Μήπως με τη στάση της η Δύση αυτοαπομονώνεται;

Αρχικά παίρνει τη μορφή ενός μίγματος αλαζονείας-υπεροχής. Επιχειρείται η μεταλαμπάδευσή τους στον υπόλοιπο κόσμο, δεχόμενοι αξιωματικά ότι όλα τα έθνη δεν είναι δυνατόν να μην επιθυμούν… κατά βάθος, πανομοιότυπο σύστημα διακυβέρνησης με το δικό μας. Ολοένα και συχνότερα, τις τελευταίες δεκαετίες, τέτοια κριτήρια έχουν χρησιμοποιηθεί για τη δικαιολόγηση πολεμικών περιπετειών. Ως αποτέλεσμα ακολουθεί η εκτόξευση κατηγοριών περί υποκρισίας, με στόχο τη συγκάλυψη γεωπολιτικών επιδιώξεων!

Στην πορεία όμως διαπιστώνουμε, ότι τα αυταρχικά καθεστώτα, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται συλλήβδην όσοι δεν ασπάζονται επακριβώς τον δικό μας κώδικα αρχών και αξιών, απολαμβάνουν πλεονεκτήματος. Διότι έχουν μεγαλύτερη αυτονομία στη λήψη και στην υλοποίηση αποφάσεων από ότι στις δυτικού τύπου Δημοκρατίες. Στην προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος, όμως, αρχίζουν οι εκπτώσεις σε αυτές τις αρχές και τις αξίες!

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της εποχής είναι η απαγόρευση πρόσβασης στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, με την αιτιολογία ότι διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις και χρησιμοποιούνται ως εργαλεία προπαγάνδας. Αυτό όμως δηλώνει την πεποίθηση ότι τα δικά μας μέσα ενημέρωσης απόσχουν από τέτοιες πρακτικές και μεταδίδουν αποκλειστικά το προϊόν της δημοσιογραφικής έρευνας! Πώς είναι όμως δυνατό, εάν δεν υπάρχει πρόσβαση και ανεξάρτητη αξιολόγηση του περιεχομένου των Μίντια του αντιπάλου;

Κατά συνέπεια, ξεκινάει νέος γύρος κατηγοριών για υποκρισία. Κι όσο αυτή η “υπεροχή” που κηρύττει η Δύση δεν μεταφράζεται σε επιτυχίες επί του πεδίου, τόσο θεριεύει ο φόβος “μόλυνσης” των ημετέρων κοινωνιών από την “κακόβουλη επιρροή” (malign influence) των αντιπάλων μας! Και αντί περισσότερης ελευθερίας, ώστε η θεωρία μας να συνάδει με την πράξη, οι επιλογές μας παραπέμπουν σε αναβίωση της μακαρθικής περιόδου στις μεταπολεμικές ΗΠΑ… Ένα δεύτερο παράδειγμα θα μας βοηθήσει θα συνδέσουμε το σχόλιο με την τρέχουσα επικαιρότητα. Υπάρχει άραγε συστημικό μέσο ενημέρωσης στη Δύση που δεν έχει κάνει κατάχρηση της αναφοράς περί απομόνωσης του Πούτιν, συνεπεία της εισβολής στην Ουκρανία; Πέραν της κατ’ επανάληψη διάψευσης της κατά κόρον προβεβλημένης θεωρίας περί επικείμενης κατάρρευσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ή τουλάχιστον του καθεστώτος Πούτιν.

Ο Οργανισμός της Σαγκάης

Έχοντας αυτά κατά νου αξίζει να προσεγγίσει κανείς την είδηση της σύγκλησης Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης στο Μπισκέκ του Κιργιστάν, με τη συμμετοχή 17 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων: Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Τουρκία, Ιράν… Και μόνο τον πληθυσμιακό παράγοντα να αθροίσεις, το επιχείρημα περί απομόνωσης καταρρέει μοναχό του. Αντιθέτως, αν κάτι προκύπτει ολοένα και περισσότερο πιο ευδιάκριτα, είναι μάλλον η απομόνωση της Δύσης από τον μισό πλανήτη τουλάχιστον! Κι αυτό, διότι θέτει προδιαγραφές για να δεχθεί κάποιον ως συνομιλητή! Στο τέλος θα πούμε στην Τουρκία… ευχαριστώ που με την ιδιότητα του κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ βρέθηκε στη σύνοδο του Οργανισμού της Σαγκάης, έστω κι αν εκπροσωπούσε τον εαυτό της και μόνο. Για να βρει λύση στο πρόβλημα των F-35, ο Ερντογάν έκανε το αυτονόητο. Ζήτησε να συναντηθεί με τον Πούτιν που έχει βέτο στο τι θα γίνουν οι S-400.Πάντα υπό φυσιολογικές συνθήκες…

Οι χώρες που βρέθηκαν στη σύνοδο στο Κιργιστάν δεν σημαίνει ότι συμφωνούν παντού μεταξύ τους, ή ότι δεν υπάρχουν προβλήματα στις διμερείς σχέσεις τους. Τότε, η Ινδία δεν θα έπρεπε να παραστεί, λόγω της Κίνας, αλλά και του Πακιστάν! Κι όταν ο Ινδός πρωθυπουργός Μόντι συνάντησε τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν, του είπε ξεκάθαρα ότι η χώρα του επιθυμεί λήξη του πολέμου στην Ουκρανία. Δεν του χάιδεψε τα αυτιά. Για να λάβει την απάντηση ότι «δουλεύουμε σε αυτή την κατεύθυνση». Με ό,τι θα μπορούσε αυτό να σημαίνει.

Τα ίδια προκύπτουν και από την παρουσία του Ιρανού προέδρου Πεζεσκιάν. Μόνο σαν κλάδος ελαίας μπορεί να ερμηνευθεί η αναφορά του, ότι το Ιράν «θα ανταποκριθεί άμεσα» εάν οι ΗΠΑ επιστρέψουν στις προβλέψεις του Μνημονίου Κατανόησης της 17ης Ιουνίου. Εξάλλου το δήλωσε απερίφραστα: «Ο πόλεμος δεν είναι προς το συμφέρον μας». Δηλαδή, ζητά πλέον να απομακρυνθούν από τη συγκρουσιακή λογική. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί εάν η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει την πλήρη επιβολή της θέλησής της στο Ιράν, θεωρώντας κάθε τέτοια αναφορά ως απόδειξη αδυναμίας και… επικείμενης κατάρρευσης.

Η άνευ όρων υποχώρηση δεν συνάδει με την ιστορία και τον αυτοσεβασμό του Ιράν, ασχέτως εάν κανείς το συμπαθεί ή το αντιπαθεί. Επιδεικνύει συναλλακτική διάθεση και πρόθεση να βρεθεί διέξοδος στο αδιέξοδο. Προφανώς, απαιτείται αλλαγή στάσης του καθεστώτος της Τεχεράνης απέναντι στο Ισραήλ. Οι εσωτερικές ανάγκες το καθιστούν πολύ δύσκολο, μη αφήνοντας περιθώριο για μια ουσιαστική διπλωματική διαδικασία. Αυτά όμως δεν συζητιούνται στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Ας μην ξεχνούμε ποια ήταν κάποτε η στάση του σουνιτικού αραβικού κόσμου και πόσο έχει αλλάξει, παρά τις επιπτώσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, που είχε ακριβώς αυτό ως στόχο. Η ειρήνη πλήττει πολλούς… Υπ’ αυτή την έννοια, η σύνδεση της Τεχεράνης με τη Συμφωνία της Μέκκας δεν θα ήταν κακή ιδέα. Όχι λόγω της παρουσίας της Τουρκίας, αν και μας έχει συνηθίσει σε θεαματικές κωλοτούμπες ο Ερντογάν. Λόγω της Σαουδικής Αραβίας…

Κώδικας επικοινωνίας και Δύση

Επανερχόμενοι στα του “δυτικού απομονωτισμού”, με ποια λογική π.χ. η ΕΕ απέχει από μια τόσο σημαντική συνάντηση, όπως η σύνοδος του Οργανισμού της Σαγκάης; Δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί ως παρατηρητής; Δεν θα έπρεπε να προωθεί μια ευρωπαϊκή ανάγνωση των παγκοσμίων εξελίξεων; Εάν υπήρχε σοβαρή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση, ποιος από τους ηγέτες που βρίσκονται εκεί δεν θα επιθυμούσε να ενισχύει τις σχέσεις του με την ΕΕ;

Πού είναι οι ευρωπαϊκές ηγεσίες μιας άλλης εποχής, η διπλωματική εκπροσώπηση των οποίων προκαλούσε παγκόσμιο δέος; Κάποιους ξεχάσαμε μάλλον… στη “συμπερίληψη”. Εκτός κι αν δεν υπάρχουν πια, ως αποτέλεσμα των βαθύτατων κοινωνικών αλλαγών και μετασχηματισμών στη Γηραιά Ήπειρο. Ή μήπως λείπουν τα προβλήματα και οι σκληρότατες διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ρωσία και Κίνα; Κι όμως, όσα ειπώθηκαν από τον Πούτιν και τον Σι είναι χαρακτηριστικά.

Εν γνώσει όλων των δυσχερειών, βασιζόμενοι επί των κοινών συμφερόντων, έχουν κώδικα επικοινωνίας. «Η στρατηγική συνεργασία ανάμεσα στη Ρωσία και την Κίνα αποτελεί πρότυπο διακρατικών σχέσεων», δήλωσε ο Πούτιν. «Ακόμα πιο πολλά υποσχόμενες προοπτικές» για τη σινορωσική συνεργασία «χάρη στις κοινές προσπάθειες», διαπίστωσε ο Σι! Αυτά αφορούν τα… atmospherics! Και δεν… παρεξηγούνται όταν ακούσουν «όχι» από τον συνομιλητή! Συνεχίζουν μέχρι να βρουν έναν αμοιβαία αποδεκτό συμβιβασμό.

Μήπως τελικά αυτό το διαχρονικό modus operandi είναι πολύ πιο φυσιολογική διεθνής συμπεριφορά, εν συγκρίσει με την φορτισμένη ιδεολογικά της δικής μας Δύσης; Μήπως δημιουργεί καλύτερα τη βασική προϋπόθεση μη προσφυγής σε καταναγκαστικές πρακτικές; Τουλάχιστον πέραν κάποιων ορίων που δυνητικά θα απειλούσαν με εκτροπή και σύγκρουση; Απλά, οι δυο χώρες είναι αποφασισμένες… να συνυπάρξουν και στον υπό ανάδυση κόσμο.

Ίσως να προκαλούν χαμόγελα σε Μόσχα και Πεκίνο οι δυτικές αναφορές περί άξονα! Και τελικά, μήπως η δυτική προσέγγιση και στάση ρίχνει νερό στο μύλο όσων επιθυμούν τη μετεξέλιξη σε άξονα; Διότι και αυτό με βάση τα κοινά συμφέροντα θα συνέβαινε! Η κυβέρνηση Τραμπ έδειξε να κατανοεί αυτή την πραγματικότητα στις αρχές της θητείας της. Ο άτσαλος και παρορμητικός τρόπος διαχείρισης των διεθνών υποθέσεων εκ μέρους του σημερινού ενοίκου του Λευκού Οίκου δεν βοηθά.

Συνοψίζοντας λοιπόν: Μήπως οι κορώνες περί απομόνωσης που εκτοξεύουν τα δυτικά Μίντια δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα; Μήπως η εμμονή που επιδεικνύεται θα δικαιολογήσει στο τέλος την κριτική ότι αυτά συνιστούν προπαγάνδα και παραπληροφόρηση; Η Δύση με την ιστορία, την κουλτούρα και τη δημοκρατική παράδοση, πώς είναι δυνατόν να αποδέχεται ελαφρά τη καρδία αυτή την κατάσταση που αλλοιώνει, κυριολεκτικά, την ψυχή της; Κάπως έτσι προσφέρονται αποδεικτικά στοιχεία που παραπέμπουν στην αυτοαπομόνωση και τελικά στην αυτοϋπονόμευση.