Δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ – Στο επίκεντρο Ουκρανία, αμυντικές δαπάνες και Μέση Ανατολή

Οι εργασίες της ημέρας περιλαμβάνουν τη συνεδρίαση των ηγετών, την οικογενειακή φωτογραφία, σειρά διμερών επαφών και, στο τέλος της Συνόδου, την υιοθέτηση της κοινής διακήρυξης και τη συνέντευξη Τύπου του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

Η ατζέντα της ημέρας

Κεντρικό θέμα των συζητήσεων αποτελεί η εφαρμογή της απόφασης για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, στόχος που συμφωνήθηκε στην προηγούμενη Σύνοδο. Η Άγκυρα θεωρείται η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία για το κατά πόσο οι πολιτικές δεσμεύσεις των συμμάχων θα μετατραπούν σε πραγματικές επενδύσεις και επιχειρησιακές δυνατότητες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προγραμμάτων παραγωγής και προμηθειών, ώστε η αυξημένη χρηματοδότηση να μεταφραστεί ταχύτερα σε στρατιωτική ισχύ.

Στην ατζέντα βρίσκεται επίσης το νέο στρατηγικό μοντέλο «ΝΑΤΟ 3.0», που προβλέπει μεγαλύτερο ρόλο της Ευρώπης στη συμβατική άμυνα, διατήρηση της αμερικανικής ηγεσίας στην πυρηνική αποτροπή και νέα κατανομή ευθυνών μεταξύ Ευρωπαίων και Αμερικανών συμμάχων.

Οι ηγέτες θα εξετάσουν ακόμη τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με έμφαση στην ενίσχυση της αεράμυνας, ενώ στην τελική διακήρυξη αναμένεται να επαναβεβαιώνεται η δέσμευση στη συλλογική άμυνα, να χαρακτηρίζεται η Ρωσία ως η βασική μακροπρόθεσμη απειλή για τη Συμμαχία, να δίνεται έμφαση στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και να επιβεβαιώνεται η στρατιωτική στήριξη προς το Κίεβο για την περίοδο 2026-2027.

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζουν τις εργασίες της Συνόδου. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί πως η εκεχειρία με το Ιράν έχει ουσιαστικά τερματιστεί, κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι δεν είναι αξιόπιστος συνομιλητής και επανέλαβε ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα επέκρινε εκ νέου την Ισπανία για τη στάση της στο ΝΑΤΟ και υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επωμίζονται δυσανάλογο βάρος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε εκτίμησε ότι η πίεση για αύξηση των αμυντικών δαπανών έχει ήδη αποδώσει αποτελέσματα, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες ενισχύουν σημαντικά τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς.

Ο Αχμέντ αλ Σάρα στην Άγκυρα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η παρουσία του μεταβατικού προέδρου της Συρίας, Αχμέντ αλ Σάρα, ο οποίος βρίσκεται στην Άγκυρα για σειρά διμερών επαφών, με σημαντικότερη τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Αν και η Συρία δεν συμμετέχει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, η παρουσία του συνδέεται με τις ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις. Ο Σύρος ηγέτης είχε προηγουμένως συναντηθεί στη Δαμασκό με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ενώ δεν αποκλείονται νέες επαφές τους και στην τουρκική πρωτεύουσα.

Μερτς: «Η Ρωσία δεν μπορεί να κερδίσει»

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι προσδοκά η Σύνοδος της Άγκυρας να δώσει «νέο πνεύμα» στη Συμμαχία, υπογραμμίζοντας ότι το ΝΑΤΟ θα παραμείνει διατλαντικό αλλά θα αποκτήσει ισχυρότερο ευρωπαϊκό χαρακτήρα.

Ανακοίνωσε επίσης ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ύψους 140 δισ. ευρώ για τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Ουκρανίας την περίοδο 2026-2027, τονίζοντας ότι «η Ρωσία δεν έχει καμία πιθανότητα να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο» και ότι η απόφαση για τον τερματισμό του βρίσκεται πλέον στη Μόσχα.

Μηνύματα ενότητας απέναντι στη Ρωσία

Οι ηγέτες της Πολωνίας, της Εσθονίας και της Λιθουανίας επανέλαβαν ότι η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ζήτησαν ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος του ΝΑΤΟ, αύξηση των αμυντικών δαπανών και συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία, ενώ η Βαρσοβία επανέφερε το αίτημα για μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο πολωνικό έδαφος.

Τουρκία, Ευρωπαϊκή Ένωση και S-400

Στο περιθώριο της Συνόδου ξεχωρίζει η συνάντηση του προέδρου Ερντογάν με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Τουρκία επιδιώκουν στενότερο συντονισμό σε ζητήματα ασφάλειας, ευρωπαϊκής άμυνας, συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ και περιφερειακών εξελίξεων, με ιδιαίτερη έμφαση στον πόλεμο στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα αναμένεται να συζητηθούν οι ευρωτουρκικές σχέσεις και η προοπτική ενίσχυσης της συνεργασίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της ασφάλειας.

Την ίδια ώρα συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για το μέλλον των ρωσικών συστημάτων S-400. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η λεγόμενη «φόρμουλα του Ντουμπάι», δηλαδή η μεταφορά των συστημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ως πιθανή λύση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Διμερείς πρωτοβουλίες

Στο περιθώριο της Συνόδου αναμένεται επίσης η υπογραφή εκτεταμένης συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της κυβερνοασφάλειας.

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο, ενώ συνεχίζονται οι διμερείς επαφές μεταξύ των ηγετών.

Παρεμβάσεις συμμάχων

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη δέσμευση της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, αναφέρθηκε στο εξοπλιστικό πρόγραμμα των 25 δισ. ευρώ και τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Η Ουγγαρία ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες της, επιμένοντας όμως ότι δεν πρόκειται να αποστείλει όπλα ή στρατεύματα στην Ουκρανία.

Η Βουλγαρία υποστήριξε ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών πρέπει να συνοδευτεί από επενδύσεις σε υποδομές, στρατιωτική κινητικότητα, κυβερνοασφάλεια και ψηφιακή ανθεκτικότητα.

Ο Καναδάς ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες του στο 4% του ΑΕΠ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, χαρακτηρίζοντας τη Ρωσία άμεση απειλή για τη διεθνή ασφάλεια.

Η Σύνοδος αναμένεται να ολοκληρωθεί το απόγευμα με τη συνέντευξη Τύπου του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος θα παρουσιάσει τα βασικά συμπεράσματα και τις αποφάσεις που θα διαμορφώσουν τη στρατηγική πορεία της Συμμαχίας για τα επόμενα χρόνια.

Εξοπλιστικές συμφωνίες 50 δισ. δολαρίων από την πρώτη ημέρα

Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, οι σύμμαχοι κατέληξαν σε συμφωνίες για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού συνολικής αξίας 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ αναμένεται να παρουσιάσει σήμερα τις λεπτομέρειες των συμφωνιών.

Η πρώτη ημέρα της Συνόδου εξελίχθηκε σε ιδιαίτερα θετικό κλίμα για τη βιομηχανία άμυνας. Οι σύμμαχοι έδωσαν τα χέρια για μαζικές αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού συνολικής αξίας 50 δισ. δολαρίων.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Le Monde, η Ευρώπη δεν αγοράζει απλώς έτοιμα οπλικά συστήματα, αλλά αποκτά πλέον στο εσωτερικό της στρατηγικές δυνατότητες από τις οποίες εξαρτιόταν επί δεκαετίες από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι βασικές συμφωνίες της Συνόδου

Αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης GlobalEye: Περίπου δέκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ολλανδία, η Γαλλία και ο Καναδάς, συμφώνησαν στην αγορά δέκα αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης GlobalEye, που κατασκευάζει η σουηδική Saab. Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 4,3 δισ. ευρώ.

Μεταγωγικά αεροσκάφη A400M: Επτά χώρες, με επικεφαλής τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πολωνία, προχώρησαν στην αγορά δέκα βαρέων μεταγωγικών αεροσκαφών A400M, που κατασκευάζει η Airbus.

Η Γερμανία στο επίκεντρο

Η χώρα που συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη Σύνοδο ήταν αναμφίβολα η Γερμανία.

Το Βερολίνο ανακοίνωσε ότι, σε συνεργασία με τις σκανδιναβικές χώρες, θα προμηθευτεί 5 μη επανδρωμένα αεροσκάφη Triton μεγάλου ύψους και μεγάλης διάρκειας πτήσης από την αμερικανική Northrop Grumman, έναντι ποσού που υπερβαίνει τα 2 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Πολωνία συμφώνησαν στη δημιουργία κοινού κέντρου συντήρησης των αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot, ενώ οι εταιρείες Rheinmetall και Lockheed Martin συμφώνησαν να προχωρήσουν σε κοινή παραγωγή πυραύλων ATACMS στην Κάτω Σαξονία.

Τέλος, ο Καναδάς υπέγραψε ιστορική σύμβαση πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ με τη γερμανική ναυπηγική εταιρεία TKMS για την κατασκευή 12 υποβρυχίων.

Ερντογάν: Ο «Ατσάλινος Θόλος» των 24 δισ. και η στήριξη στην Ουκρανία

Η Τουρκία έχει προβλέψει προϋπολογισμό ύψους 24 δισ. δολαρίων για το ολοκληρωμένο πρόγραμμα αντιαεροπορικής άμυνας με την ονομασία «Ατσάλινος Θόλος» (Steel Dome), δήλωσε ο Ερντογάν.

Η Τουρκία δεσμεύεται να συμβάλει στην άμυνα της Ουκρανίας μέσω της πρωτοβουλίας PULR (Prioritized Ukraine Requirements List – Λίστα Προτεραιοποιημένων Απαιτήσεων της Ουκρανίας), επιπλέον του στρατιωτικού εξοπλισμού που έχει ήδη παραχωρήσει στο Κίεβο από τα αποθέματα των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.

Τουρκία–Ρουμανία–Βουλγαρία: Νέα τριμερής ναυτική συμφωνία

Η Τουρκία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία διεύρυναν τη συνεργασία τους για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε να συμπεριλάβει την προστασία κρίσιμων υποδομών, όπως αγωγών και γραμμών δεδομένων.

Οι τρεις χώρες, μέλη του ΝΑΤΟ, συμφώνησαν να επεκτείνουν τις αρμοδιότητες της κοινής ναυτικής ομάδας MCM Black Sea (Ομάδα Εργασίας Αντιμετώπισης Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα), η οποία δημιουργήθηκε αρχικά για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση ναρκών που απειλούν τη ναυσιπλοΐα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η νέα συμφωνία προβλέπει ότι η ομάδα θα συμβάλλει πλέον και στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών αγωγών και καλωδίων επικοινωνιών, τα οποία θεωρούνται ευάλωτα σε πιθανές επιθέσεις ή δολιοφθορές.

Η συνεργασία αυτή ενισχύει τον συντονισμό των τριών χωρών σε μια περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για το ΝΑΤΟ, καθώς η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί βασικό χώρο ανταγωνισμού μεταξύ Ρωσίας και Δύσης.

Η συμφωνία υπεγράφη στο περιθώριο της 36ης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, από τους υπουργούς Άμυνας της Τουρκίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.

Η επέκταση των αποστολών της MCM Black Sea σηματοδοτεί τη μετάβαση από μια περιορισμένη αποστολή αντιμετώπισης ναρκών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο θαλάσσιας ασφάλειας, που περιλαμβάνει την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διατήρηση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.

Ερντογάν και ευρωπαϊκή άμυνα

Με σαφή στόχο να ενισχύσει τον ρόλο της Τουρκίας στη νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας, ο Ερντογάν ζήτησε από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να μην αποκλείσουν την Άγκυρα από τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια, υπογραμμίζοντας ότι η αμυντική συνεργασία δεν μπορεί να περιορίζεται από πολιτικές διαχωριστικές γραμμές.

Μιλώντας κατά την έναρξη της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι η χώρα του έχει αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις για την ενίσχυση της Συμμαχίας, μεταξύ άλλων και μέσω της αύξησης των αμυντικών δαπανών με στόχο το 5% του ΑΕΠ έως το 2030.

«Η Τουρκία βρίσκεται πλέον ανάμεσα στις δέκα κορυφαίες αμυντικές βιομηχανίες παγκοσμίως», δήλωσε, αναφερόμενος στις δυνατότητες της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, ενώ επισήμανε ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, ως οι μεγαλύτερες χερσαίες δυνάμεις στην Ευρώπη, είναι έτοιμες να συνεισφέρουν στις επιχειρήσεις της Συμμαχίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σχέση ΝΑΤΟ – Ευρωπαϊκής Ένωσης, απευθύνοντας προειδοποίηση κατά οποιασδήποτε προσπάθειας αποκλεισμού της Τουρκίας από τα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.

«Οι σύμμαχοι που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα πρέπει να αποκλείουν άλλους συμμάχους από τα αμυντικά σχέδια», ανέφερε, ζητώντας την άρση των περιορισμών στην αμυντική συνεργασία.

Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να ενισχυθεί μόνο μέσω συμπληρωματικής συνεργασίας με το ΝΑΤΟ και όχι μέσω παράλληλων δομών που δημιουργούν νέους διαχωρισμούς.

«Ο αποκλεισμός συμμάχων που δεν είναι μέλη της Ένωσης θα οδηγήσει σε σπατάλη περιορισμένων πόρων και σε μια τεχνητή διαίρεση της Ευρώπης», σημείωσε, στέλνοντας μήνυμα κυρίως προς τις χώρες της ΕΕ που συμμετέχουν στις νέες πρωτοβουλίες για την ευρωπαϊκή άμυνα.

Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο Ερντογάν εξέφρασε την εκτίμησή του για τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την επίλυση της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν, ενώ επανέλαβε ότι η λύση των δύο κρατών αποτελεί, κατά την άποψή του, το «κλειδί» για τη μόνιμη ειρήνη στη Μέση Ανατολή.

Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, υπογράμμισε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο, αλλά παράλληλα θα επιδιώκει να οδηγήσει τη Ρωσία προς την κατεύθυνση της ειρήνης.

ΝΑΤΟ ανακοινώνει νέες αμυντικές προμήθειες άνω των 50 δισ. δολαρίων στη Σύνοδο της Άγκυρας

Μετά τη συνεδρίαση των ηγετών, η οποία διήρκεσε περισσότερο από τρεις ώρες, οι σύμμαχοι ανακοίνωσαν την Τετάρτη νέες αμυντικές προμήθειες άνω των 50 δισ. δολαρίων κατά τη Σύνοδο της Συμμαχίας στην Άγκυρα, παράλληλα με τη δέσμευση για επέκταση της παραγωγικής ικανότητας στον τομέα της συλλογικής άμυνας και επιτάχυνση της στρατιωτικής καινοτομίας ως απάντηση στις απειλές ασφαλείας που προέρχονται από τη Ρωσία και την τρομοκρατία.

Βοήθεια στην Ουκρανία

Οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν επίσης για παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού, βοήθειας και εκπαίδευσης προς την Ουκρανία ύψους 70 δισ. ευρώ (79,8 δισ. δολάρια) το 2026, ενώ συμφώνησαν να διατηρήσουν τουλάχιστον αντίστοιχα επίπεδα στήριξης και το 2027.

Το ΝΑΤΟ χαιρέτισε την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παράσχει πολυετή χρηματοδότηση προς το Κίεβο μέσω του Δανείου Στήριξης της Ουκρανίας.

Στην τελική τους διακήρυξη, οι ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στη συλλογική άμυνα του Άρθρου 5, τόνισαν ότι το Ιράν «δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο» και κάλεσαν την Τεχεράνη να σεβαστεί πλήρως την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ερντογάν και Μακρόν συναντήθηκαν στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Ο πρόεδρος Ερντογάν είχε συνομιλίες την Τετάρτη με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, στο περιθώριο της 36ης Συνόδου. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος AKP και εκπρόσωπος του κόμματος Ομέρ Τσελίκ, ο διοικητής της Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών Τουρκίας (MIT) Ιμπραχίμ Καλίν και ο διευθυντής Επικοινωνιών Μπουρχανετίν Ντουράν.

Διθύραμβοι Τραμπ στον Ερντογάν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ότι η Τουρκία θα παραλάβει μαχητικά αεροσκάφη F-35, χαρακτήρισε τη χώρα «πολύ ισχυρή» και επαίνεσε τον πρόεδρο Ερντογάν.
Μιλώντας κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε επιτυχημένες συναντήσεις, ιδιαίτερα με την Τουρκία, και υποστήριξε ότι ο Ερντογάν δεν μπήκε στον πόλεμο λόγω της δικής του παρέμβασης.
«Είχαμε πολύ καλές συναντήσεις, ιδιαίτερα με την Τουρκία», είπε ο Τραμπ. «Και τώρα συναντιόμαστε με όλους σήμερα. Ήταν πολύ επιτυχημένο, ήταν μια φανταστική συνάντηση».