Πακιστάν: ΗΠΑ και Ιράν κοντά σε συμφωνία – Πανηγυρίζει η Τεχεράνη την αναστολή της επιχείρησης

Σύμφωνα με το Axios, στον Λευκό Οίκο εκτιμάται ότι είναι κοντά μια συμφωνία «μιας σελίδας» με το Ιράν για το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τον καθορισμό ενός πλαισίου για διαπραγματεύσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν τις απαντήσεις του Ιράν σε πολλά βασικά σημεία τις επόμενες 48 ώρες, προσθέτοντας ότι «αυτή ήταν η πιο κοντινή απόσταση που είχαν οι δύο πλευρές σε μια συμφωνία από την έναρξη του πολέμου».

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη «πλησιάζουν» σε συμφωνία για ένα σύντομο μνημόνιο που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την επανεκκίνηση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Θα το ολοκληρώσουμε πολύ σύντομα. Είμαστε κοντά», δήλωσε χαρακτηριστικά η πακιστανική πηγή στο Reuters, επιβεβαιώνοντας το Axios.

Προηγουμένως, το Axios υποστήριξε ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει: τη δέσμευση του Ιράν σε μορατόριουμ για τον πυρηνικό εμπλουτισμό, τη συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις τους και να απελευθερώσουν δισεκατομμύρια «παγωμένα» ιρανικά κεφάλαια, και την άρση των περιορισμών σχετικά με τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ειδικά για το μορατόριουμ σχετικά με τα πυρηνικά, τρεις πηγές είπαν ότι θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 12 χρόνια και μία 15. Κατά τις πηγές αυτές το Ιράν πρότεινε ένα 5ετές μορατόριουμ και οι ΗΠΑ απαίτησαν 20.

Το Ιράν φέρεται να δεσμεύεται στο Μνημόνιο Κατανόησης ότι δεν επιδιώξει ποτέ πυρηνικά όπλα ή δραστηριότητες σχετικές με τέτοιο οπλισμό, με Αμερικανό αξιωματούχο να προσθέτει ότι οι δύο πλευρές συζητούν ρήτρα σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα δεσμευτεί να μην λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Η Τεχεράνη φέρεται επίσης να δεσμεύεται σε ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνίδιων ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.

Δύο πηγές μεταφέρουν, ακόμα, ότι το Ιράν θα συμφωνούσε να αποσύρει το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού – κάτι που ζητά η Ουάσινγκτον και έχει απορρίψει μέχρι τώρα η Τεχεράνη – με μια επιλογή που συζητείται να είναι η μεταφορά του στις ΗΠΑ. Κατά το δημοσίευμα το μνημόνιο κατανόησης θα αφορά 14 σημεία και για την ώρα προβλέπει τέλος του πολέμου και έναρξη περιόδου 30 ημερών για διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε λεπτομερή συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την άρση κυρώσεων από τις ΗΠΑ.

Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις αυτές θα μπορούσαν, κατά το δημοσίευμα να γίνουν είτε στο Ισλαμαμπάντ είτε στη Γενεύη, ανέφεραν δύο πηγές, ενώ εάν καταρρεύσουν, Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούν είτε να επαναφέρουν τον αποκλεισμό στο Ορμούζ είτε τις πολεμικές επιχειρήσεις. Οι αξιωματούχοι που επικαλείται η αμερικανική ιστοσελίδα σημείωσαν, επίσης, ότι η απόφαση Τραμπ να πάρει πίσω την «Επιχείρηση Ελευθερία» ήταν αποτέλεσμα αυτής της προόδου στις συνομιλίες.

Πανηγυρίζει το Ιράν

Η ανακοίνωση του Τραμπ προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρουσίασαν την εξέλιξη ως πολιτική υποχώρηση της Ουάσινγκτον. Η καθεστωτική εφημερίδα “Kayhan”, έγραψε: «Ο Τραμπ αποσύρεται από την επιχείρηση “Freedom Project” στο Στενό του Ορμούζ. Μετά τις σταθερές θέσεις και τις προειδοποιήσεις του Ιράν και την αποτυχία των ΗΠΑ να επιτύχουν τους στόχους τους στο πρόγραμμα, ο Τραμπ ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή του».

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars συνέχισε επίσης την ίδια γραμμή, χαρακτηρίζοντας την αναστολή του «Freedom Project» ως «άλλη μια υποχώρηση του Τραμπ». Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ισχυρίστηκε: «Ο Τραμπ υποχώρησε, το αμφίβολο πρόγραμμα «Freedom Project» έχει ανασταλεί».

Το πρακτορείο ειδήσεων ISNA ευθυγραμμίστηκε επίσης με το αφήγημα νίκης, τονίζοντας ότι η αμερικανική απόφαση ελήφθη «μετά τις σταθερές θέσεις και προειδοποιήσεις του Ιράν και την αποτυχία των ΗΠΑ να επιτύχουν τους στόχους τους στο πλαίσιο του «Freedom Project».

Στην ιστοσελίδα της συντηρητικής ιρανικής εφημερίδας Al-Mashhari, παρουσίασαν την αναστολή του προγράμματος «ως συνέχεια των αποτυχιών των ΗΠΑ στην αντιμετώπιση του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ». Ισχυρίστηκαν επίσης ότι ο Τραμπ «προσπάθησε να συγκαλύψει την αποτυχία του σχεδίου και έγραψε ψευδείς ισχυρισμούς».

Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ είχε δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο ότι η επιχείρηση «Project Freedom» είναι ξεχωριστή από την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση «Επική Οργή» κατά του Ιράν. Όπως είπε, πρόκειται για «προσωρινή επιχείρηση» με στόχο την προστασία της ναυσιπλοΐας απέναντι σε ιρανικές επιθέσεις.

Η ανακοίνωση Τραμπ

Λαμβανομένων υπόψη «της τεράστιας στρατιωτικής επιτυχίας που σημειώσαμε» και «τη μεγάλη πρόοδο που έγινε προς πλήρη και τελική συμφωνία με αντιπροσώπους του Ιράν», ο ρεπουμπλικάνος αποφάσισε ότι «το Σχέδιο Ελευθερία (…) θα ανασταλεί για βραχύ χρονικό διάστημα προκειμένου να δούμε εάν και κατά πόσον ή όχι μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφτεί η συμφωνία», ανέφερε μέσω της πλατφόρμας του Truth Social. Ξεκαθάρισε ωστόσο ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών–ο οποίος επιβάλλεται από τη 13η Απριλίου–δεν αίρεται, ενώ σημείωσε πως η «παύση» της επιχείρησης ακολούθησε «αίτημα του Πακιστάν και άλλων χωρών».

Η επιχείρηση, με την οποία η Ουάσιγκτον εννοούσε να επιτρέψει σε εκατοντάδες πλοία που έχουν αποκλειστεί στον Κόλπο να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ, άρχισε τη Δευτέρα. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε νωρίτερα ότι αυτή που περιέγραψε ως «φάση» της «επίθεσης» των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων εναντίον του Ιράν έχει «τερματιστεί».

«Η επιχείρηση τελείωσε», «έχουμε περάσει αυτό το στάδιο», είπε ο κ. Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, χρησιμοποιώντας την κωδική ονομασία της, «Επική Οργή». Ωστόσο–ταυτόχρονα–ο πτέραρχος Νταν Κέιν, ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας των ΗΠΑ, προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις είναι «έτοιμες να ξαναρχίσουν μείζονες επιχειρήσεις».

Ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε κι αυτός την Τεχεράνη, την επομένη ανταλλαγών πυρών στη θάλασσα και επιθέσεων εναντίον των ΗΑΕ, αποδιδόμενων στο Ιράν. «Ξέρουν τι πρέπει να κάνουν (…) και τι δεν πρέπει να κάνουν», είπε ο αμερικανός πρόεδρος, φροντίζοντας να αποφύγει να κατηγορήσει το Ιράν ότι παραβίασε την κατάπαυση του πυρός που κήρυξε ο ίδιος την 8η Απριλίου.

Από το ξέσπασμα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου, τα Στενά του Ορμούζ ελέγχουν οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις. Η θαλάσσια οδός αυτή είναι στρατηγικής σημασίας, καθώς μέσω αυτής εξάγεται το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.

Στο Πεκίνο

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε σήμερα στην κινεζική πρωτεύουσα με τον ομόλογό του, τον Ουάνγκ Γι, με τον οποίο αναμενόταν να συζητήσουν σχεδόν αποκλειστικά για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το ταξίδι του ιρανού υπουργού Εξωτερικών έγινε καθώς πλησιάζει στον ορίζοντα εξ αναβολής επίσημη επίσκεψη που προγραμματίζει να κάνει, σε μια εβδομάδα και κάτι, για συνομιλίες με τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ–την Πέμπτη 14η και την Παρασκευή 15η Μαΐου–στην Κίνα, που θεωρείται σύμμαχος της Τεχεράνης και είναι η χώρα που εισάγει τις μεγαλύτερες ποσότητες ιρανικού πετρελαίου.

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Ρούμπιο σχολίασε πως ανέμενε η Κίνα να πιέσει το Ιράν να άρει τον de facto αποκλεισμό του στενού του Ορμούζ: «ελπίζω ότι οι Κινέζοι θα πουν (σ.σ. στον κ. Αραγτσί) αυτό που πρέπει να ακούσει», ότι δηλαδή «αυτό που κάνετε στο στενό σας απομονώνει διεθνώς», πέταξε.

Η Κίνα πλήττεται ιδιαίτερα από την παράλυση της κίνησης στα Στενά του Ορμούζ. Πάνω από τις μισές εισαγωγές αργού που μεταφέρεται διά θαλάσσης σε κινεζικά λιμάνια και έχει προέλευση τη Μέση Ανατολή διέρχεται από εκεί, σύμφωνα με την Kpler. Είναι άλλωστε ο κυριότερος εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Πάνω από το 80% των ιρανικών εξαγωγών αργού είχε προορισμό την Κίνα προπολεμικά, σύμφωνα με την ίδια εταιρεία αναλύσεων.

Τη Δευτέρα οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων–αναχαιτίστηκαν, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»). Κατηγορήθηκαν επίσης ότι επιτέθηκαν με τον ίδιο τρόπο εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για πρώτη φορά μετά την ανακωχή, κάτι που διέψευσε χθες βράδυ ανώτερος ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος.

Οι ιρανικές δυνάμεις «δεν διεξήγαγαν καμιά επιχείρηση με πυραύλους ή drones εναντίον των ΗΑΕ τις τελευταίες ημέρες», είπε εκπρόσωπος του αρχηγείου τους. Νωρίτερα, τα ΗΑΕ ανέφεραν ότι ενεργοποιήθηκαν ξανά χθες συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την αναχαίτιση πυραύλων και μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων που εξαπολύθηκαν, κατά τις αρχές της χώρας, από το Ιράν.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν, απείλησαν ότι θα υπάρξει «σθεναρή» αντιμετώπιση αν οποιοδήποτε πλοίο δεν συμμορφωθεί στους κανόνες που έχουν επιβληθεί από την Τεχεράνη στο στενό. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιτρέψουν στο Ιράν «να αποκλείει οδό διεθνούς ναυσιπλοΐας», αντέτεινε ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ.

Σε ανακοίνωσή του εξάλλου ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Ρούμπιο σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον θα κατέθετε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχέδιο απόφασης για την «υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και την αποκατάσταση της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ».

Το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, που καταρτίστηκε σε συνεργασία με το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Κατάρ, «απαιτεί» το Ιράν να «τερματίσει» αμέσως «τις επιθέσεις», την «πόντιση ναρκών» και κάθε «τέλος διέλευσης» στο στενό, σύμφωνα με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ.

«Έτοιμη για διάλογο»

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ από την δική του πλευρά κατηγόρησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ότι «θέτουν σε κίνδυνο» την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Η CENTCOM διαβεβαίωσε, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις, πως δυο εμπορικά πλοία υπό σημαία ΗΠΑ πέρασαν προχθές Δευτέρα το στενό με στρατιωτική συνοδεία.

Ο κολοσσός των μεταφορών Maersk με έδρα τη Δανία ανέφερε εξάλλου τη Δευτέρα ότι διέσχισε το στενό ένα από τα πλοία του, «συνοδευόμενο από αμερικανικά στρατιωτικά μέσα», αφού παρέμεινε αποκλεισμένο στον Κόλπο από την έναρξη του πολέμου.

Οι προσπάθειες να συνεχιστούν οι απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν δεν πάνε πουθενά ως αυτό το στάδιο, έπειτα από την πρώτη συνάντηση αντιπροσωπειών τους στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου, που ήταν άκαρπη. Ο πρόεδρος του Ιράν, ο Μασούντ Πεζεσκιάν, διαβεβαίωσε χθες ότι η χώρα του είναι έτοιμη για «διάλογο» για «κάθε» ζήτημα. Αλλά «δεν συνθηκολόγησε και δεν θα συνθηκολογήσει ποτέ», πρόσθεσε.