H πολιτική επανάσταση Τραμπ έναν χρόνο μετά την επιστροφή του

Η δίωξη κατά του Πάουελ, αφορά κατάθεσή του ενώπιον του Κογκρέσου αναφορικά με το έργο ανακαίνισης των κεντρικών γραφείων της τράπεζας. Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν όμως ότι πραγματικός λόγος που βρίσκεται στο “στόχαστρο” του Λευκού Οίκου είναι η άρνησή του να πειθαρχήσει στη διακαή επιθυμία του Τραμπ για μείωση των επιτοκίων. Έρχεται μάλιστα λίγες μέρες πριν εκδικαστεί στο Ανώτατο Δικαστήριο η υπόθεσης αποπομπής της Λίζα Κουκ, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed, που απεπέμφθη τον Αύγουστο μετά από καταγγελίες για ψευδείς φορολογικές δηλώσεις.  

Πέραν της νομικής βάσης των εν λόγω ισχυρισμών, οι συγκεκριμένες ενέργειες ακολουθούν ένα υπόδειγμα εκδηλωμένο από την πρώτη στιγμή της επιστροφής του Τραμπ στο ανώτατο αξίωμα, που σκοπό έχει να προσαρμοστούν τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας στις προεδρικές προσδοκίες. «Οι ΗΠΑ βιώνουν τον τελευταίο χρόνο μια πολιτική επανάσταση: την προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να καταργήσει κάθε έλεγχο στην εξουσία του, να καταλάβει τον κυβερνητικό μηχανισμό και να τον εργαλειοποιήσει εναντίον όσων θεωρεί εχθρούς του», επισημαίνουν μεταξύ άλλων οι αναλυτές Ιαν Μπρέμερ και Κλιφ Κάπτσαν, του οίκου ανάλυσης ρίσκου Eurasia Group, σε έκθεσή τους. 

Πρόκειται για εκτίμηση κοντά στην πραγματικότητα κι αποκαλυπτική της εργαλειακής οπτικής του προέδρου προς τους κρατικούς θεσμούς, αφού της σύγκρουσης με την ηγεσία της Fed, προηγήθηκε σειρά νομικών διώξεων κατά πολιτικών αντιπάλων του Τραμπ, όπως ο πρώην σύμβουλος του προέδρου των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον, ο πρώην διευθυντής του FBI Τζέιμς Κόμεϊ και ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Άνταμ Σιφ, τους οποίους ο Aμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «ένοχους μέχρι το κόκαλο». Ρόλο στις νομικές διώξεις διαδραμάτισε εκτός της υπουργού Δικαιοσύνης, Παμ Μπόντι, η πρώην προσωπική δικηγόρος του Τραμπ (και πρώην μοντέλο και παρουσιάστρια), Λίντσεϊ Χάλιγκαν, την οποία ο ίδιος διόρισε σε θέση Ομοσπονδιακής Εισαγγελέως στην Ανατολική Περιφέρεια της Βιρτζίνια.

Το στοιχείο της ανταμοιβής για τους «ανθρώπους του προέδρου» δεν συνιστά εξαίρεση. Το 2025 ο Τραμπ αποφάσισε την απονομή χάριτος σε 1500 συμμετέχοντες στην εισβολή στο Καπιτώλιο τον Ιανουάριο του 2021, αλλά και τον πρώην Ρεπουμπλικάνο βουλευτή Τζορτζ Σάντος, που είχε καταδικαστεί σε περισσότερα από επτά χρόνια φυλάκισης για απάτη και πλαστοπροσωπία. «Κάθε υπόθεση που αφορά δίωξη εχθρών του Τραμπ είναι ταυτόχρονα μια ιστορία γενναιοδωρίας προς τους συμμάχους του» παρατηρεί ο δημοσιογράφος και πρώην σύμβουλος των Μπιλ και Χίλαρι Κλίντον, Σίντνει Μπλούμενθαλ, σε άρθρο του στον Guardian, κάνοντας λόγο για «καθεστώς τιμωρίας και ανταμοιβών». 

Επιβολή 

Η Δικαιοσύνη δεν είναι το μοναδικό πεδίο όπου ο Τραμπ δείχνει πρόθυμος να υπερβεί τα επιτρεπτά όρια. Η σκληρή αντιμεταναστευτική πολιτική, της οποίας αιχμή του δόρατος αποτελεί η διαβόητη Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE), εκφράζει την προτίμηση του Αμερικανού προέδρου για γρήγορα αποτελέσματα, με οποιοδήποτε κόστος. Η προ ημερών δολοφονία της 37χρονης Ρενέ Γκουντ από πράκτορες της υπηρεσίας, που εύλογα προκάλεσε κύμα αντιδράσεων, συνιστά κλιμάκωση της βίαιης δράσης της.   

Έως πρόσφατα η ICE ήταν επιφορτισμένη με νομικές αρμοδιότητες, και κατέφευγε σε στοχευμένες συλλήψεις και απελάσεις, συνήθως μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η επανεκλογή Τραμπ μετέβαλε ριζικά τον τρόπο λειτουργίας της, αφού το προσωπικό υπερδιπλασιάστηκε, από 10.000 σε 22.000 υπαλλήλους, ενώ η δράση μεταφέρθηκε στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η κυριότερη αλλαγή όμως σχετίζεται με την πλήρη κάλυψη του προεδρικού επιτελείου προς τις πρακτικές της ICE, όσο ακραίες κι αν είναι αυτές. «Αντί να παροτρύνουν σε αποκλικάκωση ο Τραμπ και οι συνεργάτες του παρέχουν στήριξη στις πλέον επιθετικές πρακτικές» επισημαίνουν σε ρεπορτάζ τους στους New York Times οι Νίκολας Νεχάμας και Χαμέντ Αλεαζίζ, αναφέροντας πως επί θητείας Τραμπ αντιστράφηκε η νοοτροπία που ήθελε την άσκηση βίας να αποτελεί ύστατη επιλογή.  

Η δολοφονία της Γκουντ έγινε στη Μινεάπολη της Μινεσότα, πόλη ελεγχόμενη από τους Δημοκρατικούς. Γεγονός που υπενθυμίζει ένα ακόμη μοτίβο της δεύτερης θητείας Τραμπ, αυτό της σκληρής αντιπαράθεσης με τις αντιπολιτευόμενες δημοτικές και πολιτειακές αρχές, με επιχείρημα την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και της παράνομης μετανάστευσης. Η αρχή έγινε τον Ιούνιο στο Λος Άντζελες, όπου δυνάμεις της Εθνοφρουράς αναπτύχθηκαν κατόπιν εντολής του Αμερικανού προέδρου, με σκοπό να κατασταλούν διαμαρτυρίες κατά της μεταναστευτικής πολιτικής. Ακολούθησαν κι άλλες αμερικανικές μεγαλουπόλεις, περιλαμβανομένης της πρωτεύουσας Ουάσιγκτον, σε μια πρακτική που πολλοί επικρίνουν ευθέως ως κατάχρηση εξουσίας. 

Ερμηνείες

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει αφορά στο γιατί ο Τραμπ έχει επιλέξει η επιστροφή του στο Οβάλ Γραφείο να συνοδευτεί από μια τόσο επιθετική υπερεπέκταση των εξουσιών του, μακριά από κάθε είδους κανονικότητα και με το κόστος μιας πόλωσης να ελλοχεύει; Η καταφυγή στην φιλική προς τους συντηρητικούς Ρεπουμπλικάνους ατζέντα του «νόμου και της τάξης» θα μπορούσε να δώσει μια πρώτη εξήγηση, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Το προσωπικό στοιχείο δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί, καθώς την τετραετία που βρέθηκε εκτός εξουσίας ο Τραμπ είχε απανωτές δικαστικές περιπέτειες, τις οποίες ο ίδιος αποδίδει στην πολιτική στοχοποίησή του, διακηρύσσοντας την ίδια στιγμή ότι επιδιώκει αντίποινα.  

Υπάρχουν εξηγήσεις που κατορθώνουν τον συγκερασμό του ατομικού με το συλλογικό. «Ο Τραμπ είναι διαταρακτής σε μια εποχή που προσκαλεί την διαταραχή» παρατηρεί ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και συνιδρυτής της δεξαμενής σκέψης Marathon Institute, Γουές Μίτσελ, τονίζοντας πως «το κίνημα που εκπροσωπεί αντικατοπτρίζει την δυσπιστία πολλών Αμερικανών προς τους θεσμούς και την αποτελεσματικότητά τους».

Η προαναφερθείσα έκθεση του Eurasia Group προσυπογράφει: «Ο Τραμπ κι οι συνεργάτες του θεωρούν πως η κύρια απειλή έρχεται από το εσωτερικό κι η υιοθέτηση μιας σειράς σκληρών μεθόδων δεν συνιστά επίθεση στη δημοκρατία αλλά αποκατάστασή της, μια απαραίτητη εκκαθάριση ενός πολιτικού συστήματος διεφθαρμένου, που χρησιμοποιεί την εξουσία ως όπλο έναντι του Τραμπ και των ΗΠΑ. Εξού κι η ανοικτή αντιπαράθεση με κάθε μέθοδο πολιτικής αποδεκτής προ Τραμπ είναι δομικό στοιχείο του τραμπισμού σήμερα. Για αυτό και όσοι υποστηρίζουν τον Τραμπ αισθάνονται δικαιωμένοι».