Μπορεί το Ιράν να αποφύγει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό;

Ο Τραμπ φαίνεται να νομίζει ότι τοιουτοτρόπως το Ιράν δεν θα μπορεί να εξάγει καθόλου πετρέλαιο, κι ως εκ τούτου όντας οικονομικά στραγγαλισμένο θα εξαναγκαστεί (υποτίθεται) να αποδεχτεί τις μαξιμαλιστικές/ταπεινωτικές αμερικανικές απαιτήσεις. Εν ολίγοις, φενακίζεται πάλι ότι μπορεί να εφαρμόσει μια φόρμουλα Βενεζουέλας στο Ιράν. Ωστόσο, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει αποδείξει ότι είναι ιδιαιτέρως ανθεκτική με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, κυρίως ασύμμετρης φύσεως, κι ότι δεν κάμπτεται με εκβιαστικές επιθετικές ενέργειες. Προπαντός, όμως, οφείλεται να καταδειχθεί ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, όσο παρουσιάζονται στην ανάρτηση του Τραμπ.

Το Ιράν έχει καταστήσει πλειστάκις σαφές ότι, εάν βρεθεί σε μια κατάσταση όπου δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο, δεν θα επιτρέψει σε κανέναν στην περιοχή να πράξει κάτι ανάλογο. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι σε ένα τέτοιο σενάριο το Ιράν θα πλήξει τις δύο εναλλακτικές διόδους εξαγωγής πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά του Χορμόζ.

Ειδικότερα, η πρώτη παρακαμπτήριος είναι ο αγωγός πετρελαίου Ανατολής-Δύσης, που δίνει τη δυνατότητα στη Σαουδική Αραβία να εξάγει υδρογονάνθρακες από τον λιμένα Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο αγωγός έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει επτά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τις μεγάλες πετρελαιοπηγές στα ανατολικά της χώρας προς τα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας. Παρεμπιπτόντως, στο Yanbu βρίσκεται η ελληνική συστοιχία Patriot κι η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας. Σημειώνεται ότι πριν από λίγες ημέρες το Ιράν έπληξε τον ανωτέρω αγωγό, με αποτέλεσμα να υπάρξει προσωρινή μείωση της δυναμικότητάς του.

Ο δεύτερος διάδρομος που παρακάμπτει τα Στενά του Χορμόζ είναι ο αγωγός πετρελαίου Habshan-Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο οποίος καταλήγει στον Κόλπο του Ομάν. Τον Μάρτιο το Ιράν προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο λιμάνι Fujairah, με αποτέλεσμα να ανασταλούν εκεί προσωρινά οι φορτώσεις πετρελαίου στα δεξαμενόπλοια. Ως εκ τούτου, οι διαθέσιμοι παρακαμπτήριοι ενεργειακοί οδοί της περιοχής είναι αποδεδειγμένα εξαιρετικά ευάλωτοι στα ιρανικά αντίποινα. Επίσης, είναι εκτεθειμένοι από πιθανές επιθέσεις των Χούθι.

Ο ιρανικός αγωγός που παρακάμπτει το Ορμούζ

Είναι καταφανές, λοιπόν, τι θα συνέβαινε στη διεθνή τιμή του πετρελαίου κατ’ επέκταση στην παγκόσμια οικονομία, αν ο πρόεδρος Τραμπ προχωρήσει όντως στον πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Χορμόζ. Μπορεί να επαίρεται ότι οι ΗΠΑ έχουν άφθονο πετρέλαιο, κι άρα έχουν εξασφαλισμένη ενεργειακή ασφάλεια, αλλά δεν αναφέρει ότι σε ένα τέτοιο σενάριο θα υπάρξουν μεγάλες πληθωριστικές πιέσεις στην αμερικανική αγορά, οι οποίες θα πλήξουν την αγοραστική δύναμη και, συνεκδοχικά, το βιοτικό επίπεδο των περισσότερων πολιτών της χώρας του.

Πράγματι, η συντριπτική πλειοψηφία, περίπου 90%, των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου πραγματοποιείται υπό κανονικές συνθήκες από τον τερματικό σταθμό στο νησί Χαργκ, το οποίο βρίσκεται στο βόρειο άκρο του Περσικού Κόλπου. Ωστόσο, το Ιράν έχει λάβει μέτρα για να μειώσει την οικονομική εξάρτησή του, κι άρα αδυναμία του, από τον Περσικό Κόλπο και κατ’ επέκταση από τα Στενά του Χορμόζ σε περίπτωση αποκλεισμού, εγκαινιάζοντας τον Ιούλιο του 2021 τον αγωγό πετρελαίου Goreh-Jask, μήκους 1000 χιλιομέτρων, ο οποίος προσφέρει την εναλλακτική δυνατότητα εξαγωγής πετρελαίου από τον Κόλπο του Ομάν. Μάλιστα, οι σχετικές εξαγωγές από εκεί φέρεται να έχουν εσχάτως αυξηθεί. Βεβαίως, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να επεκτείνουν τον αποκλεισμό οι Αμερικανοί και στο λιμάνι στον Ινδικό που καταλήγει ο αγωγός.

Παράλληλα, ωστόσο, μια αμερικανική απόπειρα ναυτικού αποκλεισμού είτε του λιμένα Jask στον Κόλπο του Ομάν είτε των Στενών του Χορμόζ, κάτι που απαιτεί την επιχειρησιακή εγγύτητα στις ιρανικές ακτές, ενέχει τον κίνδυνο να βρεθούν τα αμερικανικά πολεμικά πλοία εντός της εμβέλειας των πυραύλων, των ταχυπλόων, των drones και των μη επανδρωμένων σκαφών αυτοκτονίας του Ιράν.

Επίσης, η Τεχεράνη διαθέτει ένα ισχυρό χαρτί πίεσης/μόχλευσης που έχει επιλέξει προσώρας να μην το παίξει, κρατώντας το ως στρατηγική εφεδρεία σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της έντασης. Τουτέστιν, ως αντίποινα σε έναν πιθανό ναυτικό αποκλεισμό των λιμανιών του, το Ιράν θα μπορούσε μέσω των Χούθι να μπλοκάρει τη διέλευση πλοίων από τα ζωτικής σημασίας Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ που ενώνουν τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θαλασσα, προκαλώντας μια ανυπολόγιστη διαταραχή στο διά θαλάσσης εμπόριο ενέργειας κι αγαθών καθώς και στην παγκόσμια οικονομία εν γένει, δεδομένου ότι σε ένα τέτοιο σενάριο θα τελούν υπό ταυτόχρονο κλείσιμο και τα Στενά του Χορμόζ, προκειμένου να πιέσει σε αφόρητο βαθμό τις ΗΠΑ να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους.

Τούτων δοθέντων, η επιμονή του Τραμπ να εμμένει σε μαξιμαλιστικούς όρους που το Ιράν δεν πρόκειται να αποδεχτεί, τη στιγμή μάλιστα που διανύει έτος ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο και τη στιγμή που οι διαθέσιμες επιλογές υποτιθέμενου πειθαναγκασμού της Τεχεράνης ενέχουν μεγάλους κινδύνους κι αβέβαιο ποσοστό επιτυχίας, είτε πρόκειται για ναυτικό αποκλεισμό, είτε πρόκειται για χερσαία επέμβαση, δείχνει ότι για άλλη μία φορά δεν προτάσσει το αμερικανικό συμφέρον, αλλά κάποιου έτερου κράτους, ακόμη κι αν αυτό έχει εξαιρετικά δυσμενή συμπαρομαρτούντα για την παγκόσμια οικονομία και σταθερότητα.