Ο χρόνος στη σύγχρονη γεωπολιτική – Το δίδαγμα του στρατηγού Κουτούζωφ

Η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς και ταχύτητα, αλλά και στη δυνατότητα ελέγχου του χρόνου. Στην εκστρατεία κατά της Ρωσίας, συγκρούστηκαν δύο αντίθετες στρατηγικές κοσμοθεωρίες. Από τη μία πλευρά, η ναπολεόντεια λογική της ταχύτητας, της συγκέντρωσης δυνάμεων και της αποφασιστικής μάχης. Στόχος ήταν η άμεση κατάρρευση του αντιπάλου μέσω ενός καίριου πλήγματος.

Από την άλλη, η στρατηγική του Κουτούζωφ: Αποφυγή της αποφασιστικής σύγκρουσης, υποχώρηση σε βάθος, φθορά του αντιπάλου μέσω χρόνου, χώρου και εφοδιαστικής εξάντλησης. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: ο ισχυρότερος στρατός της εποχής δεν ηττήθηκε σε μια μάχη, αλλά κατέρρευσε σταδιακά.

• Ο χρόνος ως πολλαπλασιαστής ισχύος: Στη σύγχρονη στρατηγική θεωρία, η προσέγγιση αυτή περιγράφεται ως “πόλεμος φθοράς”. Σε αυτόν, ο χρόνος λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος για τον αμυνόμενο και ως διαβρωτικός παράγοντας για τον επιτιθέμενο.
• Ο επιτιθέμενος: απομακρύνεται από τις βάσεις του, επιμηκύνει τις γραμμές ανεφοδιασμού, φθείρεται ψυχολογικά και υλικά.
• Ο αμυνόμενος:

1. κερδίζει χρόνο.
2. αναδιοργανώνεται.
3. μετατρέπει τον χώρο σε όπλο.

Η ουσία είναι απλή, όταν δεν μπορείς να νικήσεις γρήγορα, φρόντισε να μην ηττηθείς καθόλου και άφησε τον χρόνο να κάνει τη δουλειά.

Στρατηγική Κουτούζωφ: Σύγχρονες γεωπολιτικές εφαρμογές

• Ουκρανικό μέτωπο

Η σύγκρουση έχει μετατραπεί από αρχική προσπάθεια ταχείας επικράτησης σε παρατεταμένο πόλεμο φθοράς. Οι επιχειρήσεις δεν στοχεύουν πλέον σε άμεση κατάρρευση, αλλά σε σταδιακή εξάντληση του αντιπάλου, οικονομική, στρατιωτική και κοινωνική.

• Μέση Ανατολή

Η στρατηγική του Ιράν βασίζεται στην αποφυγή άμεσης σύγκρουσης με ανώτερους αντιπάλους και στην αξιοποίηση ενδιάμεσων δρώντων. Ο χρόνος χρησιμοποιείται για τη διάχυση της έντασης και τη φθορά του αντιπάλου σε πολλαπλά μέτωπα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής στο διεθνές δίκαιο. Κράτη που επιδιώκουν αναθεώρηση του status quo συχνά:

• καθυστερούν διαδικασίες,
• δημιουργούν τετελεσμένα,
• επεκτείνουν σταδιακά δικαιοδοσίες.

Η στρατηγική αυτή δεν στοχεύει στην άμεση δικαίωση, αλλά στη διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας, την οποία το δίκαιο καλείται εκ των υστέρων να αναγνωρίσει. Ποιος ελέγχει τον ρυθμό; Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος είναι ισχυρότερος, αλλά ποιος ελέγχει τον ρυθμό της σύγκρουσης. Όποιος επιβάλλει ταχύτητα, επιδιώκει άμεσο αποτέλεσμα. Όποιος επιβάλλει καθυστέρηση, επενδύει στη φθορά.

Συμπερασματικά, η στρατηγική του Κουτούζωφ παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη. Σ’ έναν κόσμο όπου οι συγκρούσεις σπάνια κρίνονται σε μία μάχη, ο χρόνος αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα ισχύος. Δεν κερδίζει απαραίτητα ο ισχυρότερος, αλλά εκείνος που αντέχει περισσότερο και επιβάλλει τη διάρκεια της σύγκρουσης κατά το συμφέρον του και μέχρι τη νίκη του.