Τραμπ: Μία βδομάδα για συμφωνία με το Ιράν – Μεγάλες οι ζημιές στις αμερικανικές βάσεις – Ισραηλινό πλήγμα στην Βηρυτό

Ο Τραμπ επανέλαβε και πάλι σήμερα ότι το Ιράν θέλει να διαπραγματευτεί και να συνάψει μια συμφωνία, επιμένοντας ότι οι ΗΠΑ τα πάνε «πολύ καλά» στο Ιράν: «Τα πάμε πολύ καλά στο Ιράν. Τα πράγματα κυλούν πολύ ομαλά και θα δούμε τι θα συμβεί. (Οι Ιρανοί) θέλουν να κάνουν μια συμφωνία, θέλουν να διαπραγματευτούν», είπε ο Τραμπ μιλώντας σε εκδήλωση στον Λευκό Οίκο.

«Το Ιράν έχει μία εβδομάδα» για να καταλήξει σε συμφωνία, δήλωσε μετέπειτα στο Fox News, όταν ρωτήθηκε σχετικά με το χρονικό πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, εξέφρασε αισιοδοξία για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου συμφωνίας με την Τεχεράνη. «Έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που θέλουν πολύ να κάνουν συμφωνία και θα δούμε αν μπορούν να κάνουν μια συμφωνία που θα την θεωρήσουμε ικανοποιητική», πρόσθεσε. Το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο σημείωσε ότι ο Τραμπ ακούστηκε «συγκρατημένα αισιόδοξος» κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας.

Απειλές προς το Ιράν εξαπέλυσε προηγουμένως με ανάρτησή του στο Truth Social ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες ώρες μετά την απόφασή του για αναστολή της «Επιχείρησης Ελευθερίας» στα Στενά του Ορμούζ. Αν το Ιράν τηρήσει τα συμφωνηθέντα, θα υπάρξει ειρήνη, ειδάλλως πολύ μεγαλύτεροι βομβαρδισμοί, απειλεί ουσιαστικά ο Αμερικανός πρόεδρος στην ανάρτησή του.

«Υποθέτοντας ότι το Ιράν συμφωνεί να δώσει ό,τι έχει συμφωνηθεί, κάτι που ίσως είναι μια μεγάλη υπόθεση, η ήδη θρυλική Επική Οργή θα τελειώσει και ο εξαιρετικά αποτελεσματικός αποκλεισμός θα επιτρέψει στα Στενά του Ορμούζ να είναι ανοιχτά σε όλους, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν. Εάν δεν συμφωνήσουν, θα ξεκινήσουν οι βομβαρδισμοί και, δυστυχώς, θα είναι σε πολύ υψηλότερο επίπεδο και ένταση από ό,τι πριν. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!», έγραψε.

Ο ανταποκριτής του Al Jazeera στην Τεχεράνη, Ρεσούλ Σερντάρ Ατάς, αναφέρει ότι, σύμφωνα με πηγές, οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται σε αυτή τη φάση αποκλειστικά στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να υπάρχουν προς το παρόν συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα.

«Λένε ότι οτιδήποτε άλλο αποτελεί κατασκευασμένα και παραπλανητικά δημοσιεύματα», τόνισε. «Δεν επιβεβαιώνουν ότι διαπραγματεύονται το πυρηνικό τους πρόγραμμα, ούτε τις περιφερειακές πολιτικές ασφάλειας, τις σχέσεις τους με συμμάχους ή το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Υποστηρίζουν ότι όλα αυτά δεν συζητούνται τώρα και έχουν εξαιρεθεί».

Σύμφωνα πάντα με τον εν λόγω ρεπορτάζ, το Ιράν προτείνει μια διαδικασία τριών σταδίων: οι πρώτες 30 ημέρες θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στον τρόπο επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, θα μπορούσαν να ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και στη συνέχεια διάλογος περιφερειακής ασφάλειας με τις γειτονικές χώρες.

Την πρόταση των ΗΠΑ για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης που διαρκεί σχεδόν δέκα εβδομάδες, εξετάζει το Ιράν, σύμφωνα με πρόσωπο που έχει γνώση των διαβουλεύσεων, την ώρα που η Κίνα εντείνει τις διπλωματικές πιέσεις για αποκλιμάκωση και οριστικό τέλος στις εχθροπραξίες.

Το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης που κατέθεσε η Ουάσιγκτον προβλέπει, εφόσον γίνει αποδεκτό από την Τεχεράνη, τη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν έχει υπάρξει ακόμη οριστική συμφωνία, ενώ οι λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αναμένεται να ακολουθήσουν σε μεταγενέστερο στάδιο.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ιράν αναμένεται να αποστείλει την απάντησή του μέσω του Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, μέσα στις επόμενες δύο ημέρες. Στο μεταξύ, κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Πεκίνο, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας, Ουάνγκ Γι, κάλεσε τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, προειδοποιώντας ότι «η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν είναι σκόπιμη».

Τα πλήγματα στις βάσεις

Οι ιρανικές αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει ζημιές ή καταστρέψει τουλάχιστον 228 κατασκευές ή τμήματα εξοπλισμού σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ σε όλη τη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου, πλήττοντας υπόστεγα, στρατώνες, αποθήκες καυσίμων, αεροσκάφη και βασικό εξοπλισμό ραντάρ, επικοινωνιών και αεράμυνας, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων της Washington Post.

Το μέγεθος της καταστροφής είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που έχει δημόσια αναγνωριστεί από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ή έχει αναφερθεί μέχρι τώρα. Η απειλή αεροπορικών επιθέσεων κατέστησε ορισμένες από τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή πολύ επικίνδυνες για το προσωπικό και οι διοικητές μετακίνησαν το μεγαλύτερο μέρος του σε τοποθεσίες μακριά από την εμβέλεια των ιρανικών πυρών στην αρχή του πολέμου, δήλωσαν αξιωματούχοι.

Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, επτά Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους σε επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή – έξι στο Κουβέιτ και ένας στη Σαουδική Αραβία – και περισσότεροι από 400 στρατιώτες είχαν τραυματιστεί μέχρι τα τέλη Απριλίου, δήλωσε ο αμερικανικός στρατός.

Ενώ οι περισσότεροι από τους τραυματίες επέστρεψαν στην υπηρεσία μέσα σε λίγες μέρες, τουλάχιστον 12 υπέστησαν τραυματισμούς που στρατιωτικοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν ως σοβαρούς, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους οι οποίοι, μεταξύ άλλων, μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.

Η απόκτηση δορυφορικών εικόνων της Μέσης Ανατολής είναι ασυνήθιστα δύσκολη αυτή τη στιγμή. Δύο από τους μεγαλύτερους εμπορικούς παρόχους, η Vantor και η Planet, έχουν συμμορφωθεί με τα αιτήματα της κυβέρνησης των ΗΠΑ – του μεγαλύτερου πελάτη τους – να περιορίσουν, να καθυστερήσουν ή να παρακρατήσουν επ’ αόριστον τη δημοσίευση εικόνων της περιοχής όσο συνεχίζεται ο πόλεμος, καθιστώντας δύσκολη ή αδύνατη την αξιολόγηση των αντεπιθέσεων του Ιράν. Αυτοί οι περιορισμοί ξεκίνησαν λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.

«Ακριβείς οι ιρανικές επιθέσεις»

Ωστόσο, τα ιρανικά κρατικά πρακτορεία ειδήσεων δημοσιεύουν τακτικά από την αρχή δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης στους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες ισχυρίζονταν ότι κατέγραφαν ζημιές σε αμερικανικές εγκαταστάσεις. Για αυτήν την έρευνα – μια από τις πρώτες ολοκληρωμένες δημόσιες αναφορές για τις ζημιές σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στην περιοχή – η εφημερίδα εξέτασε περισσότερες από 100 δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης που δημοσίευσε το Ιράν.

Επαλήθευσε την αυθεντικότητα 109 από αυτές τις εικόνες συγκρίνοντάς τες με εικόνες χαμηλότερης ανάλυσης από το δορυφορικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Copernicus, καθώς και εικόνες υψηλής ανάλυσης από το Planet, όπου ήταν διαθέσιμες. Η Washington Post απέκλεισε 19 ιρανικές εικόνες από την ανάλυση των ζημιών, επειδή οι συγκρίσεις με τις εικόνες του Copernicus ήταν ασαφείς. Δεν διαπιστώθηκε καμία παραποιημένη ιρανική εικόνα.

Σε ξεχωριστή αναζήτηση εικόνων του Planet, οι δημοσιογράφοι της Washington Post βρήκαν 10 κατεστραμμένες κατασκευές που δεν τεκμηριώνονταν στις εικόνες που δημοσίευσε το Ιράν. Συνολικά, η Washington Post βρήκε 217 κατασκευές και 11 κομμάτια εξοπλισμού που υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν σε 15 στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή.

Οι ειδικοί που εξέτασαν την ανάλυση της εφημερίδας δήλωσαν ότι οι ζημιές στις τοποθεσίες υποδηλώνουν ότι ο αμερικανικός στρατός είχε υποτιμήσει τις ικανότητες στόχευσης του Ιράν, δεν είχε προσαρμοστεί επαρκώς στον σύγχρονο πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άφησε ορισμένες βάσεις όχι επαρκώς προστατευμένες.

«Οι ιρανικές επιθέσεις ήταν ακριβείς. Δεν υπάρχουν τυχαίοι κρατήρες που να υποδεικνύουν αστοχίες», δήλωσε ο Μαρκ Καντσιάν, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών και απόστρατος συνταγματάρχης του Σώματος Πεζοναυτών, ο οποίος εξέτασε τις ιρανικές εικόνες κατόπιν αιτήματος της εφημερίδας. Η Washington Post είχε αποκαλύψει προηγουμένως πώς η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες για να στοχεύσει αμερικανικές δυνάμεις.

Μέρος των ζημιών μπορεί να έχει συμβεί αφότου τα αμερικανικά στρατεύματα είχαν ήδη αποχωρήσει από τις βάσεις, καθιστώντας την προστασία των δομών λιγότερο ζωτικής σημασίας.

Ο Καντσιάν και άλλοι ειδικοί δήλωσαν ότι δεν πιστεύουν ότι οι επιθέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά την ικανότητα του αμερικανικού στρατού να διεξάγει την εκστρατεία βομβαρδισμού στο Ιράν. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η οποία έχει την ευθύνη για τη Μέση Ανατολή, αρνήθηκε να αναφερθεί σε μια λεπτομερή περίληψη των ευρημάτων της εφημερίδας.

Ένας στρατιωτικός εκπρόσωπος αμφισβήτησε τον χαρακτηρισμό των ζημιών στις βάσεις από τους ειδικούς ως εκτεταμένων ή ως στοιχείων αποτυχιών, λέγοντας ότι οι εκτιμήσεις της καταστροφής είναι πολύπλοκες και μπορεί να είναι παραπλανητικές σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά αρνήθηκε να παράσχει λεπτομέρειες. Οι στρατιωτικοί ηγέτες θα είναι σε θέση να παράσχουν πληρέστερο πλαίσιο για τις ιρανικές επιθέσεις μετά το τέλος της σύγκρουσης, δήλωσε ο εκπρόσωπος.

Σφοδρό πλήγμα στην Βηρυτό

Το Ισραήλ πραγματοποίησε σήμερα αεροπορική επιδρομή στη Βηρυτό, σηματοδοτώντας το πρώτο χτύπημα στην πρωτεύουσα του Λιβάνου μετά την εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο στις 16 Απριλίου. Η επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις, με τον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου και τον υπουργό Άμυνας Ίσραελ Κατζ να επιβεβαιώνουν πως στόχος ήταν διοικητής της επίλεκτης Δύναμης Ραντουάν της Χεζμπολάχ.

«Οι ισραηλινές δυνάμεις μόλις χτύπησαν στη Βηρυτό τον διοικητή της Δύναμης Ραντουάν της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ για να τον εξοντώσουν», αναφέρει η κοινή δήλωση. Παράλληλα, οι δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι μέλη της συγκεκριμένης μονάδας «ήταν υπεύθυνοι για την εκτόξευση ρουκετών σε ισραηλινές κοινότητες και την πρόκληση βλάβης σε στρατιώτες των IDF». «Κανένας τρομοκράτης δεν έχει ασυλία, το μακρύ χέρι του Ισραήλ θα φτάσει σε κάθε εχθρό και δολοφόνο. Υποσχεθήκαμε να φέρουμε ασφάλεια στους κατοίκους του βορρά. Έτσι ενεργούμε και έτσι θα συνεχίσουμε να ενεργούμε», προσθέτουν.

Μέχρι στιγμής, ο ισραηλινός στρατός δεν έχει προχωρήσει σε επιπλέον σχόλια για την επιχείρηση, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα σπάνια, καθώς είναι η πρώτη επίθεση στη Βηρυτό εδώ και σχεδόν έναν μήνα. Η προηγούμενη είχε σημειωθεί στις 8 Απριλίου, λίγες ημέρες πριν από τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στις δύο πλευρές.

CENTOM: Πλήξαμε ιρανικό πλοίο

Σύμφωνα με τη CENTCOM (Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ), οι αμερικανικές δυνάμεις εντόπισαν το δεξαμενόπλοιο «M/T Hasna», με ιρανική σημαία και χωρίς φορτίο, ενώ κινούνταν σε διεθνή ύδατα με προορισμό ιρανικό λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν. Οι αμερικανικές δυνάμεις ανέφεραν ότι έστειλαν επανειλημμένες προειδοποιήσεις στο πλοίο, ενημερώνοντας το πλήρωμα ότι παραβιάζει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.

Όταν, σύμφωνα πάντα με την ανακοίνωση, της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, το πλήρωμα δεν συμμορφώθηκε, αμερικανικές δυνάμεις χτύπησαν το πηδάλιο του πλοίου, χρησιμοποιώντας πυρά από πυροβόλο 20 χιλιοστών μαχητικού αεροσκάφους F/A-18 Super Hornet του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, το οποίο απογειώθηκε από το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln». Μετά την ενέργεια αυτή, το πλοίο σταμάτησε να κατευθύνεται προς το Ιράν.

Η CENTCOM υπογράμμισε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός για πλοία που επιχειρούν να μπουν ή να φύγουν από ιρανικά λιμάνια παραμένει σε πλήρη ισχύ, προσθέτοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις συνεχίζουν να ενεργούν «με επαγγελματισμό και προσοχή» για την εφαρμογή των μέτρων.

Το Ιράν για το Ορμούζ

Με μια ανακοίνωση οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν στέλνουν ένα διφορούμενο μήνυμα σχετικά με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Συγκεκριμένα το ιρανικό πολεμικό ναυτικό αναφέρει ότι «με το τέλος των απειλών από τις επιθετικές δυνάμεις και υπό το πρίσμα νέων διαδικασιών, θα είναι δυνατή η ασφαλής και σταθερή διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ», χωρίς να δώσουν περαιτέρω διευκρινήσεις.

Παρότι από μια μερίδα το μήνυμα εξελήφθη ως ανακοίνωση για ολοκληρωτικό άνοιγμα των Στενών, δηλαδή επιστροφή στο καθεστώς πριν το πόλεμο, αρκετοί εκτιμούν πως το πιθανότερο είναι οι Φρουροί της Επανάστασης να αναφέρονται σε μια επιστροφή της «ασφαλούς διέλευσης», όπως αυτοί την όριζαν πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ για την επιχείρηση «Project Freedom», η οποία προκάλεσε νέα αναταραχή στο θαλάσσιο πέρασμα.

Αυτό ουσιαστικά σημαίνει πως θα συνεχιστεί το καθεστώς που επιβλήθηκε μετά τον πόλεμο και ορίζει ότι η διέλευση θα γίνεται μόνο με την άδεια των Φρουρών της Επανάστασης, κατά περίπτωση και με την καταβολή του ανάλογου αντιτίμου στο Ιράν. Εξάλλου, στο ίδιο μήνυμα το πολεμικό ναυτικό του Ιράν εκφράζει και την ευγνωμοσύνη του προς τα εμπορικά πλοία στην περιοχή του Κόλπου για τη «συνεργασία τους στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ σύμφωνα με τους ιρανικούς κανονισμούς».

Προβληματισμός στο Ισραήλ

Στο Ισραήλ καταγράφεται αυξανόμενη δυσκολία κατανόησης της στρατηγικής του Τραμπ. Στο επίκεντρο των προβληματισμών βρίσκεται, σύμφωνα με το Ynet, η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να αναστείλει προσωρινά την επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ, η οποία είχε στόχο να σπάσει τον ιρανικό αποκλεισμό και να διασφαλίσει τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.

Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η στρατιωτική σύγκρουση δεν έχει απομακρυνθεί. «Κατά τη γνώμη μου, οι πιθανότητες στρατιωτικής επίθεσης είναι μεγαλύτερες από τις πιθανότητες επιτυχίας των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ισραηλινή πηγή με γνώση των επαφών.

Η ίδια πηγή υπογράμμισε ότι «εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όλοι οι εταίροι στην περιοχή – συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ – ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για ένα ισχυρό πλήγμα που θα αποδυναμώσει σημαντικά το ιρανικό καθεστώς και ενδεχομένως, με την πάροδο του χρόνου, να οδηγήσει ακόμη και στην πτώση του». Σύμφωνα με την εκτίμηση αυτή, ο Τραμπ «εξαντλεί τα περιθώρια των διαπραγματεύσεων μέχρι να καταλήξει ότι δεν έχει άλλη επιλογή από το να πλήξει το Ιράν».

Το δημοσίευμα του Axios 

Σύμφωνα με το Axios, στον Λευκό Οίκο εκτιμάται ότι είναι κοντά μια συμφωνία «μιας σελίδας» με το Ιράν για το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τον καθορισμό ενός πλαισίου για διαπραγματεύσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν τις απαντήσεις του Ιράν σε πολλά βασικά σημεία τις επόμενες 48 ώρες, προσθέτοντας ότι «αυτή ήταν η πιο κοντινή απόσταση που είχαν οι δύο πλευρές σε μια συμφωνία από την έναρξη του πολέμου».

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη «πλησιάζουν» σε συμφωνία για ένα σύντομο μνημόνιο που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την επανεκκίνηση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Θα το ολοκληρώσουμε πολύ σύντομα. Είμαστε κοντά», δήλωσε χαρακτηριστικά η πακιστανική πηγή στο Reuters, επιβεβαιώνοντας το Axios.

Προηγουμένως, το Axios υποστήριξε ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει: τη δέσμευση του Ιράν σε μορατόριουμ για τον πυρηνικό εμπλουτισμό, τη συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις τους και να απελευθερώσουν δισεκατομμύρια «παγωμένα» ιρανικά κεφάλαια, και την άρση των περιορισμών σχετικά με τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ειδικά για το μορατόριουμ σχετικά με τα πυρηνικά, τρεις πηγές είπαν ότι θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 12 χρόνια και μία 15. Κατά τις πηγές αυτές το Ιράν πρότεινε ένα 5ετές μορατόριουμ και οι ΗΠΑ απαίτησαν 20.

Το Ιράν φέρεται να δεσμεύεται στο Μνημόνιο Κατανόησης ότι δεν επιδιώξει ποτέ πυρηνικά όπλα ή δραστηριότητες σχετικές με τέτοιο οπλισμό, με Αμερικανό αξιωματούχο να προσθέτει ότι οι δύο πλευρές συζητούν ρήτρα σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα δεσμευτεί να μην λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Η Τεχεράνη φέρεται επίσης να δεσμεύεται σε ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνίδιων ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.

Δύο πηγές μεταφέρουν, ακόμα, ότι το Ιράν θα συμφωνούσε να αποσύρει το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού – κάτι που ζητά η Ουάσινγκτον και έχει απορρίψει μέχρι τώρα η Τεχεράνη – με μια επιλογή που συζητείται να είναι η μεταφορά του στις ΗΠΑ. Κατά το δημοσίευμα το μνημόνιο κατανόησης θα αφορά 14 σημεία και για την ώρα προβλέπει τέλος του πολέμου και έναρξη περιόδου 30 ημερών για διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε λεπτομερή συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την άρση κυρώσεων από τις ΗΠΑ.

Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις αυτές θα μπορούσαν, κατά το δημοσίευμα να γίνουν είτε στο Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη, ανέφεραν δύο πηγές, ενώ εάν καταρρεύσουν, Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούν είτε να επαναφέρουν τον αποκλεισμό στο Ορμούζ είτε τις πολεμικές επιχειρήσεις. Οι αξιωματούχοι που επικαλείται η αμερικανική ιστοσελίδα σημείωσαν, επίσης, ότι η απόφαση Τραμπ να πάρει πίσω την «Επιχείρηση Ελευθερία» ήταν αποτέλεσμα αυτής της προόδου στις συνομιλίες.

Πανηγυρίζει το Ιράν

Η ανακοίνωση του Τραμπ προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρουσίασαν την εξέλιξη ως πολιτική υποχώρηση της Ουάσινγκτον. Η καθεστωτική εφημερίδα “Kayhan”, έγραψε: «Ο Τραμπ αποσύρεται από την επιχείρηση “Freedom Project” στο Στενό του Ορμούζ. Μετά τις σταθερές θέσεις και τις προειδοποιήσεις του Ιράν και την αποτυχία των ΗΠΑ να επιτύχουν τους στόχους τους στο πρόγραμμα, ο Τραμπ ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή του».

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars συνέχισε επίσης την ίδια γραμμή, χαρακτηρίζοντας την αναστολή του «Freedom Project» ως «άλλη μια υποχώρηση του Τραμπ». Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ισχυρίστηκε: «Ο Τραμπ υποχώρησε, το αμφίβολο πρόγραμμα «Freedom Project» έχει ανασταλεί».

Το πρακτορείο ειδήσεων ISNA ευθυγραμμίστηκε επίσης με το αφήγημα νίκης, τονίζοντας ότι η αμερικανική απόφαση ελήφθη «μετά τις σταθερές θέσεις και προειδοποιήσεις του Ιράν και την αποτυχία των ΗΠΑ να επιτύχουν τους στόχους τους στο πλαίσιο του «Freedom Project».

Στην ιστοσελίδα της συντηρητικής ιρανικής εφημερίδας Al-Mashhari, παρουσίασαν την αναστολή του προγράμματος «ως συνέχεια των αποτυχιών των ΗΠΑ στην αντιμετώπιση του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ». Ισχυρίστηκαν επίσης ότι ο Τραμπ «προσπάθησε να συγκαλύψει την αποτυχία του σχεδίου και έγραψε ψευδείς ισχυρισμούς».

Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ είχε δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο ότι η επιχείρηση «Project Freedom» είναι ξεχωριστή από την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση «Επική Οργή» κατά του Ιράν. Όπως είπε, πρόκειται για «προσωρινή επιχείρηση» με στόχο την προστασία της ναυσιπλοΐας απέναντι σε ιρανικές επιθέσεις.

Η ανακοίνωση Τραμπ

Λαμβανομένων υπόψη «της τεράστιας στρατιωτικής επιτυχίας που σημειώσαμε» και «τη μεγάλη πρόοδο που έγινε προς πλήρη και τελική συμφωνία με αντιπροσώπους του Ιράν», ο ρεπουμπλικάνος αποφάσισε ότι «το Σχέδιο Ελευθερία (…) θα ανασταλεί για βραχύ χρονικό διάστημα προκειμένου να δούμε εάν και κατά πόσον ή όχι μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφτεί η συμφωνία», ανέφερε μέσω της πλατφόρμας του Truth Social. Ξεκαθάρισε ωστόσο ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών–ο οποίος επιβάλλεται από τη 13η Απριλίου–δεν αίρεται, ενώ σημείωσε πως η «παύση» της επιχείρησης ακολούθησε «αίτημα του Πακιστάν και άλλων χωρών».

Η επιχείρηση, με την οποία η Ουάσιγκτον εννοούσε να επιτρέψει σε εκατοντάδες πλοία που έχουν αποκλειστεί στον Κόλπο να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ, άρχισε τη Δευτέρα. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε νωρίτερα ότι αυτή που περιέγραψε ως «φάση» της «επίθεσης» των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων εναντίον του Ιράν έχει «τερματιστεί».

«Η επιχείρηση τελείωσε», «έχουμε περάσει αυτό το στάδιο», είπε ο κ. Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, χρησιμοποιώντας την κωδική ονομασία της, «Επική Οργή». Ωστόσο–ταυτόχρονα–ο πτέραρχος Νταν Κέιν, ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας των ΗΠΑ, προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις είναι «έτοιμες να ξαναρχίσουν μείζονες επιχειρήσεις».

Ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε κι αυτός την Τεχεράνη, την επομένη ανταλλαγών πυρών στη θάλασσα και επιθέσεων εναντίον των ΗΑΕ, αποδιδόμενων στο Ιράν. «Ξέρουν τι πρέπει να κάνουν (…) και τι δεν πρέπει να κάνουν», είπε ο αμερικανός πρόεδρος, φροντίζοντας να αποφύγει να κατηγορήσει το Ιράν ότι παραβίασε την κατάπαυση του πυρός που κήρυξε ο ίδιος την 8η Απριλίου.

Από το ξέσπασμα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου, τα Στενά του Ορμούζ ελέγχουν οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις. Η θαλάσσια οδός αυτή είναι στρατηγικής σημασίας, καθώς μέσω αυτής εξάγεται το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.

Στο Πεκίνο

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε σήμερα στην κινεζική πρωτεύουσα με τον ομόλογό του, τον Ουάνγκ Γι, με τον οποίο αναμενόταν να συζητήσουν σχεδόν αποκλειστικά για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το ταξίδι του ιρανού υπουργού Εξωτερικών έγινε καθώς πλησιάζει στον ορίζοντα εξ αναβολής επίσημη επίσκεψη που προγραμματίζει να κάνει, σε μια εβδομάδα και κάτι, για συνομιλίες με τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ–την Πέμπτη 14η και την Παρασκευή 15η Μαΐου–στην Κίνα, που θεωρείται σύμμαχος της Τεχεράνης και είναι η χώρα που εισάγει τις μεγαλύτερες ποσότητες ιρανικού πετρελαίου.

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Ρούμπιο σχολίασε πως ανέμενε η Κίνα να πιέσει το Ιράν να άρει τον de facto αποκλεισμό του στενού του Ορμούζ: «ελπίζω ότι οι Κινέζοι θα πουν (σ.σ. στον κ. Αραγτσί) αυτό που πρέπει να ακούσει», ότι δηλαδή «αυτό που κάνετε στο στενό σας απομονώνει διεθνώς», πέταξε.

Η Κίνα πλήττεται ιδιαίτερα από την παράλυση της κίνησης στα Στενά του Ορμούζ. Πάνω από τις μισές εισαγωγές αργού που μεταφέρεται διά θαλάσσης σε κινεζικά λιμάνια και έχει προέλευση τη Μέση Ανατολή διέρχεται από εκεί, σύμφωνα με την Kpler. Είναι άλλωστε ο κυριότερος εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Πάνω από το 80% των ιρανικών εξαγωγών αργού είχε προορισμό την Κίνα προπολεμικά, σύμφωνα με την ίδια εταιρεία αναλύσεων.

Τη Δευτέρα οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων–αναχαιτίστηκαν, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»). Κατηγορήθηκαν επίσης ότι επιτέθηκαν με τον ίδιο τρόπο εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για πρώτη φορά μετά την ανακωχή, κάτι που διέψευσε χθες βράδυ ανώτερος ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος.

Οι ιρανικές δυνάμεις «δεν διεξήγαγαν καμιά επιχείρηση με πυραύλους ή drones εναντίον των ΗΑΕ τις τελευταίες ημέρες», είπε εκπρόσωπος του αρχηγείου τους. Νωρίτερα, τα ΗΑΕ ανέφεραν ότι ενεργοποιήθηκαν ξανά χθες συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την αναχαίτιση πυραύλων και μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων που εξαπολύθηκαν, κατά τις αρχές της χώρας, από το Ιράν.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν, απείλησαν ότι θα υπάρξει «σθεναρή» αντιμετώπιση αν οποιοδήποτε πλοίο δεν συμμορφωθεί στους κανόνες που έχουν επιβληθεί από την Τεχεράνη στο στενό. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιτρέψουν στο Ιράν «να αποκλείει οδό διεθνούς ναυσιπλοΐας», αντέτεινε ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ.

Σε ανακοίνωσή του εξάλλου ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Ρούμπιο σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον θα κατέθετε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχέδιο απόφασης για την «υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και την αποκατάσταση της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ».

Το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, που καταρτίστηκε σε συνεργασία με το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Κατάρ, «απαιτεί» το Ιράν να «τερματίσει» αμέσως «τις επιθέσεις», την «πόντιση ναρκών» και κάθε «τέλος διέλευσης» στο στενό, σύμφωνα με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ.

«Έτοιμη για διάλογο»

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ από την δική του πλευρά κατηγόρησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ότι «θέτουν σε κίνδυνο» την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Η CENTCOM διαβεβαίωσε, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις, πως δυο εμπορικά πλοία υπό σημαία ΗΠΑ πέρασαν προχθές Δευτέρα το στενό με στρατιωτική συνοδεία.

Ο κολοσσός των μεταφορών Maersk με έδρα τη Δανία ανέφερε εξάλλου τη Δευτέρα ότι διέσχισε το στενό ένα από τα πλοία του, «συνοδευόμενο από αμερικανικά στρατιωτικά μέσα», αφού παρέμεινε αποκλεισμένο στον Κόλπο από την έναρξη του πολέμου.

Οι προσπάθειες να συνεχιστούν οι απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν δεν πάνε πουθενά ως αυτό το στάδιο, έπειτα από την πρώτη συνάντηση αντιπροσωπειών τους στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου, που ήταν άκαρπη. Ο πρόεδρος του Ιράν, ο Μασούντ Πεζεσκιάν, διαβεβαίωσε χθες ότι η χώρα του είναι έτοιμη για «διάλογο» για «κάθε» ζήτημα. Αλλά «δεν συνθηκολόγησε και δεν θα συνθηκολογήσει ποτέ», πρόσθεσε.