Θα φέρει το αδιέξοδο του Τραμπ αμερικανική απόβαση στο Ορμούζ;

Υπενθυμίζω ότι μέχρι τον Ιούνιο 2025 οι Ιρανοί απαντούσαν προσχηματικά στις επιθέσεις που δέχονταν, μόνο και μόνο για να μη φανεί πως τις άφηναν αναπάντητες. Μόνο στον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου έδειξαν ότι μπορούν να πλήξουν σοβαρά το Ισραήλ. Και βεβαίως τώρα στη ζυγαριά δεν είναι μόνο οι μεγάλες καταστροφές που υφίσταται το Ιράν, είναι και οι σοβαρές καταστροφές που υφίσταται το Ισραήλ από τους βαλλιστικούς πυραύλους της Τεχεράνης.

Μετά κι απ’ αυτόν τον πόλεμο, ακόμα και η μετριοπαθής πτέρυγα της ιρανικής ηγεσίας που ήταν αντίθετη με την απόκτηση πυρηνικών όπλων, είναι λογικό να υποθέσουμε πως τώρα εξωθείται στη θέση πως μόνο τα πυρηνικά όπλα μπορούν να αποτρέψουν νέες επιθέσεις. Ακόμα κι αν η Τεχεράνη αποκτήσει πυρηνικά δεν έχει περιθώριο να τα χρησιμοποιήσει για να καταστρέψει το Ισραήλ, όπως ισχυρίζεται το ίδιο και όπως επαναλαμβάνει συχνά η Δύση.

Το ιρανικό καθεστώς μπορεί να είναι θεοκρατικό, αλλά μέχρι τώρα δεν δρα τυχοδιωκτικά. Αλλά κι αν είχε μία τέτοια τάση, δεν θα χρησιμοποιούσε τα πυρηνικά όπλα του για να επιτεθεί στο Ισραήλ, επειδή είναι προφανές πως μία τέτοια επίθεση θα ισοδυναμούσε αυτομάτως με πλήρη καταστροφή του Ιράν, όχι μόνο από ισραηλινά, αλλά και από αμερικανικά πυρηνικά αντίποινα. Για την Τεχεράνη τα πυρηνικά είναι όπλο αποτροπής, όπως ακριβώς συμβαίνει με τη Βόρειο Κορέα. Και στο Πακιστάν κυριαρχεί ο φανατικός ισλαμισμός, αλλά δεν επιδίδεται σε πυρηνικές απειλές, πολύ περισσότερο σε πυρηνικούς τυχοδιωκτισμούς.

Είναι ενδεικτικό ότι στη Δύση όλοι μιλάνε για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αφήνοντας εκτός συζήτησης το γεγονός πως το Ισραήλ κατέχει παρανόμως πυρηνικά όπλα. Η εμμονή των Ισραηλινών με το Ιράν πηγάζει από μία απολύτως ακραία αντίληψη για το τι απειλεί την εθνική τους ασφάλεια. Πάσχουν από το σύνδρομο πως απειλείται η ύπαρξή τους και ως εκ τούτου πως πρέπει να καταστρέφουν κάθε αρκούντως ισχυρό αντίπαλο κράτος της Μέσης Ανατολής.

Τί άλλαξε την αντιπαράθεση Ισραήλ-Ιράν

Τις πρώτες δεκαετίες μετά την ίδρυσή του, το Ισραήλ δέχθηκε επανειλημμένες στρατιωτικές επιθέσεις από τα γειτονικά αραβικά κράτη. Από ένα χρονικό σημείο και πέρα, όμως, ειδικά μετά τη συμφωνία με την Αίγυπτο, η υπαρκτή εκείνη απειλή έπαψε να υφίσταται στην πράξη και παρέμεινε σε ορισμένες περιπτώσεις ως ρητορική. Ας μην ξεχνάμε ότι στη Μέση Ανατολή αρέσκονται σε μεγαλοστομίες. Οι Ισραηλινοί διαχρονικά εκμεταλλεύονται στο έπακρο την ακραία ρητορική παλαιότερα του Ιράκ (επί Σαντάμ) και την τελευταία 20ετία του Ιράν, ότι επιδιώκουν τον αφανισμό του εβραϊκού κράτους για να δικαιολογούν τις δικές τους επιθέσεις.

Παραβλέπουν, όμως, πως ειδικά το Ιράν, δεν έχει κάνει πράξη την απειλητική ρητορική του. Χρησιμοποιούσε “αντιπροσώπους” (Χεζμπολάχ, Χαμάς και αργότερα Χούθι) για να “τσιμπάει” και να κρατάει υπό πίεση το Ισραήλ, αλλά μέχρι εκεί. Τα πράγματα άλλαξαν με την αιματηρή επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο 2023, την οποία πραγματοποίησε, όχι επειδή έλαβε διαταγή από την Τεχεράνη, αλλά ως παλαιστινιακή οργάνωση, κλαδί των Αδελφών Μουσουλμάνων. Είναι ενδεικτικό ότι η σουνιτική Χαμάς είχε έρθει σε αντίθεση με το σιιτικό Ιράν στον πόλεμο στη Συρία. Η επίθεση της Χαμάς πριν δυόμιση χρόνια έγινε για να τινάξει στον αέρα τις κυοφορούμενες τότε “Συμφωνίες του Αβραάμ” (Ισραήλ με μοναρχίες του Κόλπου). Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ μπορεί να θέλουν να καταστρέψουν το Ισραήλ, αλλά δεν ήταν ποτέ σε θέση ούτε καν να του επιφέρουν στρατηγικό πλήγμα.

Από την πλευρά του, το Ισραήλ έχει προβεί σε πολλές επιθέσεις, σαμποτάζ και δολοφονίες εναντίον Ιρανών αξιωματούχων. Με άλλα λόγια, για δεκαετίες η ακραία ρητορική της Τεχεράνης για καταστροφή του Ισραήλ λειτουργεί σαν επιχείρημα του εβραϊκού κράτους για να δικαιολογεί τις δικές του επιθετικές ενέργειες. Είναι ενδεικτικό ότι τώρα η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν περιορίζεται στον αναπόδεικτο ισχυρισμό ότι είναι ζήτημα λίγου χρόνου το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά. Έχει προσθέσει και την απαίτηση για κατάργηση και του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου. Σε αντίθεση με τα πυρηνικά όπλα, όμως, το διεθνές δίκαιο δεν θέτει περιορισμούς αναφορικά με το πυραυλικό οπλοστάσιο μίας χώρας.

Το Ισραήλ πλήττεται

Όπως είχε φανεί και από βίντεο και από μαρτυρίες αρκετοί ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι είχαν τον περασμένο Ιούνιο τρυπήσει την ισραηλινή αεράμυνα, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν όχι μόνο απώλειες μεταξύ των αμάχων (δεκάδες νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες), αλλά και καταστροφές σε στρατιωτικούς στόχους (αρχηγείο της Μοσάντ, data center του ισραηλινού στρατού κλπ) και σε υποδομές (διυλιστήριο στη Χάιφα). Όπως και τότε, έτσι και σήμερα, το Ιράν υφίσταται συγκριτικά μεγαλύτερες απώλειες (ανθρώπινες και υλικές), αλλά έχει πληθυσμό 94.000.000 και επιπροσθέτως είναι μία μεγάλη σε έκταση και ορεινή χώρα. Δεδομένου, μάλιστα, ότι προετοιμάζεται εδώ και πολλά χρόνια για έναν τέτοιο πόλεμο, επιδεικνύει μεγάλη αντοχή και ικανότητα να ανταποδίδει τα πλήγματα.

Αντιθέτως, το Ισραήλ είναι μικρό σε έκταση και πυκνοκατοικημένο (πληθυσμός λίγο μεγαλύτερος από 10.000.000, με το 21% να είναι Παλαιστίνιοι) και δεν έχει περιθώριο για μεγάλες απώλειες, εκτός των άλλων και επειδή οι απώλειες διαβρώνουν την εντύπωση που καλλιεργεί διεθνώς πως είναι άτρωτο. Η αιμορραγία που υπέστη το Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο είναι ο λόγος που μετά τις πρώτες ημέρες, οι αρχές είχαν σπεύσει να επιβάλουν λογοκρισία για τα πλήγματα που είχαν προκαλέσει οι ιρανικοί πύραυλοι. Το ίδιο κάνουν και τώρα, αν και δεν μπορούν να κρύψουν τις καταστροφές.

Το γεγονός ότι πλέον το Ιράν έχει τη δυνατότητα να πλήξει το Ισραήλ, θα έπρεπε να είχε κάνει το εβραϊκό κράτος  πιο προσεκτικό, να το στρέψει προς τη διπλωματία. Θα μπορούσε να ωθήσει την Ουάσινγκτον προς την κατεύθυνση μίας συνολικής διπλωματικής διευθέτησης του Παλαιστινιακού που είναι η ρίζα όλων των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή. Είχε φανεί, μάλιστα, πως η αρχική πρόθεση του Τραμπ ήταν να διεκδικήσει ρόλο μεσολαβητή.

Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση Νετανιάχου συνέχισε να επιδιώκει να παρασύρει τις ΗΠΑ σ’ έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν. Για την ακρίβεια, τις πίεζε να “καθαρίσουν” αυτές το Ιράν για λογαριασμό του Ισραήλ, όπως είχε συμβεί και με το Ιράκ του Σαντάμ. Το Ισραήλ δεν απαιτεί από τους Αμερικανούς να το υποστηρίξουν, παρέχοντάς του οπλικά συστήματα, χρήματα και διπλωματική κάλυψη. Απαιτεί από αυτούς να βλέπουν τη γεωπολιτική συνάρτηση της Μέσης Ανατολής με τα εβραϊκά μάτια. Την αποστολή αυτή προωθεί διαχρονικά το εβραϊκό λόμπι στις ΗΠΑ, μέσα από ένα πλέγμα επιρροής των αμερικανικών θεσμών. Το τελευταίο διάστημα, όμως, έχει εμφανισθεί μία ισχυρή αντι-Ισραήλ τάση όχι μόνο στα αριστερόστροφα νεανικά ακροατήρια στα πανεπιστήμια, αλλά και στο στρατόπεδο του ριζοσπαστικού συντηρητισμού (MAGA).

Αδιέξοδο του Τραμπ

Τα γεγονότα αποδεικνύουν αυτά που ήταν εξαρχής προφανή:

• Αλλαγή καθεστώτος δεν επιτυγχάνεται με βομβαρδισμούς. Επιτυγχάνεται ή με κοινωνική επανάσταση ή με μαζική χερσαία εισβολή, όπως έγινε στο Ιράκ.
• Οι μαζικοί βομβαρδισμοί και όσα αυτοί συνεπάγονται για τους αμάχους προκαλούν συσπείρωση του λαού γύρω από τη σημαία κι όχι εξέγερση, όπως φαντασιώνονταν οι Τραμπ και Νετανιάχου.
• Το Ιράν ελέγχει το Ορμούζ και ως εκ τούτου τη ροή των πετρελαίου, LNG, λιπασμάτων κλπ. Το κλείσιμο των Στενών ανεβάζει τις διεθνείς τιμές τους, γεγονός που εάν συνεχιστεί θα προκαλέσει διεθνή κρίση.
• Ο Τραμπ παρασύρθηκε από το Νετανιάχου και εγκλωβίσθηκε. Τώρα ψάχνει απεγνωσμένα διέξοδο για να διακηρύξει τη “νίκη” του, αλλά η Τεχεράνη δεν του δίνει.

Ο πρόεδρος Τραμπ δεν θέλει να εμπλακεί σε χερσαίες μάχες, αλλά από την άλλη δεν μπορεί να αποδεχθεί τον βασικό όρο της Τεχεράνης ότι ΗΠΑ και Ισραήλ πρέπει να δεσμευθούν επισήμως πως δεν πρόκειται να ξανα-επιτεθούν στο Ιράν. Είναι αμφίβολο και εάν μπορεί να τέτοια δέσμευση στον Νετανιάχου. Το αδιέξοδο αυτό καθιστά πολύ πιθανή την κλιμάκωση. Εάν οι Αμερικανοί επιχειρήσουν να καταλάβουν τα νησιά στο Ορμούζ και πολύ περισσότερο την ιρανική ακτή, κατά πάσα πιθανότητα θα υποστούν –λόγω της γεωγραφίας– σοβαρές απώλειες, χωρίς να καταστήσουν ασφαλή τον διάπλου των στενών από τα δεξαμενόπλοια, ακόμα κι αν οι Ιρανοί δεν προχωρήσουν σε πλήρη ναρκοθέτηση.