Ο Τραμπ στην Κίνα – Αλλιώς τα υπολόγιζε και αλλιώς του ήρθαν!

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο τι άφησε ο Τραμπ το κίνημα MAGA να πιστέψει ότι θα έκανε, τι ο ίδιος είχε σκοπό να κάνει, τι πίστευε ότι θα φέρει ως αποτέλεσμα και τι τελικά κατέληξε να κάνει, που δεν απέχει μόνο από τις προσδοκίες του MAGA αλλά και από τις δικές του. Αδιέξοδο. Που γίνεται πρόβλημα για τις ίδιες τις ΗΠΑ στο βαθμό που μεγάλο μέρος των πολιτικών του αφορά υπερκομματικές κατευθύνσεις (και του βαθέος κράτους) και όχι “του Τραμπ”.

Οι αστοχίες πριν το Ιράν

Τα δυο κύρια μεγαλεπήβολα εγχειρήματα που ξεκίνησε η δεύτερη θητεία σε συνέχεια και προεκλογικών διακηρύξεων ήταν το κλείσιμο της πληγής στην Ουκρανία και κυρίως ο δασμολογικός πόλεμος που άνοιξε με επίκεντρο την Κίνα: «Όλα πρέπει να αλλάξουν, αλλά ειδικά με την Κίνα». Στο πρώτο απέτυχε και στο δεύτερο υποχώρησε άτακτα. Η διπλή αυτή στρατηγική αστοχία αλλάζει άρδην τα δεδομένα μέσα στα οποία υπολόγιζε να κινηθεί και αυξάνει την αστάθεια της διαχείρισης. Το νέο, πολεμικό πρόσωπο που εμφανίζει η κυβέρνηση Τραμπ με το ξεκίνημα του 2026, με την επέμβαση στη Βενεζουέλα, τις απειλές κατά πάντων και τελικά την Επική Αποτυχία στο Ιράν είναι το αποτέλεσμα της σπασμωδικής αντίδρασης σε αυτή την αστοχία. Δεν ήταν εξαρχής προγραμματισμένο.

Σε αυτά πρέπει να προστεθούν δυο ακόμη αστοχίες. Παρ’ όλη την καλή διάθεση μιας θλιβερής Ευρώπης να “του κάτσει” (η ευθυγράμμισή της στη δασμολογική, αμυντική και εξωτερική πολιτική Τραμπ πλην Ουκρανίας ήταν σαφής), η υπονόμευση της στροφής στο ουκρανικό και η σχετική αποστασιοποίηση με την ελπίδα ήττας του τραμπισμού στις επόμενες αμερικανικές εκλογές περιορίζει τα οφέλη που αποκομίζει το εγχείρημα εκμετάλλευσης της Ευρώπης που εντάθηκε επί Μπάιντεν. Η παραδοσιακά ευθυγραμμισμένη Ευρώπη εμφανίζεται ολίγον απείθαρχη για πρώτη φορά από το 2003.

Επίσης, η πίεση για συγχώνευση του Καναδά που εξαγγέλθηκε πριν ακόμη την ορκωμοσία οδήγησε στην ανέλπιστη νίκη του αντι-Τραμπ Κάρνεϊ και τη σθεναρή αντίσταση του Καναδά έκτοτε. Αν και τυχόν συγχώνευση θα είχε περισσότερο φαντασμαγορική παρά στρατηγική σημασία (όπως και η περίπτωση της Γροιλανδίας και της Κούβας), στο κεφάλι του Τραμπ θα ήταν ο πρώτος Πρόεδρος που μεγάλωνε την Αμερική.

Επική αποτυχία Τράμπ

Όσα ακολούθησαν πήραν πλέον άλλη, πιο τραμπική μορφή. Η αναβάθμιση του Δόγματος Μονρόε σε Ντονρόε ήταν γενική κατεύθυνση των ΗΠΑ, και ειδικά η ανατροπή στη Βενεζουέλα ήταν υπερκομματική επιδίωξη, με τη σύμφωνη γνώμη της Ευρώπης. Ωστόσο, η μορφή της επέμβασης στη Βενεζουέλα, οι καουμπόικες απειλές προς λατινοαμερικανούς, ο μερικός αποκλεισμός της Κούβας (περισσότερο ιστορικός ρεβανσισμός, κίνηση παραδειγματισμού και προσωπικό δώρο στο Ρούμπιο), και η εξωφρενική απαίτηση στη Γροιλανδία για ένα όφελος που θα μπορούσε να έχει εξασφαλίσει με άλλο τρόπο από τη Δανία, είναι δείγματα αυτής της “θυμωμένης” και χωρίς σαφές επιπλέον κέρδος διαχείρισης Τραμπ.

Κάπως έτσι φτάσαμε στην Επική Αποτυχία στο Ιράν, που οι μακροπρόθεσμες συνέπειές της υπερβαίνουν κάθε άλλο ατόπημα. Η Στρατηγική της Άρνησης (βλ. Slpress 24/01/2026) είχε ήδη σημαντική θέση προεκλογικά στις ιδέες που ασπαζόταν το επιτελείο Τραμπ. Η ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος είχε επίσης προαναγγελθεί. Tα διαδοχικά χτυπήματα σε έξι χώρες μόνο το 2025 έδειχναν πώς εννοούσε την “ειρήνη μέσω της δύναμης”. Προεκλογικά είχε ρητά αναφερθεί στο ενδεχόμενο επίθεσης στο Ιράν αν δεν συμμορφωθεί. Αλλά δεν εννοούσε αυτό που έγινε φέτος. Εννοούσε το πολύ κάτι σαν τον πόλεμο των 12 ημερών που εξαπέλυσε πέρσι το Ισραήλ.

Ο Τραμπ θεωρούσε τον εαυτό του πολύ έξυπνο για να μπλέξει σε ατέρμονες πολέμους. Το ότι έμπλεξε σε κάτι ακόμη χειρότερο δεν οφείλεται μόνο στον ακολουθητισμό προς το Ισραήλ αλλά και στις στρατηγικές αστοχίες που ωθούσαν την Ουάσιγκτον να αναλάβει δράση σε επιχειρήσεις “αποζημίωσης” και αναπλήρωσης του χαμένου εδάφους με ακραία επιθετικές πολιτικές σε ενδιάμεσους.

Οφείλεται επίσης στις επιτυχίες που άνοιγαν την όρεξη. Είχε στρατηγικές αστοχίες αλλά και τακτικές επιτυχίες. Παναμάς, εμπορική συμφωνία με Ευρώπη, υπόκλιση της Ινδίας, μιλιταριστική στροφή της Ιαπωνίας, Αζερμπαϊτζάν-Αρμενία, Συρία, “ειρήνευση” στη Γάζα που δημιουργούσε την αυταπάτη σταθεροποίησης της αμερικανικής αρχιτεκτονικής στη Δυτική Ασία, και άνοιξε την όρεξη για ένα στρατηγικό breakthrough (που τελικά τίναξε στον αέρα την ίδια την αρχιτεκτονική). Και βέβαια Βενεζουέλα. Επίσης, η ασφυκτική, κυνική πίεση στη Λατινική Αμερική να απωθήσει συμφέροντα αντιπάλων των ΗΠΑ μέχρι τώρα δεν έχει γυρίσει μπούμερανγκ.

Να δουλεύεις πολλούς για πολύ; Γίνεται!

Οι λαϊκές πτέρυγες του MAGA, ας πούμε η λαϊκή Δεξιά των ΗΠΑ που εκφράζει περισσότερο ο Βανς, μπορούν να “δικαιώνονται” με τον best President ever που κάνει την Αμερική μια χώρα που όλοι φοβούνται, τη σκλήρυνση στο μεταναστευτικό, την αναστροφή της γουόκ ατζέντας και πολιτικών συμπερίληψης (DEI), αλλά στο δια ταύτα της επιστροφής της στις παλιές καλές εποχές στην οικονομία, μηδέν εις το πηλίκον. Οι προεκλογικές καταγγελίες της παγκοσμιοποίησης, η ρητορική για επαναπατρισμό βιομηχανίας και ενάντια στην ελίτ, είχαν τόση σχέση με ό,τι πραγματικά σχεδίαζε ο Τραμπ όσο και η ρητορική ενάντια στις στρατιωτικές επεμβάσεις και εμπλοκές.

Είναι αξιοπερίεργο το πώς πολλοί θαυμαστές του Τραμπ στον υπόλοιπο πλανήτη δηλώνουν αντι-νεοφιλελεύθεροι ενώ ο ίδιος ο Τραμπ είναι ένας ακραίος εθνο-νεοφιλελεύθερος, με εξαίρεση δηλαδή ζητήματα του διεθνούς εμπορίου. Σε βασικά γνωρίσματα του νεοφιλελευθερισμού για το εσωτερικό της οικονομίας όπως οι περικοπές φόρων για την ελίτ, το λιγότερο κοινωνικό κράτος, τη θέση του ιδιωτικού τομέα, την απορρύθμιση και άλλα, ο Τραμπ είναι σούπερ νεοφιλελεύθερος. Το μόνο στο οποίο απογοήτευσε το ελιτίστικο τμήμα του MAGA, την Τεχνο-Δεξιά, ήταν οι ανεπαρκείς περικοπές δαπανών (μεγάλες μόνο για το κοινωνικό κράτος).

Ο βασικός λόγος της ήττας του οικονομικού πολέμου κατά της Κίνας δεν ήταν τόσο οι σπάνιες γαίες όσο η υποτίμηση της ισχύος και ανθεκτικότητας της κινεζικής διεθνούς οικονομικής σφαίρας (Slpress 11/11/2025). Αν πετύχαινε ο βασικός στόχος του δασμολογικού πολέμου που ήταν η απόζευξη ή υποταγή της κινεζικής σφαίρας από την παγκοσμιοποιημένη Δύση, το αποτέλεσμα θα ήταν η ανάσχεση της Κίνας. Θα σήμαινε ενίσχυση αμερικανικής οικονομίας και μεγάλων επιχειρήσεων αλλά όχι επαναβιομηχανοποίηση των ΗΠΑ. Η ρητορική επαναπατρισμού από Τραμπ πείθει το κίνημα MAGA να υποστηρίξει και να ευελπιστεί σε αναστροφή των δεινών της παγκοσμιοποίησης αλλά ποτέ δεν ήταν αυτός ο πραγματικός στόχος Τραμπ, που η συλλογιστική του φτάνει το πολύ μέχρι τα trickle-down economics του Ρίγκαν. Δηλαδή να χορτάσουν οι μεγάλοι και έτσι θα φάνε το κατιτίς και οι από κάτω.

Ήδη η διαφοροποίηση της μέχρι χθες παγκοσμιοποίησης που προχωρά ανεξάρτητα από την αποτυχία του δασμολογικού πολέμου σημαίνει αναδιάταξη διεθνών αλυσίδων αξίας και μεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων σε πιο φίλιες οικονομίες (friendshoring) αλλά μόνο ένα μικρό μέρος θα μπορούσε να επαναπατριστεί (reshoring) για λόγους ανταγωνιστικότητας ή ανύπαρκτου οικοσυστήματος. Διαφοροποίηση δεν σημαίνει πλήρης αναστροφή της παγκοσμιοποίησης. Όλη η δύναμη της αμερικανικής και δυτικής οικονομίας στηρίζεται ακριβώς πάνω στη διεθνοποίηση της παραγωγής. Πλήρης αναστροφή θα σήμαινε πρακτικά αυτοκτονία της δυτικής οικονομίας (η Ελλάδα είναι από τις περιπτώσεις που αυτοκτόνησαν ΜΕ την παγκοσμιοποίηση, κυρίως μετά το Μάαστριχτ).

Μια οικονομία ανταπόκρισης στις ανάγκες των κοινωνικών πλειοψηφιών στη Δύση θα προϋπέθετε αναμφίβολα λίγο έως πολύ προστατευτισμό άρα «λιγότερη παγκοσμιοποίηση» σε πολλούς τομείς αλλά με όρους που θα απεχθανόταν το μεγάλο κεφάλαιο, μαζί και τα ισχυρά συμφέροντα που στήριξαν Τραμπ. Αυτό δεν χρειάζεται να το γνωρίζουν οι αφελείς οπαδοί του MAGA. Εκτός της γενναιόδωρης κρατικής ενίσχυσης σε στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και ό,τι σχετίζεται με την εθνική ασφάλεια, η απόπειρα “επαναβιομηχανοποίησης” στις ΗΠΑ συντελείται περισσότερο ως κανιβαλισμός ισχυρών φίλιων οικονομιών παρά ως reshoring από τον Τρίτο Κόσμο, που είναι και ένας λόγος της διατάραξης σχέσεων με συμμάχους.

Αποτυχία με Ρωσία και Ευρώπη

Η ρήξη των σχέσεων Ευρώπης-Ρωσίας ήταν παράλληλη στόχευση της διπλής ανάσχεσης Ρωσίας-Κίνας από Μπάιντεν και το κατάφερε. Θα στρεφόταν κατά της Κίνας σε επόμενη φάση με την Ευρώπη “στην τσέπη” και τη Ρωσία να έχει “κοντύνει”. Σε αυτό απέτυχε. Πάνω στην πολιτική ρήξης Ευρώπης-Ρωσίας συνέχισε ο Τραμπ με την απόπειρα να τα ξαναβρούν οι ΗΠΑ με τη Ρωσία σε βάρος της Ευρώπης αλλά αξιώνοντας να αγοράσει κάτι πολύ ακριβό (απεμπλοκή από την Ουκρανία) σε φτηνή τιμή (αποδοχή από τη Μόσχα του παγώματος της σύγκρουσης), ενώ δεν μειώθηκε στο ελάχιστο η περικύκλωση της Ρωσίας (Συρία, Καύκασος, Κεντρική Ασία, Βαλτική, πιέσεις σε Ινδία, Ιράν).

Το καινούργιο στοιχείο εδώ που δεν είχαν αντιληφθεί έγκαιρα ούτε οι Ρώσοι είναι ότι οι ευρωπαϊκές ελίτ επιλέγουν για μια σειρά και αντικειμενικών λόγων (Slpress 24/11/2025) να ρίχνουν όλο και περισσότερα “χρήματα” για να διασώσουν μόνοι τους μια λάθος επένδυση στην οποία τους είχαν σπρώξει οι ΗΠΑ, που στη χρηματιστική γλώσσα αποδίδεται ως Παγίδα Αποστροφής Απωλειών ή Πλάνη Κλιμάκωσης της Δέσμευσης. Η γεωπολιτική ανυπαρξία στην οποία οδεύουν έτσι δεν είναι πρόβλημα των ΗΠΑ, είναι όμως πρόβλημα των ΗΠΑ το έλλειμμα συμπόρευσης με την Ευρώπη για την Ουκρανία, η αποτυχία να τα βρουν με τους Ρώσους που επί Τραμπ στράφηκαν περισσότερο προς Κίνα, και ότι απέναντι στην Κίνα έχουν σήμερα λιγότερο “στην τσέπη” την Ευρώπη απ’ ό,τι επί Μπάιντεν. Επιτυχία δεν το λες.

Η νέα συνάντηση του G2

Ήταν επί Τραμπ 1.0 που πήρε σάρκα και οστά η Στροφή στον Ινδοειρηνικό που αναγγέλθηκε επί Ομπάμα, στροφή που επαύξησε ο Μπάιντεν. Αλλά επί Μπάιντεν και ακόμη περισσότερο επί Τραμπ 2.0 μερικά από τα προπαρασκευαστικά μέτρα πλαγιοκόπησης της Κίνας (Ουκρανία, Μέση Ανατολή και άλλα) άθελά τους απομειώνουν την ισχύ των ΗΠΑ στον Ινδοειρηνικό και δίνουν περισσότερο χώρο στην Κίνα.

13 Απριλίου υπογράφτηκε αμυντική συμφωνία Ινδονησίας-ΗΠΑ την ίδια ώρα που ο Ινδονήσιος Πρόεδρος συναντούσε τον Πούτιν στη Μόσχα. Ούτε οι Αμερικανοί δεν γνωρίζουν αν η συμφωνία θα καταλήξει κάποια στιγμή σε αμερικανική παρουσία στα εκεί Στενά, αλλά το timing, λίγο πριν τη συνάντηση Τραμπ-Σι και λίγο μετά την αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ, είναι ενδιαφέρον. Ωστόσο, η Κίνα ίσως διαθέτει την οικονομική ισχύ να αποτρέψει μια τέτοια στρατιωτική δέσμευση της Ινδονησίας προς τις ΗΠΑ, δίπλα σε Ιαπωνία, Ινδία, Φιλιππίνες.

Ο Τραμπ στο Πεκίνο ταξιδεύει με αυτήν και με όλες τις απειλές και τακτικές επιτυχίες στις αποσκευές του που στοχεύουν την Κίνα. Ταξιδεύει ταυτόχρονα με όλες τις στρατηγικές αστοχίες και αδυναμίες της υπερδύναμης. Και μόνον η σπουδή να κηρύξει η Ουάσιγκτον την “ολοκλήρωση της Επικής Οργής” στο Ιράν πριν από τη συνάντηση Τραμπ-Σι (είτε επανέλθουν με κλιμάκωση είτε όχι) αποτυπώνει τους περιορισμούς της στρατηγικής της. Η προηγούμενη συνάντηση τον Οκτώβριο χρωματίστηκε από την ισπανική υποχώρηση Τραμπ στον εμπορικό πόλεμο κατά του Πεκίνου. Η επικείμενη αντικειμενικά χρωματίζεται από τη νέα στρατηγική αποτυχία στο Ιράν.

Η εκατέρωθεν ευαλωτότητα και δύναμη σε διαφορετικά πεδία είναι αυτονόητα το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, και η αναζήτηση σημείων συνδιαχείρισης τους ανταγωνισμού τους (συνδιαχείριση που ίσως εκνευρίζει τη Ρωσία, όπως η “σταθεροποιητική” στάση της Κίνας στη σύγκρουση του Περσικού). Είναι όμως βέβαιο ότι το επιτελείο Τραμπ πριν ενάμισι χρόνο αλλιώς υπολόγιζε τα πράγματα υπερτιμώντας τόσο τη δύναμη της Αμερικής όσο και την ευαλωτότητα της Κίνας.