Πώς οι Κινέζοι αποδείχτηκαν οι καλύτεροι μαθητές της παγκοσμιοποίησης

Ταυτόχρονα, διατηρεί τη δολαριοποίηση στις παγκόσμιες συναλλαγές, δίνοντας στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να λειτουργούν ακόμη και μ’ ένα τεράστιο χρέος. Όπως δείχνει η αύξηση των ΑΕΠ και των πλεονασμάτων τους, ΗΠΑ και Κίνα αποκόμισαν τεράστια οφέλη από την παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες αξιοσημείωτες αποκλίσεις: Ενώ το μεσαίο εισόδημα στη Κίνα αυξήθηκε περίπου οκτώ φορές, στις ΗΠΑ παραμένει στάσιμο ή μειώνεται.

H Κίνα υιοθέτησε την οικονομική ιδέα της παγκοσμιοποίησης, αλλά απέρριψε τη πολιτική ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού και τον δυτικού τύπου καπιταλισμό της αγοράς. Ανέπτυξε μια μορφή οικονομίας της αγοράς που ονομάστηκε Σινο-παγκοσμιοποίηση: Πλουραλιστική, σέβεται την εθνική κυριαρχία, τις πολιτισμικές διαφορετικότητες, δεν επιβάλει στις άλλες χώρες ένα συγκεκριμένο σύνολο πολιτικο-οικονομικών αξιών.

Κίνα: Κεφάλαιο και πολιτική εξουσία

Η περίπτωση της Κίνας πρέπει να εξετασθεί σε πολλαπλά επίπεδα: Διπλωματία, πολιτικο-στρατιωτικές σχέσεις, αντίληψη περί ήπιας ισχύος, επιτήρηση των πολιτών, πρωτοβουλία “Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος”. Οι Κινέζοι κάνουν μια θεμελιώδη διάκριση: Στις καπιταλιστικές κοινωνίες δυτικού τύπου, το κεφάλαιο παρεμβαίνει έντονα στην πολιτική και στη διακυβέρνηση, καθορίζοντας το μέλλον μιας χώρας. Αντιθέτως, στην Κίνα, ενώ υπάρχει τεράστιο κεφάλαιο, βρίσκεται κάτω από την πολιτική εξουσία. Δεν του επιτρέπεται να παρέμβει στη διακυβέρνηση, ή να καθορίσει το μέλλον της χώρας.

Η αυστηρή επιτήρηση του κεφαλαίου από την πολιτική εξουσία και η απαγόρευση του να παρεμβαίνει στη διακυβέρνηση συνδέονται με το μεγαλύτερο ίσως πλεονέκτημα της Κίνας: Την πολιτική της σταθερότητα. Αυτήν ακριβώς στοχεύει η Δύση όταν υποκρίνεται ότι ανησυχεί για τις παραβιάσεις των δημοκρατικών αρχών: Έλλειψη πολιτικής ελευθερίας, συγκεντρωτικός αυταρχισμός, διάχυτη λογοκρισία. Ξεχνά ότι πολλά ευρωπαϊκά καθεστώτα υιοθετούν την επιτήρηση των πληθυσμών τους και επιβάλουν κυρώσεις σε όσους διαφωνούν (δέσμευση περιουσιών, διώξεις, φυλακίσεις). Της το υπενθυμίζει το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών: «Στην Ευρώπη, χιλιάδες καταδικάζονται για το έγκλημα της κριτικής των κυβερνήσεων τους. Είναι μια οργουελιανή κατάσταση».

Με τη σειρά του, το Πεκίνο αμφισβητεί την χρησιμότητα των δημοκρατικών αρχών του δυτικού μοντέλου στη κινεζική πραγματικότητα. Τις αντικαθιστά με χειροπιαστά αποτελέσματα που ωφελούν τη καθημερινότητα των πολιτών. Πιστεύει ότι οι πολίτες θέλουν ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος που να φροντίζει τη ζωή τους, και όχι να κυβερνώνται από το κεφάλαιο. Επισημαίνει ότι η Κίνα έχει βγάλει 800 εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια και συνεχίζει.

Ανέπτυξε τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία σε ονομαστικούς όρους παγκοσμίως και τη μεγαλύτερη σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης. Είναι μακράν η χώρα με το μεγαλύτερο εμπορικό όγκο: 120 χώρες έχουν την Κίνα ως τον μεγαλύτερο εμπορικό τους εταίρο, ενώ 63 χώρες έχουν τις ΗΠΑ. Ο τρόπος που βλέπει την Κίνα το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει στη Δύση, δεν είναι ο ίδιος με τον τρόπο που την βλέπει το 88% του πληθυσμού που ζει εκτός Δύσης.

Κάποιοι στη Δύση ανησυχούν ότι το Κινεζικό μοντέλο έχει ήδη μεταναστεύσει σ’ άλλες περιοχές της Ασίας: «Το μοντέλο της σινο-παγκοσμιοποίησης και όχι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, είναι η μεγαλύτερη απειλή για τον νεοφιλελευθερισμό τις επόμενες δεκαετίες». Αυτό το μοντέλο κάνει όλο και περισσότερα κράτη να βλέπουν τον χρυσό ως νόμισμα διακανονισμού και ως ασφάλεια ενάντια στο σύστημα της δολαριοποίησης που χρησιμοποιείται ως όπλο εναντίον τους.

Η Κίνα και οι Γκουάν-σι δημοκράτες

Για δεκαετίες, δυτικοί επενδυτές με το σωστό “γκουάν-σι” (εσωτερικά κονέ, άμεση πρόσβαση σε κέντρα εξουσίας) είχαν εγγυημένη κερδοφορία, βοηθώντας παράλληλα τη γιγάντωση της κινεζικής οικονομίας, χωρίς να απαιτείται καμία συμμόρφωση της κυβέρνησης στα δημοκρατικά ιδεώδη. Για αυτούς τους “γκουάν-σι δημοκράτες” όλα ήταν μια χαρά με το πολιτικο-οικονομικό σύστημα του Πεκίνου.

Ενώ η Δύση ωφελήθηκε πολύ οικονομικά, τα οφέλη πήγαν στους πολύ λίγους. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων στις δυτικές χώρες κατέληξαν να είναι στάσιμοι, ή σε χειρότερη κατάσταση. Οι περισσότεροι αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς, νιώθουν ότι έχουν χάσει τον έλεγχο του πεπρωμένου τους από απρόσωπους παγκόσμιους θεσμούς, όπως η ΕΕ. Ο Ευρωπαίος αποκόπηκε από τις παραδόσεις του και έγινε ένας tabula rasa υπήκοος των Βρυξελλών, των οποίων τις εντολές πρέπει να υπακούει αδιαμαρτύρητα.

Αντιμετωπίζοντας εσωτερικά προβλήματα, οι ΗΠΑ προχωρούν στην αποδόμηση των θεσμών της παγκοσμιοποίησης που οι ίδιες είχαν χτίσει προς όφελός τους. Η αποδόμηση δεν θα ολοκληρωθεί, αν δεν επιτευχθεί αλλαγή καθεστώτος στο Πεκίνο. Όσο υπάρχει το σημερινό καθεστώς, θα υπενθυμίζει ότι, σε αντίθεση με αυτά που διακηρύσσει ο νεοφιλελευθερισμός, μια κυβέρνηση μπορεί να επιτύχει μεγάλη οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία ενώ επιτηρεί αυστηρά το κεφάλαιο και δεν του επιτρέπει να επεμβαίνει στη διακυβέρνηση της χώρας.

Ο νεοφιλελευθερισμός συνδέθηκε με την “ήπια δύναμη,” δηλαδή, την επιρροή ενός συστήματος ιδεών στη σκέψη και συμπεριφορά μιας κοινωνίας. Τις τελευταίες δεκαετίες η επικράτηση μιας woke μορφής ήπιας ισχύος οδήγησε τη Δύση σε σοβαρά εσωτερικά προβλήματα. Ο “αφυπνισμένος” ακτιβισμός αντικατέστησε τις παραδοσιακές αξίες (αλήθεια, ισονομία, ανήκειν, αξιοκρατία) με κάθε είδους “ήπια” υποκατάστατα: Κουλτούρα ακύρωσης, ταυτοτισμού, διακρίσεων, μηδενισμού. Ο καθένας πορεύεται με τη δική του αλήθεια (δηλώνει ότι είναι άνδρας, γυναίκα ή οτιδήποτε άλλο θέλει, ανεξάρτητα από τη βιολογική πραγματικότητα). Αλλά, όταν μια κοινωνία είναι τα πάντα, τότε δεν είναι τίποτα.

Από την “Τέχνη της Συμφωνίας” στην τέχνη της απειλής

Με την αποδόμηση της παγκοσμιοποίησης μπήκαμε στην εποχή της “σκληρής ισχύος” (στρατιωτικές απειλές, διπλωματία καταναγκασμού, γιγάντωση εξοπλιστικών προϋπολογισμών). Οι ΗΠΑ μιλούν ξεκάθαρα για “νόμο της ζούγκλας.” Η πολιτική Τραμπ μοιάζει όλο και λιγότερο με την “Τέχνη της Συμφωνίας” (του γνωστού βιβλίου του), και περισσότερο με την τέχνη της απειλής: Στυλ διαπραγμάτευσης που κυριαρχείται από τον εξαναγκασμό και την αποκόμιση μονομερών παραχωρήσεων, παρά στο αμοιβαίο όφελος. Η επιθετική στρατηγική πολλαπλών μετώπων και οι “κατεργαριές” του Τραμπ επιδεινώνονται (παραπλανητικές διαπραγματεύσεις, δόλιες τακτικές, διπλωματία εξαπάτησης και εκβιασμών):

—Ο Καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ κατήγγειλε τις ΗΠΑ: «Οπλοποιούν την οικονομική ολοκλήρωση. Ένα κράτος δεν μπορεί να ζεί μέσα στο ψέμα του αμοιβαίου οφέλους μέσω της παγκοσμιοποίησης, όταν αυτή γίνεται η πηγή της υποταγής του. Ολοκληρώσαμε νέες στρατηγικές συνεργασίες με Κίνα και Κατάρ και διαπραγματευόμαστε συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με Ινδία, ASEAN, Ταϊλάνδη, Φιλιππίνες».

—Ο Τραμπ απειλεί ότι τα χρήματα από το ιρακινό πετρέλαιο δεν θα επιστραφούν ποτέ στο Ιράκ εάν ο Αλ Μαλίκι, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, εκλεγεί πρωθυπουργός (Time): «Τα έσοδα των Ιρακινών εξαγωγών πετρελαίου έχουν σε μεγάλο βαθμό κρατηθεί στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ».

—Επειδή οι ΗΠΑ προωθούν την απομόνωση της Κίνας, η μετάβαση από τη πολιτική ήπιας ισχύος του Πινγκ στη στρατηγική σκληρής ισχύος του Σι, σηματοδοτεί μια κρίσιμη γεωπολιτική αλλαγή. Το Πεκίνο γνωρίζει καλά τις αμερικανικές “κατεργαριές,” γι’ αυτό κατάφερε να γίνει αυτό που είναι σήμερα και δε κατάντησε κάτι παρόμοιο με μια τριτοκοσμική χώρα της Λατινικής Αμερικής.

—Ο Βέλγος πρωθυπουργός Βέβερ προειδοποίησε για την εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ λόγω των πιέσεων Τραμπ: «Το να είσαι ευτυχισμένος υποτελής είναι ένα πράγμα. Το να είσαι άθλιος σκλάβος είναι κάτι άλλο».

Για κακή τύχη της Ευρώπης, οι πραιτοριανοί της ΕΕ υιοθετούν τη σκλαβιά. Η πρόεδρος της Ευρωβουλής Μέτσολα υπέγραψε την απαγόρευση του ρωσικού αερίου τονίζοντας: «Ενισχύουμε την αυτονομία μας». Η αντίστροφη λογική της, την οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι λιγότερες επιλογές εξασφαλίζουν περισσότερη αυτονομία (στη πραγματικότητα εξασφαλίζουν ασφυκτικότερη εξάρτηση από ΗΠΑ και μεγάλη αύξηση τιμών ενέργειας).