Σε ομάδα διαπραγματευτών των “Προθύμων” καταλήγουν οι Ευρωπαίοι για τις τυχόν συνομιλίες με τη Μόσχα

Σύμφωνα με το Politico  οι ηγέτες της Ευρώπης, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σήμερα (Παρασκευή) στο Δουβλίνο, συνέχισαν τις διαβουλεύσεις και τις εντάσεις σχετικά με το ποιος θα τους εκπροσωπήσει στις συνομιλίες για το μέλλον της Ουκρανίας, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και μπορεί να φέρει την ΕΕ προ τετελεσμένων. Ομως οι ενδοευρωπαϊκές διαφορές δεν ξεπεράστηκαν στην ουσία και η κατάληξη ήταν ένα δυσλειτουργικό σχήμα πολλών εκπροσώπων, με τη συμμετοχή και της Βρετανίας.

Για τις εντάσεις, σε συνέντευξή του την Πέμπτη στο Politico ο Εσθονός πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ, είπε ότι έχει δοθεί μάχη με διάφορες απόψεις μεταξύ των ηγετών και “χιουμοριστικά” σχολίασε ότι «το καλύτερο κομμάτι το κρατάμε για αύριο» (για σήμερα, Παρασκευή), προφανώς εκτιμώντας ότι θα ακολουθούσε νέος γύρος.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος συναντήθηκε χθες, Πέμπτη, στο Δουβλίνο με περίπου 50 ηγέτες – τόσο από την ΕΕ όσο και από χώρες εκτός αυτής – είπε ότι η Ρωσία επιδιώκει να αναδιαμορφώσει την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης. Επέμεινε δε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να έχουν λόγο στις διαπραγματεύσεις, μετά από δύο ημέρες συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ στο Άμπου Ντάμπι, από τις οποίες η ΕΕ είχε σε μεγάλο βαθμό αποκλειστεί.

Ο Ζελένσκι προέτρεψε αυτή την εβδομάδα την ΕΕ να επισπεύσει τις διαδικασίες και να επιλέξει κάποιον —οποιονδήποτε— που να μιλά εξ ονόματός της. «Πιστεύω ότι μέσα στον Νοέμβριο, το αργότερο, πρέπει να έχουμε καταλήξει στο ποιος θα εκπροσωπεί την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε, όπως γράφει το Politico.

Τι αποφάσισαν

Αν και αρκετοί ήθελαν να προκριθεί ο Αντόνιο ντα Κόστα, οι αντιρρήσεις Γαλλίας και Γερμανίας επικράτησαν. Οι 27 ηγέτες αποφάσισαν να μην ορίσουν έναν μεμονωμένο ειδικό απεσταλμένο, αλλά να αναθέσουν την εκπροσώπηση της Ευρώπης στις μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες στο σχήμα E5 (Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία, Πολωνία), πλαισιωμένο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ουσιαστικά προτάθηκε να πρωταγωνιστούν τα μέλη της “Συμμαχίας των Προθύμων”, που είναι αρκετά δύσκολο να εξισορροπηθούν και να διαπραγματευθούν αποτελεσματικά.

Όπως δήλωσε μετά τη λήξη ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο ντα Κόστα, που, σημειωτέον, επεδίωκε να είναι ο βασικός ή και μοναδικός διαπραγματευτής, «στόχος είναι η Ευρώπη να μιλά με μία φωνή» απέναντι στις παράλληλες επαφές ΗΠΑ–Ρωσίας. Παρά τις έντονες διαφωνίες επιτεύχθηκε τελικά μια αρχική συμφωνία: στις μελλοντικές συνομιλίες θα συμμετέχουν αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας από τις προαναφερόμενες πέντε χώρες αλλά μάλλον και άλλοι δύο από την Κομισιόν και  το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αυτός ο “κλασικός ευρωπαϊκός συμβιβασμός” φαίνεται πάντως μη λειτουργικός.

«Είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ομάδα και να μιλάμε με μία φωνή», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, μετά τη σύνοδο, επισημαίνοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης αναθέσει σε δύο απεσταλμένους, τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων. Ομως άλλο “ομάδα” δύο (που συμφωνούν μεταξύ τους) και άλλο καμιά δεκαριά που διαφωνούν… Αυτό ο ντα Κόστα το γνωρίζει.

Οι ηγέτες αισθάνονταν πάντως την πίεση να αποφασίσουν, λόγω «του κινδύνου μιας πιθανής συμφωνίας μεταξύ του Τραμπ και του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν». Η συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για την επόμενη εβδομάδα μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ και της Ρωσίας έχει προκαλέσει ανησυχία στην Ευρώπη, και την χαρακτηρίζουν ήδη “νέα Γιάλτα”, ερήμην των άμεσα ενδιαφερόμενων χωρών. Ομως αυτό το πολυμελές σχήμα ποικίλων αποχρώσεων (ως επί το πλείστον φιλοπόλεμων και όχι ουδέτερων ή συγκαταβατικών) δεν είναι δεδομένο ότι θα το αποδεχτεί η Ρωσία.

Οι Ρώσοι

Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Μόσχα και η Ουάσιγκτον είχαν ζητήσει έναν ενιαίο εκπρόσωπο και όχι πολυμελή ομάδα. Ο σύμβουλος του Ρώσου Προέδρου, Γιούρι Ουσακόφ, δήλωσε πάντως ότι για τη συμμετοχή των Ευρωπαίων δεν έχει ληφθεί καμία οριστική απόφαση στο Κρεμλίνο και ότι η Ρωσία είναι μεν ανοιχτή στον διάλογο, αλλά υπό την προϋπόθεση η Ευρώπη να καταλήξει σε έναν κατάλληλο εκπρόσωπο και να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις.

Παράλληλα, ανέφερε πως η Μόσχα περιμένει από τους Αμερικανούς απεσταλμένους (οι οποίοι πέταξαν από τη Μόσχα στο Δουβλίνο) να έχουν μεταφέρει ξεκάθαρα αυτά τα ρωσικά μηνύματα στους Ευρωπαίους. «Πρέπει να αποφασίσουν αν θέλουν ειρήνη ή τη συνέχιση του πολέμου, μέχρι στιγμής οι πράξεις τους δείχνουν το δεύτερο», είπε ο Ουσακόφ.

Η Μόσχα τονίζει πως θέλει πρώτα να κατανοήσει τις «πραγματικές προθέσεις» της Ευρώπης. Επίσης η πάγια ρωσική θέση που αναπαράγεται στα ρωσικά ΜΜΕ είναι ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως αμερόληπτοι διαπραγματευτές, καθώς είναι εκείνες που χρηματοδοτούν και εξοπλίζουν την ουκρανική πολεμική προσπάθεια.

Η Γερμανία δεν θέλει… εκπλήξεις από τις ΗΠΑ

Ο Μερτς εν τω μεταξύ “προειδοποιεί” τις ΗΠΑ: «Θέλω να καταστήσω το μήνυμά μας προς τις ΗΠΑ απολύτως σαφές: Σας παρακαλούμε, όχι εκπλήξεις!» δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος αναφερόμενος στη συνάντηση Τραμπ-Πούτιν, η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου κορυφής APEC στο Σενζέν της Κίνας, στις 18-19 Νοεμβρίου. «Συνεχίστε να αγωνίζεστε στην “Ομάδα Ευρώπη” και στην ίδια ομάδα με την Ουκρανία. Και ας εργαστούμε από κοινού για μια πραγματική ειρήνη στην Ουκρανία», συμπλήρωσε.

Νωρίτερα μέσα στην ημέρα, ο Μερτς είχε εκφράσει την προτίμησή του για μια πιο κλειστή διαπραγματευτική ομάδα, αποτελούμενη από αξιωματούχους από το Βερολίνο, το Παρίσι και το Λονδίνο. Η δε Κάγια Κάλας, επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, υποστήριξε ότι η ίδια ήταν στην καταλληλότερη θέση για να ηγηθεί των συζητήσεων. Οι περισσότεροι εκτιμούν ότι είναι η πλέον ακατάλληλη και αυτό ίσως είναι το μόνο σημείο στο οποίο συμφωνούν.

 

Πρέπει να καταλήξουμε σε κάποιον, αλλά…

Το Politico, λίγες ώρες προτού ληφθεί η απόφαση για πολυμελή ομάδα, έγραφε το παρασκήνιο και τις διαφωνίες. Εκτιμούσε ότι το μπλοκ έχει χωριστεί σε τουλάχιστον τρία στρατόπεδα.

Στο σημείο αυτό να παρεμβάλουμε ότι το Politico  εμφανίζει ως τρίτο στρατόπεδο εκείνο της Κάγια Κάλας, παρότι αυτό ουσιαστικά περιορίζεται στην Εσθονία και η ίδια αυτοπροτείνεται. Δεν ξέρουμε για ποιο λόγο το Politico την εμφανίζει ως τρίτο πόλο. Ας αναφέρουμε όμως τι γράφει στο ρεπορτάζ του.

Στο ένα στρατόπεδο, εντάσσει όσους στηρίζουν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο ντα Κόστα, ο οποίος, λόγω του ρόλου του, αποτελεί τον φυσικό υποψήφιο για την εκπροσώπηση της ΕΕ. Στο δεύτερο στρατόπεδο εντάσσει την Γαλλία και η Γερμανία, οι οποίες εμφανίζονται διστακτικές να παραχωρήσουν τις δικές τους θέσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων “προς όφελος των Βρυξελλών”.

Εδώ να αναφέρουμε πάλι παρενθετικά ότι το Politico ουσιαστικά εκπροσωπεί γερμανικά συμφέροντα και ότι η Γερμανία ελέγχει σχεδόν τα πάντα στον οικονομικό τομέα στην ΕΕ, αλλά αυτό δεν ισχύει τόσο απόλυτα στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης. Αυτό ευλόγως δεν το αναφέρει το Politico. Συνεχίζοντας με το ρεπορτάζ του,  αναφέρει ως μάλλον “μοναδική” την Κάλας και τους υποστηρικτές της, παρότι όπως προαναφέρουμε δεν την προτείνει καμία άλλη χώρα πλην της δικής της, κι ας τοποθετούνται κάποιο διπλωμάτες υπέρ της.

Ο ντα Κόστα

Ο Αντόνιο ντα Κόστα φαινόταν ως ο υποψήφιος που απολαμβάνει την ευρύτερη αποδοχή μεταξύ των πρωτευουσών της ΕΕ, σύμφωνα με το Politico. Ο θεσμικός του ρόλος τού παρέχει εντολή να εκπροσωπεί τους ηγέτες του μπλοκ στη διεθνή σκηνή, ενώ η θέση του και το παρελθόν του ως πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας τού προσδίδει μια σχετική ουδετερότητα.

Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι ο πρωθυπουργός της Εσθονίας ήταν ο πρώτος ηγέτης που τάχθηκε υπέρ του Κόστα, δηλώνοντας στο Politico ότι η «εντολή του πηγάζει απευθείας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τον καθιστά υπόλογο απέναντι σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ».

Εκείνο που υπονοεί ο Κρίστεν Μίχαλ, είναι ότι ο Αντόνιο ντα Κόστα είναι υποχρεωμένος να εκφράσει όλες τις απόψεις των μελών και ότι η τυχόν σκληρή στάση του έναντι της Ρωσίας δεν θα εκλαμβανόταν ως ιδιοτελής, αφού η χώρα του δεν ανήκει την ανατολική Ευρώπη, όπως η Εσθονία. Κατά συνέπεια ως άτομο δεν παρουσιάζει τα δύο βασικά μειονεκτήματα που βλέπουν στην Κάλας οι υπόλοιποι, την φανατική γλώσσα της και την αίσθηση απειλής λόγω του παρελθόντος και της γεωγραφικής εγγύτητας της χώρας της με την Ρωσία.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία ζήτησε να συμπεριληφθεί το θέμα στην ατζέντα των συνομιλιών της Παρασκευής, δήλωσε ότι δεν θα είχε αντίρρηση για τον Κόστα, ενώ και οι ηγέτες του Λουξεμβούργου και της Πολωνίας εξέφρασαν τη στήριξή τους στο πρόσωπό του, μιλώντας σε δημοσιογράφους την Πέμπτη. Ο ίδιος ο Κόστα έχει επίσης ξεκαθαρίσει ότι η ΕΕ εκπροσωπείται διεθνώς από τα θεσμικά της όργανα – δηλαδή, από τον ίδιο.

Ο Πορτογάλος και θέλει και… εκνευρίζει

Διακόπτοντας τα του σημερινού Politico να παρεμβάλουμε εδώ και το εξής: Είχε δημιουργηθεί η εντύπωση πως ο Αντόνιο ντα Κόστα δεν θέλει να αναλάβει αυτό τον ρόλο. Όμως στην πραγματικότητα εκείνο που είχε αρνηθεί ο Κόστα είναι να ορισθεί ειδικός απεσταλμένος. Έκρινε ότι ως πρόεδρος του Συμβουλίου είναι καθ’ ύλην αρμόδιος και δεν χρειάζεται άλλος τίτλος. Επιπλέον το γραφείο του ήδη από τον Ιούνιο έκανε επαφές με τη Μόσχα και αυτό εκνεύρισε μερικούς αρχηγούς κρατών, κάτι που με τη σειρά του ενόχλησε και τον ίδιο, γιατί εκτιμά (και σωστά) ότ πρέπει να υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα.

Συνεχίζοντας με το ρεπορτάζ του Politico, αναφέρει ότι ορισμένοι διπλωμάτες θεωρούν την πρώην πρωθυπουργό της Εσθονίας – για την οποία ένας αξιωματούχος της ΕΕ είχε πει κάποτε ότι τρώει «Ρώσους για πρωινό» –  «απαράδεκτη συνομιλήτρια για το Κρεμλίνο», όπως γράφει το Politico. «Ούτε για αστείο», σχολίασε ένας άλλος Ευρωπαίος διπλωμάτης σχετικά με την προοπτική να εκπροσωπήσει η Κάλας την ΕΕ σε συνομιλίες υψηλού διακυβεύματος, χαρακτηρίζοντάς την ως «πιθανότατα το χειρότερο πρόσωπο που θα μπορούσε να επιλεγεί».

Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας υποστήριξε ότι ο ρόλος της Κάλας την καθιστά τη φυσική επιλογή για τη θέση «δίπλα στον ντα Κόστα», και ότι αμφότεροι θα παραμείνουν πιθανότατα στις θέσεις τους μέχρι τη λήξη της θητείας τους το 2029, γεγονός που τους καθιστά πιο αξιόπιστους από έναν “απλό” εθνικό ηγέτη. «Δεν είναι απαραίτητο να αρέσει η επιλογή μας στον Πούτιν», επέμεινε.

Γερμανία και Γαλλία

Το Politico αναφέρει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην επιλογή διαπραγματευτή, ωστόσο, ίσως να μην είναι ο Πούτιν, αλλά οι δύο μεγαλύτερες πρωτεύουσες της ΕΕ. Είναι απίθανο η Γαλλία και η Γερμανία να δουν θετικά μια διευθέτηση που θα δίνει στις Βρυξέλλες το μονοπώλιο της εκπροσώπησης της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις, δήλωσαν στο Politico δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατέστησε εδώ και καιρό σαφή την αντίθεσή του την Πέμπτη, χαρακτηρίζοντας τη συμμετοχή των χωρών της ομάδας E3 στις συνομιλίες για την Ουκρανία ως ένα «καθιερωμένο και προτιμητέο σχήμα». «Εργαζόμαστε επίσης από κοινού σε αυτό το ζήτημα με πέντε εκπροσώπους — από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία. Δεν βλέπω απολύτως κανένα πρόβλημα στο να παραμείνουν τα πράγματα ως έχουν», δήλωσε προχθές. Και τελικά έγινε “το δικό του”.

Το Παρίσι από πλευράς του δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να παραχωρήσει τη θέση του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η Γαλλία είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και διαθέτει το μοναδικό πυρηνικό οπλοστάσιο στην Ευρώπη, γεγονός που της προσδίδει διπλωματική και στρατιωτική ισχύ την οποία κανένας θεσμός της ΕΕ δεν μπορεί να αναπαραγάγει», δήλωσε στο Politico ο Γάλλος ευρωβουλευτής του κόμματος “Εθνικoύ Συναγερμού” Φαμπρίς Λεζερί, που πρόσθεσε ότι «δυσκολεύεται να φανταστεί τον Κόστα ή την Κάλας να εκπροσωπούν το Παρίσι».

«Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο» – οι χώρες της ομάδας E3 –θα είναι πάντα η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο», υποστήριξε ο Εσθονός πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι τίποτα δεν εμποδίζει αυτές τις χώρες να συνομιλούν διμερώς με τη Μόσχα. Ωστόσο, όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν ολόκληρη την Γηραιά Ήπειρο, οφείλουν να ενταχθούν σε μια λογική «πολιτικής συναίνεσης».

«Αυτό είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε. «Αυτή είναι η βάση για την άσκηση μιας τέτοιας πολιτικής συναίνεσης και για τη διατήρηση της ενότητας όλων απέναντι στη Ρωσία», γράφει το Politico.