Ήπια στροφή Σάντσεθ μετά τη δραματική κατάσταση στη Θέουτα – Αντιδράσεις για Σένγκεν

Η κατάσταση παραμένει και σήμερα έκρυθμη. Η ισπανική κυβέρνηση, που προ ημερών αποδέχθηκε να νομιμοποιήσει 1.200.000 μετανάστες “χωρίς χαρτιά”, δεν περίμενε αυτή την ξαφνική εισβολή από χιλιάδες Μαρακινούς που πέρασαν στο ισπανικό έδαφος κολυμπώντας ή σκαρφαλώνοντας στα συρματοπλέγματα, με αποτέλεσμα 19 απώλειες -άλλοι ποδοπατήθηκαν μεταξύ τους και άλλοι πνίγηκαν.Ο πρωθυπουργός Σάντσεθ δήλωσε ότι« θα ενισχυθεί η Θέουτα μετά την επίθεση στα ισπανικά σύνορα». Η Ισπανία είχε ξαναστείλει εκεί στρατό το 2005 και το 2021.

Στη Θέουτα μεταβαίνει σήμερα και ο ίδιος ο Σάντσεθ αλλά και ο υπουργός Εσωτερικών. Ειναι άγνωστος ο αριθμός των στρατιωτών που στέλνει στρατεύματα για να ενισχύσει την ασφάλεια στον βορειοαφρικανικό θύλακα της η Μαδρίτη, αλλά κάποια μέσα αναφέρουν μόνον 60 άνδρες. Τοπικοί αξιωματούχοι είχαν απευθυνθεί από προχθές στη Μαδρίτη για βοήθεια μετά την κάθετη  αύξηση στις μεταναστευτικές ροές και τις χαοτικές σκηνές που παρακολουθούσαν άπραγοι τόσο οι Ισπανοί όσο και οι Μαροκινοί συνοριοφύλακες. Οι συνοριακοί έλεγχοι προφανώς κατέρρευσαν.

Οι δύο αποφάσεις “πρόσκληση”

Το κύμα μεταναστών δεν οφείλεται μόνον στην νομοθεσία της ισπανικής κυβέρνησης που “για να βρει εργατικά χέρια νομιμοποιεί εκατοντάδες χιλιάδες μεταναστών”, αλλά και στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας που προ ημερών αποφάσισε ότι οι μετανάστες που πιάνονται καθώς προσπαθούν να φτάσουν στη Θέουτα ή τη Μελίγια, έναν δεύτερο ισπανικό θύλακα πιο ανατολικά, «δεν μπορούν να απελαύνονται με συνοπτικές διαδικασίες στο Μαρόκο».

Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας κατηγόρησε τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων ότι εκμεταλλεύονται τις δικαστικές και κυβερνητικές εξελίξεις για να «ενθαρρύνουν τη ροή παράτυπων μεταναστών. Οι ένοπλες δυνάμεις θα ενισχύσουν την Πολιτοφυλακή κατά την άσκηση των εξουσιών της για τη διατήρηση της ασφάλειας στην πόλη της Θέουτα».  Σε μεταγενέστερη δήλωση, το υπουργείο δήλωσε ότι συνεργάζεται με το Μαρόκο για να διασφαλίσει το συντομότερο δυνατόν την απέλαση όλων όσων πέρασαν στην επικράτειά του τις τελευταίες ημέρες.

Το  υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας απέρριψε αρχικά τις εκκλήσεις της Θέουτα για να κηρυχθεί κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης, λέγοντας ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν καλύπτει τις μεταναστευτικές κρίσεις, αλλά υποσχέθηκε πρόσθετους πόρους. Αργότερα την Πέμπτη, το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις θα στείλουν 60 στρατιώτες για να ενισχύσουν τα σύνορα.

Η Θέουτα, στη βόρεια ακτή του Μαρόκου, χωρίζεται από την ηπειρωτική Ισπανία από το Στενό του Γιβραλτάρ και εδώ και καιρό αποτελεί κομβικό σημείο για τους μετανάστες που προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη. Περίπου 300 έως 400 άτομα πέρασαν επίσης στον θύλακα της Μελίγια.

Οι τοπικές αρχές ανέφεραν ότι οι διελεύσεις συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας μέχρι την Παρασκευή, με κάποιες συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και μεταναστών. Φωτογραφίες και βίντεο που κοινοποιήθηκαν στο διαδίκτυο πετροπόλεμο προς τις συνοριακές πύλες και χιλιάδες νεαρούς μετανάστες να κοιμούνται στους δρόμους.

Ιταλική αντίδραση

Η παραβίαση ώθησε την ιταλική κυβέρνηση να δηλώσει ότι εξετάζει «έκτακτα μέτρα» όπως το να αναστείλει την Ισπανία από την συμφωνία Σένγκεν για ανοιχτά σύνορα. Η Ιταλία και η Ισπανία δεν μοιράζονται χερσαία σύνορα, επομένως η Ιταλία πιθανότατα θα χρειαστεί να πείσει άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συμμετάσχουν για να μπορέσει να επιβάλει αυτό.

Σε ανάρτησή της αναφέρει ότι οι εικόνες από τη Θέουτα ήταν «εντυπωσιακές» και δείχνουν ότι «η ανεξέλεγκτη παράνομη μετανάστευση αποτελεί συγκεκριμένη απειλή για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων». Τα σχόλιά της επανέλαβε και ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι.

Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες κατηγόρησε τον Ταγιάνι ότι χρησιμοποιεί τη μετανάστευση ως όπλο για εσωτερικη κατανάλωση και από πολιτική σκοπιμότητα. Είπε ότι τέτοιες παρατηρήσεις ήταν «ακατάλληλες για μια χώρα εταίρο και φιλική από την οποία περιμένουμε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και όχι κομματική δημαγωγία». Κάλεσε επίσης για να διαμαρτυρηθεί και τον Ιταλό πρέσβη στη Μαδρίτη.

Η Κομισιόν και η Γαλλία

Η Κομισιόν ζήτησε από τις μαροκινές αρχές να σταματήσουν αμέσως τις αναχωρήσεις μεταναστών, τονίζοντας ότι η φύλαξη των συνόρων είναι κοινή ευθύνη. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε επαφή με το Μαρόκο για την επίλυση της κρίσης στη Θέουτα», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν.» Η Πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι το Μαρόκο παραμένει ένας εταίρος-κλειδί, αλλά «πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις του».

Η ΕΕ πρότεινε την άμεση ανάπτυξη δυνάμεων της Frontex στη Θέουτα για να βοηθήσει στην καταγραφή και τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης. Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε στο πρακτορείο EFE / Swissinfo ότι «η Επιτροπή παρείχε επιχειρησιακή και οικονομική στήριξη στην Ισπανία, συμπεριλαμβανομένης της Θέουτα» και ξεκαθάρισε ότι είναι έτοιμη να αποδεσμεύσει επιπλέον κονδύλια και τεχνική βοήθεια.

Στις απειλές των κρατών-μελών (Ιταλία και Γαλλία) για κλείσιμο των συνόρων τους με την Ισπανία, η Κομισιόν ανέφερε αορίστως ότι η Ισπανία πρέπει “να κάνει κάτι” και ότι «η προστασία των εξωτερικών συνόρων είναι κρίσιμη για να παραμείνει ζωντανή η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ». Στο πλευρό της Κομισιόν τάχθηκαν και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όπως της Ολλανδίας, με τον υπουργό Εξωτερικών Τομ Μπέρεντσεν να δηλώνει ότι στηρίζει απόλυτα την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και απαιτεί από τη Μαδρίτη να θωρακίσει τα ευρωπαϊκά σύνορα.

Άγνωστος ο ακριβής αριθμός

Ορισμένα μέσα (αντιπολιτευόμενα κυρίως) υποστηρίζουν ότι έχουν εισέλθει στους θύλακες 50.000 μετανάστες μέσα σε τρεις ημέρες, αλλά αυτό μάλλον συνιστά υπερβολή και τα περισσότερα μέσα αναφέρονται σε 2.000 έως 5.000 άτομα. Είναι πάντως μεγάλος ο αριθμός των μεταναστών που κατάφεραν να φτάσουν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα εδώ και αρκετές ημέρες. Την Πέμπτη, χιλιάδες άνθρωποι γλίστρησαν από τσιμεντένια αναχώματα στη θάλασσα για να κολυμπήσουν γύρω από την προβλήτα που σηματοδοτεί τα σύνορα. Στην ισπανική πλευρά, οι παραλίες σύντομα καλύφθηκαν με λάστιχα αυτοκινήτων και κανονικά σωσίβια αλλά και βατραχοπέδιλο.

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, αναμένεται να φτάσει στην περιοχή  σήμερα και έχει δεσμευτεί “να επαναφέρει τα πράγματα στην κανονικότητα αμέσως”. Τα κέντρα υποδοχής μεταναστών είναι υπερφορτωμένα και οι τοπικές αρχές έχουν κατηγορήσει τη Μαδρίτη ότι αντιδρά με πολύ αργούς ρυθμούς.

Δεν ήταν σαφές πόσοι ακριβώς είχαν διασχίσει τα σύνορα. Τα ισπανικά μέσα ενημέρωσης εκτίμησαν ότι ήταν μεταξύ 2.000 και 3.000  ατόμων την Πέμπτη, αλλά ανέφεραν ότι η Guardia Civil δεν είχε επιβεβαιώσει τον αριθμό. Καθώς οι εντάσεις αυξάνονταν, υπήρξαν ανεπιβεβαίωτες αναφορές για συγκρούσεις αργά την Πέμπτη. Στο Φνιντέκ, μια μαροκινή πόλη κοντά στα σύνορα με τη Θέουτα, οι μαροκινές αρχές έριξαν κανόνια νερού σε μετανάστες σε μια προσπάθεια να τους αποτρέψουν από το να περάσουν.

Στη Μελίγια, πλάνα από τοπικά μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δείχνουν συγκρούσεις στο συνοριακό σημείο Beni Ansar. Η αύξηση του μεταναστευτικού ρεύματος θυμίζει τον Μάιο του 2021, όταν περίπου 8.000 άτομα εισήλθαν στη Θέουτα σε διάστημα λίγων ημερών, επιδεινώνοντας τις διπλωματικές εντάσεις με το Μαρόκο.