπουδαίας χώρας. Θα είναι ένα μεγάλο πάρτι.

Προβλήματα και δυνάμεις

Ναι, υπάρχουν και σοβαρά προβλήματα στη χώρα, όπως το τσίρκο των αναχρονισμών στην υγεία και η χώρα να διασύρεται διεθνώς γι’ αυτό, και υπάρχει και φτώχεια. Η εικόνα των ΗΠΑ γίνεται αποκρουστική για τους πολέμους που έκανε στο παρελθόν, και για όσους επιλέγει ως αντιπάλους σήμερα, ξεχνώντας πολλές φορές τους φίλους και συμμάχους της.

Αλλά, ό,τι κι αν γίνει, η ιστορία της Αμερικής συνεχίζεται. Όχι μόνο στα βιβλία της ιστορίας, αλλά στις αξίες που κουβαλάμε πολλοί και στην περηφάνια που έχουμε, στο θάρρος, στο αίσθημα ενότητας και σε μια ακατάλυτη πίστη στην ελευθερία. Το Άγαλμα της Ελευθερίας μάς κοιτάζει ανελλιπώς. Αυτή η ιστορική επέτειος-ορόσημο αντικατοπτρίζει τη δύναμη, την κληρονομιά και το διαρκές πνεύμα που όρισε το έθνος που βρέχεται από δύο ωκεανούς, και τη μεγαλοφυΐα της χώρας. Η Αμερική αξίζει μόνο καλύτερες μέρες και θα τις έχει σίγουρα.

Ελπίζω μόνο, αγαπητέ αναγνώστη, να διάβασες το κείμενο μέχρι αυτό το σημείο και να ένιωσες σαν να περπατούσες στην Αμερική δίπλα μου. Προσπάθησα να δώσω στο κείμενο αυτό ιστορικό, βιωματικό και στοχαστικό χαρακτήρα. Και αν το διάβασες από ένα smartphone που είναι συνδεδεμένο στο ίντερνετ, σε ένα δροσερό περιβάλλον… τα κατάφερες λόγω των ανακαλύψεων που όλοι χρωστάμε στην Αμερική και συχνά ξεχνούμε.