Πόσο μεγαλύτερο πόλεμο θα προκαλέσει ο τρίτος γύρος ΗΠΑ-Ιράν

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει απειλήσει ότι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου θα εξαφανίσει το Ιράν, αν μέχρι τότε δεν υπογράψουν κάποια συμφωνία. Όμως, επειδή όλα δείχνουν πως σε αυτές τις εκλογές θα χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων και ενδεχομένως και στη Γερουσία, γεγονός που θα δυσκολέψει δραματικά τις αποφάσεις και τις κινήσεις του στον πόλεμο με το Ιράν, ίσως φροντίσει να χτυπήσει λίγες μέρες νωρίτερα από τις εκλογές με τη λογική του τελειωτικού πλήγματος.

Η πρόσφατη σύσκεψη με τους πέντε στενότερους συνεργάτες του στο Camp David (2/10/2026) και η πίεση που άσκησε στο G7 για την αποδέσμευση μεγάλων ποσοτήτων στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων παραπέμπει στον τρίτο γύρο του πολέμου. Σε αυτό άλλωστε συνηγορούν και τα δημοσιεύματα του αμερικανικού τύπου σύμφωνα με τα οποία οι ΗΠΑ στέλνουν στον Περσικό τρία αεροπλανοφόρα με 150 μαχητικά αεροσκάφη και 20.000 στρατιώτες μαζί με την αμφίβια δύναμη του USS Makin Island και τους στόλους συνοδείας τους. Ήδη στην περιοχή επιχειρεί το USS George Washington και εικάζεται ότι θα επιστρατευτούν τα αεροπλανοφόρα USS George H.W. Bush και USS Theodore Roosevelt.

Πρόκειται για μια τεράστια δύναμη πυρός που μάλλον έρχεται να αντισταθμίσει την αχρηστία ή καταστροφή των δεκαοκτώ αμερικανικών βάσεων στις χώρες της Μέσης Ανατολής και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ. Αξίζει να σημειωθεί πως οι ΗΠΑ απέσυραν τα στρατηγικά βομβαρδιστικά B-1 από την αεροπορική βάση RAF Fairford στη Βρετανία, επικαλούμενες ζητήματα ασφαλείας μετά τη ματαίωση κάποιου σαμποτάζ κοντά στη βάση. Εξέλιξη που μπορεί να εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες.

Η οριοθέτηση του στρατηγικού αδιεξόδου

Είναι προφανές ότι ο Τραμπ θέλει να ανατρέψει την διεθνή αίσθηση ότι το Στενό του Ορμούζ καθιερώθηκε ως το όριο της αμερικανικής ισχύος. Οι συνεχιζόμενοι σποραδικά αμερικανικοί βομβαρδισμοί, οι πληροφορίες για εκρήξεις στο στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ και οι προετοιμασίες που προαναφέραμε καταγράφουν πως το στρατηγικό αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί μόνο με στρατιωτικούς όρους μπορεί να σπάσει. 

Η ασφυκτική οικονομική πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στο Ιράν με τις κυρώσεις και τον ναυτικό αποκλεισμό αναμφίβολα προκαλεί μεγάλα προβλήματα στην οικονομική δομή της χώρας και έχει επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή του πληθυσμού. Όμως, από τη μέχρι τώρα στάση της ιρανικής κοινωνίας, η οικονομική πίεση δεν διαφαίνεται ότι μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις. Αντίθετα, η συνέχισή της μπορεί να οδηγήσει σε μια απρόβλεπτη κλιμάκωση από την πλευρά της. Ορισμένοι αναλυτές δεν αποκλείουν μεγάλο προληπτικό χτύπημα ή επιχείρηση των Ιρανών πριν ξεκινήσουν οι Αμερικανοί, στην περίπτωση που εκτιμήσουν ότι τους συμφέρει τακτικά.

Με αυτά τα δεδομένα, οι δύο στόχοι της Ουάσινγκτον που αναδύονται είναι η απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ -πρόβλημα που δεν υπήρχε πριν την αμερικανική επίθεση στο Ιράν- και η διασφάλιση πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα που είναι κόκκινη γραμμή για το Τελ Αβίβ. Η Ουάσινγκτον θέλει να συμπεριλάβει το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις, αλλά το Ιράν επιμένει ότι οι συνομιλίες για τα πυρηνικά θα ξεκινήσουν μόνο αφού οι ΗΠΑ εκπληρώσουν τους επτά όρους που έχει θέσει. Σε κάθε περίπτωση, η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και η στρατιωτική συμμαχία του Ριάντ με το πυρηνικό Πακιστάν, τοποθετούν την Τεχεράνη σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Η Ρωσία έχει παρέμβει σχετικά δηλώνοντας πως το Ιράν δικαιούται να έχει πυρηνική ενέργεια. 

Οι δυνατότητες και οι απειλές ης Τεχεράνης

Το Ιράν, πέρα από τους εφτά όρους για την απελευθέρωση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ προαπαιτεί συγκεκριμένες αμερικανικές ενέργειες. Στο μεταξύ, απαντά στις αμερικανικές προκλήσεις με την εκτόξευση αντιπλοϊκών πυραύλων με στόχο πλοία που συνοδεύονται από το αμερικάνικο πολεμικό ναυτικό. Πληροφορίες ναυτιλιακών παρατηρητών κάνουν λόγο πως τον Σεπτέμβριο επλήγησαν 20 δεξαμενόπλοια.  

Ιρανοί στρατιωτικοί δηλώνουν πως η εφοδιαστική αλυσίδα για την παραγωγή όπλων και πυραύλων παραμένει άθικτη και ότι οι υποδομές, τα εξαρτήματα και οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πυραύλων κατασκευάζονται πλέον στο εσωτερικό της χώρας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η Τεχεράνη διαρρέει στρατιωτικές απειλές, πέρα από την πίεση στις θαλάσσιες οδούς.  Ο διαφαινόμενος στρατηγικός στόχος των Ιρανών είναι να καταστήσουν για τις ΗΠΑ και την Δύση ευρύτερα οικονομικά ασύμφορη τη συνέχιση του πολέμου, αλλά και την παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή.

 Ήδη οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αντιμέτωποι με τις υψηλές τιμές των καυσίμων βρίσκονται πλέον μπροστά με μια κρίση έλλειψης καυσίμων. Κι αυτό μετά την πίεση Τραμπ που τους υποχρέωσε σε αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων έως και 100 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και ντίζελ σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Στην πραγματικότητα οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι εξοργισμένοι με αποτέλεσμα το ρήγμα με την Ουάσινγκτον να βαθαίνει. 

Αν δεχθεί μεγάλη επίθεση το Ιράν, αξιωματούχοι του απειλούν ότι το μέτωπο θα επεκταθεί σε όλη την Αραβική Χερσόνησο, τον Ινδικό Ωκεανό αλλά και στη Μεσόγειο (Κύπρο, Ελλάδα, Βουλγαρία). Ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs θεωρούσε πιθανό το Ιράν να προχωρήσει σε χερσαίες επιχειρήσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο (Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κ.ά.) αλλά και στις κουρδικές περιοχές του Ιράκ. Στην ίδια ανάλυση επισημαίνεται η δυνατότητα του Ιράν να κόψει τα επικοινωνίας καλώδια που διασχίζουν τον βυθό του Ορμούζ και συνδέουν την νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας δύτες μάχης, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή πλωτά μέσα που θα έσερναν τις άγκυρές τους στον βυθό.

Αξίζει να σημειωθεί – όπως προκύπτει από δηλώσεις Ιρανών στρατιωτικών, ότι ο αμερικανικός στόλος κρατάει απόσταση ασφαλείας 1000 χλμ από τις ακτές τις χώρας, καθιστά αναγκαία την αύξηση του βεληνεκούς των πυραύλων του Ιράν ώστε η αποτροπή να είναι αποτελεσματική.  Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν την εξάρθρωση τεσσάρων οργανωμένων δικτύων κατασκόπων και σαμποτέρ της Μοσάντ στην επαρχία Κερμάν και τη σύλληψη συνολικά 31 ατόμων με δράση στην πόλη Σιαριάν.

Τέλος, στο παζλ πρέπει να προστεθεί και η αυξημένη δραστηριότητα στο ιρανικό Βελουχιστάν στο νοτιοανατολικό άκρο της χώρας. Οι ένοπλες αυτονομιστικές οργανώσεις των σουνιτών Βαλούχων επιτίθενται στις δυνάμεις ασφαλείας της περιοχής. Αντίστοιχες τρομοκρατικές δραστηριότητες διεξάγονται και στο πακιστανικό Βελουχιστάν -ενδεχομένως με την στήριξη του Νέου Δελχί- το οποίο είναι το πλουσιότερο σε ορυκτούς πόρους του Πακιστάν και συγκεντρώνει κρίσιμες κινεζικές επενδύσεις (σιδηρόδρομος, λιμάνι κ.ά.).

Ο έλεγχος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η αναβάθμιση των Χούθι (Ansarallah) της Υεμένης στο επίπεδο των κρίσιμων παικτών κατά τους δύο τελευταίους μήνες πραγματοποιήθηκε από την αρχή του Σεπτεμβρίου με μια “αστραπιαία” χερσαία επιχείρηση μεγάλης κλίμακας και την κατάληψη της δυτικής ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, θέτοντας υπό τον πλήρη έλεγχό τους το κρίσιμο ναυτιλιακό πέρασμα στο Στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ. Κατέλαβαν επίσης το στρατηγικής σημασίας λιμάνι και την πόλη Μόχα, καθώς και τα νησιά Περίμ και Χανίς ελέγχοντας πλέον απόλυτα το στενό. 

Επίσης, έθεσαν στον έλεγχό τους τις περιοχές Ντουμπάμπ και Χέις, όπως και την επαρχία Αλ Χάουχα. Τις τελευταίες ημέρες, οι Χούθι κατέλαβαν στρατηγικά υψώματα στα νοτιοδυτικά της Ταΐζ και πέτυχαν να κόψουν τον ζωτικό δρόμο ανεφοδιασμού που συνδέει την Ταΐζ με το Άντεν (την προσωρινή πρωτεύουσα της κυβέρνησης), επιβάλλοντας ουσιαστικά ασφυκτικό αποκλεισμό στην τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης. 

Από τον Αύγουστο οι Χούθι κλιμάκωσαν δραστικά τις επιθέσεις τους τόσο στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας με στόχους κυρίως κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις. Έπληξαν εγκαταστάσεις της Aramco, στόχους στο Ριάντ, καθώς και στις περιοχές Γιανμπού και Ταΐφ. Όταν οι Χούθι απείλησαν τον σαουδαραβικό αγωγό που συνδέει τον Περσικό με την Ερυθρά Θάλασσα,  το Ριάντ ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του, και στη συνέχεια τον επαναλειτούργησε.

Οι Χούθι επικεντρώθηκαν συστηματικά τις επαρχίες που συνορεύουν με την Υεμένη, στοχοποιώντας το αεροδρόμιο της Άμπχα και στρατιωτικές θέσεις. Παράλληλα, κήρυξαν επίσημο ναυτικό αποκλεισμό των πετρελαιοφόρων που προσεγγίζουν, φορτώνουν ή ξεφορτώνουν σε σαουδαραβικά λιμάνια. 

Αποτέλεσμα η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα να έχει σχεδόν παραλύσει, με τη διεθνή κίνηση να έχει μειωθεί δραματικά, καθώς οι περισσότερες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάζονται να κάνουν τον μακρύ και δαπανηρό γύρο της Αφρικής από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μυστική συμφωνία της Ουάσιγκτον με τους Χούθι, η οποία επιτεύχθηκε μέσω διαπραγματεύσεων στο Ομάν και με την οποία οι Χούθι επιτρέπουν την ανεμπόδιστη και ασφαλή διέλευση των αμερικανικών πλοίων από το στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Από την πλευρά τους οι Αμερικάνοι συμφώνησαν να μην εμπλακούν στρατιωτικά στην Υεμένη και να αποφύγουν βομβαρδισμούς εναντίον των θέσεων των Χούθι. 

Η αντεπίθεση του Σαουδαραβικού Συνασπισμού

Έτσι, όταν ο πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ζήτησε επίμονα στρατιωτική παρέμβαση από την Ουάσιγκτον κατά των Χούθι εισέπραξε την κατηγορηματική άρνηση των Αμερικανών για βομβαρδισμό των θέσεων τους, αλλά δέχθηκαν να παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη στον στρατιωτικό σχεδιασμό. 

 

Η Σαουδική Αραβία που παρενέβη το 2015 στον εμφύλιο της Υεμένης επικεφαλής ενός αραβικού συνασπισμού δεν μπόρεσε να εκδιώξει στους αντάρτες Χούθι από την πρωτεύουσα Σαναά. Έτσι, ο εμφύλιος συνεχίστηκε και το 2022 τέθηκε σε ισχύ μια εκεχειρία που πλέον έχει καταρρεύσει. Υπό τις νέες συνθήκες, το Ριάντ ανακοίνωσε πως θα αντεπιτεθεί με στόχο την ανακατάληψη των εδαφών που ελέγχουν οι Χούθι και την επέκταση της εξουσίας του κράτους και των θεσμών του σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια.

Όπως επισήμως ανακοινώθηκε η αντεπίθεση θα πραγματοποιηθεί κυρίως από τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, ενώ το Ριάντ θα έχει εποπτικό ρόλο και θα παρέχει αεροπορική υποστήριξη, όπου έχει την απόλυτη υπεροχή.

Τη Δευτέρα (5.10.26) πραγματοποιήθηκε έκτακτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής στο Ριάντ, στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Μέκκας που συνήψαν το καλοκαίρι Σαουδική Αραβία-Τουρκία-Πακιστάν. Αποφασίστηκε η Τουρκία και το Πακιστάν θα συνδράμουν τη Σαουδική Αραβία μετά τις επιθέσεις των Χούθι και να ενεργοποιηθούν τα μέτρα συλλογικής αποτροπής. Δεν έγινε γνωστό, ούτε το μέγεθος των αποστολών ούτε και το χρονοδιάγραμμα.

Σε πρόσφατη ανάλυσή του στο SLpress.gr ο Ευθύμιος Τσιλιόπουλος για το τι θα κρίνει την τροπή του πολέμου μετά τη προέλαση των Χούθι, επισημαίνει το ρόλο που θα παίξει η ικανότητά τους να συνεργαστούν πολιτικά και οικονομικά με τις διάφορες φυλές των περιοχών που έχουν καταλάβει. Επίσης, στην εξίσωση βάζει τον παράγοντα της αποφυγής από πλευράς του Ριάντ καταστάσεων του προηγούμενου πολέμου. Η επιφυλακτικότητα της Σαουδικής Αραβίας οφείλεται στον φόβο ότι μια κρίσιμη εμπλοκή της θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον σαουδαραβικών υποδομών και ενεργειακών εγκαταστάσεων που πλέον φαίνεται ότι οι Χούθι έχουν την δυνατότητα να πλήξουν με νέους πυραύλους και drones. 

Πάντως, εκτός από τα προφανή οι όποιες κινήσεις του Ριάντ σταθμίζουν πάντα σοβαρά τις ανομολόγητες διαφυλετικές συγκρούσεις και τις αφανείς πριγκηπικές διαμάχες εντός του βασιλείου. 

FlyDubai – Fairford -Αζερμπαϊτζάν

Στο μεταξύ το Ισραήλ ανασυντάσσεται και η Μοσάντ συνεχίζει τις επιχειρήσεις της. Το επεισόδιο με την “αεροπειρατεία-τρομοκρατική ενέργεια” κατά της FlyDubai σύμφωνα με τον δημοσιογράφο-αναλυτή Pepe Escobar που ήταν μια κακοσχεδιασμένη ψυχολογική επιχείρηση που απέτρεψαν τέσσερεις Ισραηλινοί επιβαίνοντες στο αεροπλάνο. Αντίστοιχες ερμηνείες διατυπώνονται και για την εύρεση εκρηκτικών στην βρετανική βάση που αναφέραμε στην αρχή.

Τα επεισόδια αυτά αποβλέπουν στη συσκότιση των αντιπάλων από άλλες στρατιωτικές προετοιμασίες και κινήσεις, όπως για παράδειγμα ο σχεδιασμός  χερσαίου διαδρόμου από το Ισραήλ μέχρι το Ιράν μέσω των κουρδικών περιοχών του Ιράκ. Το ζήτημα αυτό απασχολεί την Τεχεράνη, όπως και το ενδεχόμενο να υποκύψει η Δαμασκός στις ισραηλινές και αμερικανικές πιέσεις να αναλάβει δράσει κατά της Χεζμπολά. Τέτοιου τύπου εξελίξεις θα ενεργοποιήσουν τα πυραυλικά αντανακλαστικά των Φρουρών της Επανάστασης και θα διευρύνουν τα μέτωπα του πολέμου.

Ένα άλλο μέτωπο που φαίνεται να παρακολουθεί στενά η Τεχεράνη είναι αυτό του Αζερμπαϊτζάν, καθώς θεωρεί ότι από το έδαφός του ξεκινούν μυστικές επιχειρήσεις της Μοσάντ εναντίον της. Το Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν είναι στενοί εταίροι, όμως το Μπακού διαψεύδει ότι επιτρέπει τη χρήση του εδάφους του για τέτοιες δραστηριότητες. Όμως, σε μια γενικότερη ανάφλεξη στην ευρύτερη περιοχή δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο της προσπάθειας των Ιρανών να καταλάβουν το Ναχιτσεβάν που πήραν οι Αζέροι από τους Αρμένιους και το οποίο συνορεύει με το Ιράν.

Συνεπώς, από το Αζερμπαϊτζάν μέχρι τον Ινδικό και από τα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου ίσα με την Ερυθρά και την Αραβική Θάλασσα διαμορφώνεται ένα μεγάλο γεωπολιτικό πολύγωνο με επίκεντρο της αμερικανο-ιρανική αντιπαράθεση που στον τρίτο γύρο της ενδέχεται να ενεργοποιήσει ένα ντόμινο πολεμικών εξελίξεων που παραπέμπει σε Μεγάλο Πόλεμο…