Ο μακρύς δρόμος προς την Τεχεράνη

Ο ιρανικός πόλεμος έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά: Πρώτον διακριτά στάδια που εκτείνονται σε διάστημα πολλών ετών και κορυφώνονται με την επίθεση στο Ιράν. Όπως αποκάλυψε ο πρώην διοικητής των νατοϊκών δυνάμεων στην Ευρώπη, στρατηγός Κλαρκ, το Νοέμβριο 2001 στην Ουάσιγκτον, πληροφορήθηκε για «ένα σχέδιο εισβολής σε επτά χώρες μέσα σε πέντε χρόνια, αφήνοντας το Ιράν για το τέλος: Ιράκ, Συρία, Λίβανο, Λιβύη, Σομαλία, Σουδάν και Ιράν». Ο Κλαρκ δικαιώθηκε στη πράξη, όπου το σχέδιο εφαρμόστηκε με συνέπεια απ΄όλους τους Προέδρους, με το Ιράν να είναι ο εναπομένων στόχος της λίστας. 

Δεύτερον, ακόμη και αν δεν πετύχει η τωρινή επιχείρηση, το Ιράν δεν θα απαλλαγεί οριστικά από το φόβο των ΗΠΑ. Στη πραγματικότητα, αυτή είναι μόνο μία από τις φάσεις του πολέμου που διεξάγεται εναντίον του Ιράν εδώ και δεκαετίες. Κάτι παρόμοιο συνέβη με τον ιρακινό πόλεμο, στον οποίο συμμετείχαν διάφορες Προεδρίες: Από την επιχείρηση “Καταιγίδα της Ερήμου” (1991) του Προέδρου Μπους πατρός, στις επιχειρήσεις “Πλήγμα της Ερήμου” (1996) και “Αλεπού της Ερήμου” (1998) του Προέδρου Κλίντον, μέχρι την τελική επιχείρηση “Ιρακινή Ελευθερία” (2003) του Προέδρου Μπους του νεότερου.

Γι΄ αυτούς τους λόγους, η ιρανική κρίση δε πρέπει να εξετασθεί απομονωμένα, αλλά μέσα σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο που μεταβάλλεται σε πραγματικό χρόνο. Οι σχεδιασμοί κατά του Ιράν ακολούθησαν συγκεκριμένα βήματα σε κάθε προεδρική θητεία. Ένα βήμα δεν θα μπορούσε να συμβεί, χωρίς να έχει επιτευχθεί το προηγούμενο. 

Μακροχρόνιοι σχεδιασμοί κατά του Ιράν

1η Περίοδος: Ο Μπους ο νεότερος ξεκίνησε το 2001 το σχέδιο κατά του Ιράν, προετοιμάζοντας έναν στρατό εξτρεμιστών για να διεξάγουν πόλεμο εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του στην περιοχή. Δημιουργήθηκε η “Αλ Κάιντα” και το “Ισλαμικό Κράτος”, που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον της Λιβύης το 2011, της Υεμένης από το 2011 και μετά και της Συρίας από το 2011 έως το 2024, όταν η χώρα κατέρρευσε.

«Για να υπονομεύσει το Ιράν, που είναι κυρίως Σιιτικό, η κυβέρνηση Μπους αναδιαμόρφωσε τις προτεραιότητές της στη Μέση Ανατολή. Η λιβανέζικη κυβέρνηση συνεργάστηκε με τη σουνιτική σαουδαραβική κυβέρνηση σε μυστικές επιχειρήσεις που αποσκοπούν στην αποδυνάμωση της σιιτικής Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν. Οι ΗΠΑ επίσης συμμετέχουν σε μυστικές επιχειρήσεις που στοχεύουν το Ιράν και τη σύμμαχό του Συρία. Ένα υποπροϊόν αυτών των δραστηριοτήτων είναι η ενίσχυση σουνιτικών εξτρεμιστικών ομάδων που ασπάζονται το μαχητικό όραμα του Ισλάμ και συμπαθούν την Αλ Κάιντα» (Newyorker). 

2η Περίοδος

Το 2008, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ομπάμα χρηματοδότησε εκπαιδευτική συνάντηση στη Νέα Υόρκη, όπου ηγέτες νεολαιών από αραβικές χώρες διδάχθηκαν πώς να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις τεχνολογίες κινητής τηλεφωνίας για την προώθηση της “Αραβικής Άνοιξης”.

Η τότε υπουργός, Χίλαρι Κλίντον, διαμήνυσε: «Είστε η πρωτοπορία μιας ανερχόμενης γενιάς ακτιβιστών που χρησιμοποιούν τα πιο σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία για να επιβάλλουν την αλλαγή, να οικοδομήσουν κινήματα, να ανακαλύψουν τεχνικές που θα ανοίξουν νέες πόρτες για τον ακτιβισμό και την ενδυνάμωση σας όταν επιστρέψετε στην πατρίδα σας». Έτσι, η “Αραβική Άνοιξη” έλαβε χώρα ταυτόχρονα σε ολόκληρη την περιοχή, με τα ίδια συνθήματα, τις ίδιες αφίσες, τις ίδιες ενέργειες. 

Το 2011, η κυβέρνηση Ομπάμα υποκίνησε εσωτερικές διαμαρτυρίες, ακολουθούμενες από επιθέσεις κατά Λιβύης, Υεμένης και Συρίας, δημιουργώντας ένα ενιαίο μέτωπο κατά του Ιράν. Χρησιμοποίησε εξτρεμιστικές ομάδες, που είχαν προετοιμαστεί από την προηγούμενη κυβέρνηση Μπους: «Αμερικανικοί οργανισμοί έθρεψαν την αραβική εξέγερση. Οι ομάδες σε Αίγυπτο και Υεμένη που συμμετείχαν άμεσα στις εξεγέρσεις που σάρωναν την περιοχή εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από αμερικανικούς οργανισμούς όπως το “Διεθνές Ρεπουμπλικανικό Ινστιτούτο”, το “Εθνικό Δημοκρατικό Ινστιτούτο” και το “Σπίτι της Ελευθερίας”, με έδρα την Ουάσιγκτον». 

Το 2012, η ιρανική οργάνωση MEK (Μουτζαχεντίν-ε-Χαλκ) βγήκε από τον κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως είχε ζητηθεί σε έκθεση του Brookings: «Τη δεκαετία του 1970, η ομάδα ΜΕΚ σκότωσε τρεις Αμερικανούς αξιωματικούς και τρεις πολίτες εργολάβους στο Ιράν. Πάραυτα, οι Ουάσιγκτον θα πρέπει να συνεργαστεί στενότερα με την ΜΕΚ και να την βγάλει από τον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων».

Η σύνδεση της αντι-ιρανικής πολιτικής της Προεδρίας Ομπάμα με τη πρώτη Προεδρία Τραμπ έγινε μέσω μελών του περιβάλλοντος Τραμπ – Πομπέο, Τζουλιάνι, Γκίνγκριτς, Μπόλτον – που για χρόνια πίεζαν να βγει η MEK από τον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων και να χρησιμοποιηθεί εναντίον του Ιράν. Κυβέρνηση Ομπάμα και στελέχη της μελλοντικής Προεδρίας Τραμπ εργάσθηκαν μαζί για να εκπληρώσουν τον αποστολή που τους ανέθεσε το Κατεστημένο της Ουάσιγκτον.

3η Περίοδος

Το 2018, ο Τραμπ αποσύρθηκε από το “Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης” για τα πυρηνικά του Ιράν, κατηγόρησε το Ιράν για την αποτυχία του και τη χρησιμοποίησε ως δικαιολογία για να συνεχίσει τις πολεμικές προετοιμασίες. Προχώρησε και σε άλλες εχθρικές ενέργειες, όπως η δολοφονία του στρατηγού Σουλεϊμανί, η επαναφορά των εξουθενωτικών κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο, ναυτιλία και τράπεζες, η απαγόρευση εισόδου Ιρανών πολιτών στις ΗΠΑ, ο χαρακτηρισμός του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ως τρομοκρατικής οργάνωσης. 

4η Περίοδος

Οι ενέργειες της Προεδρίας Μπάϊντεν κατά του Ιράν χαρακτηρίστηκαν από στοχευμένες στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον περιφερειακών αντιπροσώπων του (Κατάιμπ Χεζμπολάχ, Σαγίντ αλ-Σουχάντα, Χούθις), σημαντικές οικονομικές κυρώσεις, περιορισμός του πυρηνικού του προγράμματος. Η Συρία δέχθηκε επιθέσεις ισλαμικών τρομοκρατικών δυνάμεων υποστηριζόμενων από τη Προεδρία Μπάϊντεν, η κυβέρνηση της ανατράπηκε και εγκαταστάθηκε φιλικό καθεστώς, που επιτρέπει σε ΗΠΑ και Ισραήλ να πετούν ανενόχλητοι πάνω από το συριακό εναέριο χώρο, δημιουργώντας αεροπορικό διάδρομο προς το Ιράν, που χρησιμοποιήθηκε στην επόμενη Προεδρία Τραμπ. 

5η Περίοδος

Ο Τραμπ προχώρησε στη δολοφονία του ανώτατου Ιρανού ηγέτη Χαμενεΐ, και συνεχίζει τα μαζικά χτυπήματα κατά στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών. 

Τίποτα απ΄’ όσα συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ιρανικού πολέμου δεν αποτελεί έκπληξη για την Ουάσινγκτον. Από το 2009, έκθεση της RAND περιέγραφε την ιρανική μωσαϊκή άμυνα και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων. Σημείωνε ότι με την πάροδο του χρόνου το πρόγραμμα θα γινόταν όλο και πιο ισχυρό, εμποδίζοντας την ικανότητα των ΗΠΑ να υπονομεύσει και τελικά να ανατρέψει την ιρανική κυβέρνηση. Μιλούσε για κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Ακόμη, αποδέχονταν ότι όλα όσα κάνει το Ιράν, μέχρι και η πιθανή απόκτηση πυρηνικών όπλων, γίνονται για αυτοάμυνα. 

Κοινός και αμετάβλητος στόχος

Η κάθε Προεδρία έπαιξε το ρόλο της, διαμορφώνοντας το σκηνικό, έτσι ώστε η επόμενη Προεδρία να χτίσει επάνω του. Η επιχείρηση κατά του Ιράν δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς συντονισμένη δράση Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων. Αμφότεροι προωθούν την ίδια ατζέντα με το στόχο να παραμένει ο ίδιος, από το 2000 μέχρι σήμερα. Οι εξελίξεις στις επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες.

Στην καλλίτερη περίπτωση, οι ΗΠΑ θα κάνουν παύση πυρός και θα προετοιμαστούν για τον επόμενο γύρο εχθροπραξιών, πιθανόν σε μια άλλη Προεδρική θητεία (ο επόμενος γύρος είναι αναπόφευκτο, αν ο στόχος της επίθεσης στο Ιράν είναι να αποκοπεί η Κίνα από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής). Στη χειρότερη περίπτωση, ο πόλεμος θα συνεχιστεί, όπως φαίνεται να δείχνουν οι πρόσθετες ενισχύσεις, που φθάνουν στην περιοχή (εκστρατευτική μονάδα πεζοναυτών, επιπλέον αεροπλανοφόρα, επιπλέον πολεμικά αεροσκάφη από ΗΠΑ σε Ευρώπη και στη συνέχεια σε Μέση Ανατολή).