Νέα κρίση στις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ – Οργή για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων

Την ίδια στιγμή, με ιδιαίτερη ανησυχία αντιμετωπίζει το Ισραήλ την επιθετική ρητορική του Ταγίπ Ερντογάν, με τον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου να δηλώνει ότι οι απειλές του Τούρκου προέδρου λαμβάνονται «απόλυτα σοβαρά». Σύμφωνα με τους Times of Israel, επικαλούμενοι πηγές από το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο Νετανιάχου ανέφερε κατά τη διάρκεια του υπουργικού συμβουλίου ότι «σχεδόν δεν περνά ημέρα χωρίς ο Ερντογάν να καλεί στην καταστροφή του κράτους του Ισραήλ».

«Παίρνουμε αυτά τα λόγια πολύ σοβαρά, γιατί, αν υπάρχει ένα πράγμα που μάθαμε από την ιστορία του λαού μας, είναι ότι όταν κάποιος λέει πως σκοπεύει να σε καταστρέψει, πρέπει να τον παίρνεις στα σοβαρά», τόνισε χαρακτηριστικά. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι το ζήτημα θα τεθεί και στους Αμερικανούς συμμάχους της χώρας. «Θα επιστήσουμε επίσης την προσοχή των Αμερικανών φίλων μας σε αυτές τις δηλώσεις. Δεν τις αγνοούμε», υπογράμμισε.

Γενοκτονία Αρμενίων και Τουρκία 

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η επίσημη αναγνώριση από το Ισραήλ «των γεγονότων του 1915 που αφορούν τους Αρμενίους» (σημ. η Τουρκία δεν αναγνωρίζει ότι διαπράχθηκε Γενοκτονία) «αποτελεί μια σκόπιμη προσπάθεια να αποσπαστεί η προσοχή από τις», όπως τις χαρακτήρισε, «συστηματικές θηριωδίες που διαπράττονται εναντίον των Παλαιστινίων ενώπιον ολόκληρου του κόσμου».

Σε ιδιαίτερα σκληρή ανακοίνωση το υπουργείο ανέφερε ότι το Ισραήλ (το οποίο βρίσκεται ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ) με κατηγορίες περί γενοκτονίας για τις ενέργειές του στη Γάζα) προχώρησε στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων για πολιτικούς λόγους, «με στόχο να αποπροσανατολίσει τη διεθνή κοινότητα από τα δικά του εγκλήματα».

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η απόφαση αυτή αποκαλύπτει τη «δυσχερή θέση» στην οποία βρίσκεται ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και οι συνεργάτες του, εις βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) για φερόμενα εγκλήματα κατά Παλαιστινίων.

«Αυτή η κακόβουλη προσπάθεια, που αγνοεί τα νομικά και ιστορικά δεδομένα, αποκαλύπτει το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει ο Νετανιάχου και οι συνεργοί του», ανέφερε η ανακοίνωση, προσθέτοντας ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να εργάζεται για τη λογοδοσία του Ισραήλ ενώπιον της διεθνούς δικαιοσύνης. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στην ισραηλινή πολιτική, καθώς για δεκαετίες το Ισραήλ απέφευγε την επίσημη αναγνώριση, προκειμένου να διατηρήσει τις διπλωματικές του σχέσεις με την Τουρκία.

Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ, είχε ήδη χαρακτηρίσει την επικείμενη αναγνώριση «πρόκληση», υποστηρίζοντας ότι στόχος της είναι «να αποκρύψει όσα συμβαίνουν στη Γάζα». «Ό,τι κι αν κάνουν, όσα συνέβησαν στη Γάζα έγιναν μπροστά στα μάτια όλης της ανθρωπότητας. Έχουν καταγραφεί στην ιστορία και δεν θα ξεχαστούν ποτέ», δήλωσε. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η απόφαση μπορεί να δυσχεράνει τις εύθραυστες διπλωματικές διαδικασίες, όπως την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας, καθώς και την ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.

Το χρονικό

Η κυβέρνηση του Ισραήλ προχώρησε, την Κυριακή (28/6), ομόφωνα στην επίσημη αναγνώριση της ιστορικής πραγματικότητας που συνιστά η Γενοκτονία των Αρμενίων, μια εξέλιξη που καταγράφεται εν μέσω της διαρκούς και έντονης επιδείνωσης των διπλωματικών σχέσεων της χώρας με την Τουρκία. Η απόφαση θα πρέπει πλέον να επικυρωθεί από την Κνεσέτ.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου στην Ιερουσαλήμ, όπως αναφέρει το Politico, η ισραηλινή πολιτική ηγεσία επικύρωσε το σχετικό ψήφισμα, τοποθετώντας το εβραϊκό κράτος δίπλα στις δεκάδες χώρες που έχουν πράξει το ίδιο διεθνώς, παρά τις διαχρονικές πιέσεις και την επίσημη γραμμή άρνησης που τηρεί σταθερά η Άγκυρα.

Κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής συνεδρίασης, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σαάρ, τοποθετήθηκε αναλυτικά για τη σημασία της συγκεκριμένης ψηφοφορίας. Ο επικεφαλής της διπλωματίας της χώρας υπογράμμισε ότι, παρά την ύπαρξη αδιαμφισβήτητων στοιχείων, η Άγκυρα επιχειρεί συστηματικά να αλλοιώσει τα γεγονότα.

«Παρά την εκτενή και αναμφισβήτητη ιστορική τεκμηρίωση, η Γενοκτονία των Αρμενίων παραμένει μέχρι σήμερα το αντικείμενο μιας θεσμοθετημένης εκστρατείας άρνησης και ελαχιστοποίησης, συμπεριλαμβανομένης μιας χειραγωγικής αναδιατύπωσης της ιστορίας, κυρίως από την τουρκική κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ισραηλινός αξιωματούχος. Στην ίδια τοποθέτησή του, ο Γκίντεον Σαάρ συμπλήρωσε: «Πιστεύεται ευρέως ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία διέπραξε εγκλήματα που ισοδυναμούν με γενοκτονία με συστηματικό τρόπο, με σκοπό την καταστροφή του αρμενικού λαού».

Η συστηματική εξόντωση του αρμενικού πληθυσμού από την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά την περίοδο από 1915 έως το 1923 είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους περίπου 1,5 εκατ. άνθρωποι. Αν και η τουρκική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά τη χρήση του συγκεκριμένου όρου για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου, περισσότερες από 30 χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν αναγνωρίσει επίσημα τις μαζικές δολοφονίες. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται ισχυρά δυτικά κράτη, αλλά και χώρες της περιοχής, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ, ο Λίβανος και η Συρία.

Μάλιστα, η απόφαση του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου για τη Γενοκτονία των Αρμενίων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι δεσμοί μεταξύ των δύο περιφερειακών δυνάμεων, οι οποίοι στο παρελθόν υπήρξαν ιδιαίτερα στενοί και ισχυροί, γνωρίζουν πρωτοφανή κρίση. Η οριστική ανατροπή και το σημείο καμπής στις διμερείς τους σχέσεις σημειώθηκε με το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα. Η στρατιωτική σύγκρουση, η οποία ξεκίνησε μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς εναντίον Ισραηλινών πολιτών στις 7 Οκτωβρίου 2023, έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα στον θάνατο περισσότερων από 73.000 Παλαιστινίων. Η Τουρκία συντάχθηκε με την Χαμάς στην σύγκρουση.

Η θέση της Τουρκίας

Η Τουρκία απορρίπτει τον χαρακτηρισμό γενοκτονία, υποστηρίζοντας ότι οι θάνατοι σημειώθηκαν στο πλαίσιο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μέσα σε συνθήκες εμφύλιων συγκρούσεων, λιμού και ασθενειών, με σημαντικές απώλειες τόσο μεταξύ των Αρμενίων, όσο και των Τούρκων. Η Άγκυρα υποστηρίζει διαχρονικά ότι το ζήτημα πρέπει να εξεταστεί από κοινή επιτροπή ιστορικών και όχι να επιλύεται μέσω πολιτικών αποφάσεων ξένων κρατών.

Με την απόφαση αυτή, το Ισραήλ γίνεται η 35η χώρα που αναγνωρίζει επίσημα τα γεγονότα του 1915 ως γενοκτονία, ακολουθώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τον Καναδά, τη Ρωσία και άλλες χώρες. Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών κατέληξε ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να εργάζεται για τον τερματισμό όσων χαρακτηρίζει επεκτατικές και αποσταθεροποιητικές πολιτικές του Ισραήλ στην περιοχή, καθώς και για την απόδοση ευθυνών στην κυβέρνηση Νετανιάχου για τις ενέργειές της κατά των Παλαιστινίων αμάχων.

Η ανακοίνωση: «Η ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία ασκεί συστηματική καταπίεση κατά του παλαιστινιακού λαού ενώπιον ολόκληρης της διεθνούς κοινότητας και δικάζεται στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με την κατηγορία της διάπραξης γενοκτονίας εναντίον των κατοίκων της Γάζας, επιδιώκει, με την πολιτική απόφαση που έλαβε σχετικά με τα γεγονότα του 1915, να συγκαλύψει τα δικά της εγκλήματα.

Αυτή η κακόβουλη πρωτοβουλία, η οποία αγνοεί τις νομικές και ιστορικές πραγματικότητες, αποκαλύπτει τη δύσκολη θέση στην οποία έχουν περιέλθει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι συνεργοί του, εις βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης στο πλαίσιο της έρευνας του Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα που φέρονται να διαπράχθηκαν κατά των Παλαιστινίων.

Η Τουρκία θα συνεχίσει να εργάζεται με αποφασιστικότητα ώστε να τερματιστούν οι επεκτατικές και αποσταθεροποιητικές πολιτικές του Ισραήλ στην περιοχή και να λογοδοτήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης η κυβέρνηση Νετανιάχου για τα εγκλήματα που φέρεται να έχει διαπράξει εις βάρος αμάχων, πρωτίστως του παλαιστινιακού λαού».