Ξεπέρασε τα 108 δολάρια το πετρέλαιο – “Ζεματάει” το diesel – Μέτρα σε όλη την Ευρώπη

Το συνεχιζόμενο αδιέξοδο στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι αντιφατικές δηλώσεις του προέδρου Τραμπ, ώθησαν το πετρέλαιο Brent πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση πάνω από 2%. Η άνοδος επηρέασε και τα ομόλογα σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας νέο κύμα πωλήσεων κρατικών τίτλων και περιορίζοντας τη διάθεση των επενδυτών για μετοχές. Το δε diesel έχει πάρει “φωτιά”.

Η νέα άνοδος των τιμών των καυσίμων αναγκάζει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ανοίξουν ξανά την εργαλειοθήκη των παρεμβάσεων, χωρίς όμως αυτή τη φορά να ακολουθούν όλες την ίδια συνταγή. Μειώσεις φόρων στη Γερμανία και την Κύπρο, ανώτατες τιμές και περιορισμοί στα περιθώρια σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, απευθείας ενισχύσεις στη Γαλλία και την Ουγγαρία και στοχευμένα μέτρα για μεταφορές και άλλους ενεργοβόρους κλάδους συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ανομοιογενές ευρωπαϊκό τοπίο.

Η πίεση έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα κυρίως στο diesel. Οι ευρωπαϊκές τιμές του καυσίμου έφτασαν την περασμένη εβδομάδα σε ιστορικό υψηλό και έχουν υπερδιπλασιαστεί από τις αρχές του 2026, καθώς οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία έχουν περιορίσει τις εξαγωγές από ορισμένους από τους μεγαλύτερους προμηθευτές. Η εικόνα επιβαρύνεται από τις περιορισμένες δυνατότητες των διυλιστηρίων να αυξήσουν περαιτέρω την παραγωγή. Την ίδια στιγμή υπάρχει έκδηλη ανησυχία αν ο Τραμπ απαγορεύσει τις εξαγωγές diesel, όπως αναφέρουν αρκετά διεθνή δημοσιεύματα.

Πανευρωπαϊκές παρεμβάσεις για το πετρέλαιο

Στην Ευρώπη, οι κυβερνήσεις επιστρατεύουν διαφορετικά μέτρα για να συγκρατήσουν τις τιμές των καυσίμων. Η Γερμανία μειώνει από την 1η Οκτωβρίου τον ενεργειακό φόρο στη βενζίνη και το diesel κατά 14 λεπτά το λίτρο, με τη συνολική ελάφρυνση στην αντλία, συνυπολογίζοντας και την επίδραση στον ΦΠΑ, να φτάνει περίπου τα 17 λεπτά ανά λίτρο.

Η Γαλλία διαθέτει πακέτο 450 εκατ. ευρώ με στοχευμένες ενισχύσεις, μεταξύ των οποίων 100 ευρώ για εργαζόμενους που διανύουν μεγάλες αποστάσεις με το αυτοκίνητο. Στην Ισπανία η έκπτωση περιορίστηκε στα 5 λεπτά τον Σεπτέμβριο, με δυνατότητα επιστροφής στα 20 λεπτά εάν ο πληθωρισμός των καυσίμων ξεπεράσει το 15%, ενώ η Ιταλία παρατείνει τη μείωση του ειδικού φόρου, με το κόστος των παρεμβάσεων να ξεπερνά τα 2,6 δισ. ευρώ.

Η Πορτογαλία διατηρεί τις φοροελαφρύνσεις έως το τέλος του έτους και διαθέτει επιπλέον 38 εκατ. ευρώ για πληττόμενους κλάδους, η Κύπρος έχει παρατείνει έως τις 30 Νοεμβρίου τη μείωση του ειδικού φόρου κατά 8,33 λεπτά το λίτρο και η Ολλανδία διατηρεί μειωμένους φόρους, με συνολική ελάφρυνση 1,4 δισ. ευρώ.

Στο Λουξεμβούργο η μείωση φτάνει τα 5 λεπτά σε βενζίνη και diesel και τα 15 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης και το αγροτικό diesel, ενώ Βέλγιο, Κροατία και Σλοβενία χρησιμοποιούν μηχανισμούς ανώτατων τιμών. Η Τσεχία επαναφέρει όρια στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων και μειώνει προσωρινά τον φόρο στο diesel, ενώ σχεδιάζει έκτακτη φορολόγηση των διυλιστηρίων. Στην Πολωνία βρίσκεται στο τραπέζι φόρος 60% στα έκτακτα των πετρελαϊκών εταιρειών, ενώ η Ουγγαρία επέλεξε απευθείας ενίσχυση 20.000 φιορινιών για περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά με πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα.

Tι δείχνουν τα μέτρα 

Ο χάρτης των μέτρων δείχνει ότι, παρά το κοινό πρόβλημα, δεν υπάρχει μία ευρωπαϊκή απάντηση στην ακρίβεια των καυσίμων. Η Γερμανία, η Κύπρος, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο χρησιμοποιούν σε διαφορετικό βαθμό τη φορολογία. Η Γαλλία και η Ουγγαρία μετακινούν το βάρος προς πιο στοχευμένες ενισχύσεις. Το Βέλγιο, η Κροατία και η Σλοβενία διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου των τελικών τιμών, ενώ η Τσεχία παρεμβαίνει στα περιθώρια της αγοράς και η Πολωνία επιχειρεί να αντλήσει πόρους από τα αυξημένα κέρδη του πετρελαϊκού κλάδου.

Πίσω από τις διαφορετικές επιλογές βρίσκεται το ίδιο δίλημμα. Οι κυβερνήσεις καλούνται να περιορίσουν την επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να ανοίξουν ξανά έναν μόνιμο λογαριασμό δισεκατομμυρίων για τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Γι’ αυτό και η νέα γενιά μέτρων είναι περισσότερο προσωρινή, στοχευμένη και ευέλικτη, με αρκετές χώρες να επανεξετάζουν τις παρεμβάσεις τους ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών.

Για την Ελλάδα, το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι το ύψος της παρέμβασης και κυρίως το πόσο από αυτή θα φανεί τελικά στην αντλία. Με τη βενζίνη και το diesel ήδη πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, η πίεση έχει περάσει στους καταναλωτές, ενώ σε λίγες εβδομάδες ανοίγει και η περίοδος του πετρελαίου θέρμανσης. Η πορεία του Brent τις επόμενες ημέρες θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό πόσο χώρο θα χρειαστεί να καλύψει η κυβέρνηση.

Το επόμενο πακέτο από την ελληνική κυβέρνηση θα ξεδιπλωθεί σε δύο φάσεις, καθώς η κυβέρνηση επιλέγει να λαμβάνει τις αποφάσεις όσο το δυνατόν πιο κοντά στον χρόνο εφαρμογής τους λόγω της έντονης μεταβλητότητας των διεθνών τιμών. Όπως διευκρίνισε πρόσφατα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, τα μέτρα για τα καύσιμα κίνησης θα ανακοινωθούν στις 30 Σεπτεμβρίου και θα καλύπτουν το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου ενώ στις 14 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει νέος γύρος ανακοινώσεων, στον οποίο θα περιλαμβάνεται και το πετρέλαιο θέρμανσης

Μέχρι τότε αναμένεται να έχει ξεκαθαρίσει και η εικόνα σχετικά με ενδεχόμενες εμπορικές παρεμβάσεις των διυλιστηρίων. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, το ύψος της κρατικής παρέμβασης οριστικοποιείται όσο γίνεται πιο κοντά στην ημερομηνία εφαρμογής, ώστε να προσαρμόζεται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Η ελληνική προσέγγιση αποτελεί, πάντως, μόνο μία εκδοχή ενός πολύ ευρύτερου ευρωπαϊκού παζλ

Τι λένε οι αγορές

Στις ΗΠΑ η απόδοση των τίτλων δεκαετούς διάρκειας αυξήθηκε στο 5,2%, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού. Αντίστοιχη ήταν η εικόνα των αμερικανικών κρατικών ομολόγων σε όλες τις διάρκειες, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Για παράδειγμα, η απόδοση του διετούς ομολόγου ανέβηκε κατά πέντε μονάδες βάσης, στο 4,91%.

Η απόδοση του δεκαετούς γερμανικού ομολόγου ανέβηκε κατά δύο μονάδες βάσης, στο 3,63%, και του βρετανικού κατά τρεις μονάδες βάσης, στο 5,39%. Στην Ιαπωνία, τα κρατικά ομόλογα μικρής διάρκειας συγκαταλέγονταν στους τίτλους που δέχθηκαν τις ισχυρότερες πιέσεις. Η απόδοση των διετών ιαπωνικών ομολόγων αυξήθηκε έως και κατά 0,05 ποσοστιαίες μονάδες, αγγίζοντας το 1,97%, προτού υποχωρήσει κοντά στο 1,96%.

«Η αναπροσαρμογή των αποτιμήσεων στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων μεταδίδεται και στις υπόλοιπες αγορές επιτοκίων», δήλωσε στους Financial Times ο Norbert Ling, επικεφαλής διαχείρισης χαρτοφυλακίων σταθερού εισοδήματος για την Ασία και τον Ειρηνικό στην Invesco.

Τα futures του Nasdaq 100 κινούνται πτωτικά, όπως και τα συμβόλαια του S&P 500. Η ενισχυμένη προοπτική αυξήσεων των επιτοκίων οδήγησε και τον χρυσό να διευρύνει τις απώλειές του για τον Σεπτέμβριο σε πάνω από 6%. Οι αυξανόμενες αποδόσεις έχουν περιορίσει την ελκυστικότητα του πολύτιμου μετάλλου, το οποίο δεν αποδίδει τόκο.

«Πολλά λειτουργούν αυτή τη στιγμή εις βάρος των μετοχών: το πετρέλαιο ανεβαίνει και οι αποδόσεις των ομολόγων εκτοξεύονται», δήλωσε ο Λοράν Λαμανιέρ της AlphaValue. «Μου είναι αρκετά δύσκολο να είμαι αισιόδοξος», συμπλήρωσε, μιλώντας στο Bloomberg. Οι επενδυτές αποδίδουν πλέον πιθανότητα περίπου 70% σε αύξηση των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ τον επόμενο μήνα, έναντι περίπου 65% την Παρασκευή.