Θα παρέμβουν Ρωσία και Κίνα στο Ιράν για να προκύψει συμφωνία;

Η δε αρνητική στάση του Ρώσου προέδρου Πούτιν για συνάντηση με τον Ουκρανό ομόλογό του Ζελένσκι, θεωρείται πως αφορά το επίπεδο των τακτικών χειρισμών. Ακόμα και αυτό όμως, μόνο εύκολο δεν θα είναι και στα δύο μέτωπα. Αυτή ακριβώς η δυσκολία είναι όμως που αποδεικνύει την ανάγκη συνεργασίας των μεγάλων δυνάμεων. Για να συμβεί όμως αυτό και για να φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, κάθε πλευρά, εν προκειμένω οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα θα πρέπει να εξασφαλίσει ένα μίνιμουμ, τουλάχιστον, των αντικειμενικών της σκοπών.

Ένα πρώτο βασικό ερώτημα λοιπόν που εγείρεται, είναι εάν τελικά η εμπλοκή των ΗΠΑ στο πόλεμο κατά του Ιράν, έφερε πιο κοντά ως αδήριτη πραγματικότητα, την αναγνώριση της πολυπολικής φύσης του σημερινού κόσμου. Εάν δηλαδή ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ αντιλήφθηκε στην πράξη, ότι η στρατιωτική ισχύς ως εργαλείο επιβολής της θέλησης των ΗΠΑ, υπάρχουν όρια. Ιδιαίτερα αν τη χρησιμοποιεί σε μερικό βαθμό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, χωρίς την εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων, προφανώς για την αποφυγή απωλειών. Η περιορισμένη χρήση της, στην πράξη οδήγησε ταχύτερα στην προσαρμογή όλων στη νέα πραγματικότητα. Χωρίς να σημαίνει ότι η εμπλοκή στρατευμάτων στο έδαφος και η αποδοχή απωλειών θα διασφάλιζε άλλο αποτέλεσμα.

Ταυτόχρονα, θα αποτελέσει και επιβεβαίωση του ότι η αλληλεξάρτηση (interdependence) στον σύγχρονο κόσμο εξακολουθεί να αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό. Η διαφορά ισχύος, στο στρατιωτικό πεδίο, δεν επαρκεί από μόνη της για να εξουδετερώσει πλεονεκτήματα που διαθέτει κάθε χώρα ξεχωριστά, τα οποία και θα χρησιμοποιήσει στην προσπάθεια “ρύθμισης” της συμπεριφοράς του αντιπάλου, ώστε να κινείται σε αποδεκτά επίπεδα.

Ουκρανία, Ρωσία και Κίνα

Ας δούμε όμως τα δυο μέτωπα ξεχωριστά, προτού επιχειρήσουμε να συνδέσουμε τις εξελίξεις. Μετά από τον “μεγαλοϊδεατικό” χειρισμό του πολέμου από την πλευρά της Μόσχας στην πρώτη φάση της εισβολής στην Ουκρανία και την απόδειξη επί του πεδίου ότι μόνο “περίπατος” δεν θα είναι, ακολούθησε η προσαρμογή. Αυτό πρόκειται για ένα υπόδειγμα που έχει εμφανιστεί πολλές φορές στη ρωσική Ιστορία.

Όσο όμως ισχύει η επιπόλαια είσοδος της Ρωσίας στον πόλεμο, άλλο τόσο ισχύει και η σταδιακή προσαρμογή στις συνθήκες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τελική έκβαση της σύγκρουσης. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία. Οι στόχοι προσαρμόστηκαν και το επίκεντρο της προσπάθειας εστιάστηκε στη στη συνοριακή περιοχή και νοτιότερα στην περιοχή που ιστορικά αποτελούσε τη “Νοβορωσία” (Novorossiya), στις περιφέρειες Ντονιέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, μεγάλο μέρος των οποίων έχει καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις.

Πολλοί αναλυτές διαπιστώνουν αδιέξοδο (stalemate) στη σύγκρουση. Η στρατιωτική ενίσχυση από την πλευρά της Δύσης στο Κίεβο, ιδίως όμως με την επαναστατική τακτική χρήση μη επανδρωμένων χερσαίων, εναέριων και ναυτικών πλατφορμών, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση της ρωσικής απροθυμίας να αναβαθμίσει τη σύγκρουση προχωρώντας σε μαζική επιστράτευση, έχει οδηγήσει σε στασιμότητα.

Σε συνδυασμό δε με το κόστος που διαρκώς συσσωρεύεται, δίδεται η εντύπωση ότι βρισκόμαστε κοντά σε ένα σημείο ισορροπίας όπου οι εμπόλεμοι κρίνουν ως συμφέρουσα την αναζήτηση όρων απεμπλοκής. Αυτό βέβαια δεν ισοδυναμεί με ειρήνευση, καθώς η εξεύρεση των κατάλληλων όρων που θα επιτρέψουν και στις δυο πλευρές να “πουλήσουν” επιτυχώς μια συμφωνία στο εσωτερικό, μόνο εύκολη δουλειά δεν θα αποδειχθεί.

Το μόνο βέβαιο είναι, ότι για να υπάρξει σταδιακή απεμπλοκή, κάθε πλευρά θα κληθεί να περιορίσει τους στόχους της και να η συμφωνία να δημιουργεί ελπίδα για την επόμενη ημέρα. Με απλά λόγια, σε αυτό το στάδιο, συνήθως οι μαξιμαλισμοί… πάνε περίπατο. Και όσοι επιμένουν να μη βλέπουν την πραγματικότητα και να προσεγγίζουν το στρατηγικό πρόβλημα με ιδεολογικούς όρους, όχι μόνο θα ξεπεραστούν από τις εξελίξεις, αλλά και θα καταλήξουν γραφικοί και ανυπόληπτοι. Η προειδοποίηση αυτή αφορά κυρίως την Ευρώπη.

Ρωσία, Κίνα και Ιράν

Μία από τα ίδια ισχύει και για το μέτωπο του Ιράν. Οι ΗΠΑ βρέθηκαν στο πλευρό του Ισραήλ και ξεκίνησαν επιθέσεις, κυρίως στην πυρηνική υποδομή της Τεχεράνης. Ο ανομολόγητος στόχος για καθεστωτική ανατροπή δεν επιτυγχάνεται, σύμφωνα με όλες τις μέχρι στιγμής ενδείξεις. Προβληματική είναι και η αποτίμηση των αποτελεσμάτων στον τομέα της εξουδετέρωσης του βαλλιστικού οπλοστασίου των Ιρανών, των εκτοξευτών συμπεριλαμβανομένων.

Συνολικότερα, η ανθεκτικότητα (resilience) της Τεχεράνης αποδεικνύεται κομβικής σημασίας. Ταυτόχρονα, η αύξηση της πίεσης που αισθάνεται ο Λευκός Οίκος στο εσωτερικό των ΗΠΑ, εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, η ζωηρή αμφισβήτηση της υποστήριξης του εβραϊκού κράτους ακόμα και στο ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο, το μεγάλο κόστος της σύγκρουσης και το ενεργειακό-οικονομικό αδιέξοδο από τον επί της ουσίας έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν που πλήττει σκληρά τον μέσο Αμερικανό, περιγράφει το κίνητρο απεμπλοκής για τον Τραμπ.

Αυτά όμως τα δεδομένα έχουν ανιχνευθεί από την ιρανική πλευρά που έχει υιοθετήσει σκληρή στάση. Δεν δείχνει να επείγεται για τερματισμό του πολέμου. Δεν προβάλλει εικόνα αδυναμίας, προσπαθώντας να ακυρώσει το επικοινωνιακό μήνυμα των μεγάλων καταστροφών που προκάλεσαν οι βομβαρδισμοί από ΗΠΑ-Ισραήλ. Εξάλλου, αυτές οι καταστροφές είναι πλέον δεδομένες.

Όμως, αφενός δεν κατάφεραν να πετύχουν τον διακηρυγμένο και τον αθέατο αντικειμενικό σκοπό. Την ακύρωση των φιλοδοξιών της Τεχεράνης στο πυρηνικό πεδίο και την ανατροπή του καθεστώτος. Η Τεχεράνη δεν αρνείται να διαπραγματευθεί, το κάνει όμως με όρους ισοτιμίας με την υπερδύναμη και επιτυγχάνει να περάσει το μήνυμα ότι δεν υποκύπτει, έχοντας εκθέσει πολλές φορές στην πράξη τον Τραμπ, που σπεύδει να δημοσιοποιεί αισιόδοξες προβλέψεις.

Πώς διαπλέκονται τα μέτωπα…

Αυτή είναι η παρούσα κατάσταση στα μέτωπα Ουκρανίας και Ιράν. Η πραγματικότητα έχει ενταφιάσει τις προσεγγίσεις που βασίζονταν σε δυτικής προέλευσης ιδεολογικά σχήματα. Η Ουάσινγκτον δείχνει να αντιλαμβάνεται, ότι η συνεργασία με το Πεκίνο και τη Μόσχα συνιστά προϋπόθεση για να ισορροπήσει στοιχειωδώς ο σημερινός κόσμος.

Η εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν έπληττε την Κίνα, κλείνοντας το μάτι στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο ανεφοδιασμός της Ουκρανίας με κρίσιμα οπλικά συστήματα και βλήματα ήταν εξ αντικειμένου προβληματικός, ενώ αποκαθιστούσε το ειδικό βάρος της Μόσχας στη διαπραγμάτευση με το Πεκίνο. Ωστόσο, αφενός η Κίνα επιδεικνύει μεγάλη ψυχραιμία και εμφανίζεται ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις. Αφετέρου, η σχέση Κίνας-Ρωσίας δε μοιάζει να έχει πληγεί. Αντιθέτως, εάν κριθεί από τις επισκέψεις Τραμπ και Πούτιν στο Πεκίνο, είναι σαφώς θερμότερη…

Πλέον, η Ουάσινγκτον μοιάζει να χρειάζεται τη σινορωσική συνδρομή για να πετύχει το ταχύτερο απεμπλοκή από τα πολεμικά μέτωπα. Το αντίτιμο όμως θα είναι η ακύρωση της αμερικανικής στρατηγικής για τον αποκλεισμό του Πεκίνου και της Μόσχας από τη Μέση Ανατολή! Όσες φορές και να επιχείρησε η Ουάσινγκτον το περίφημο “Pivot in Asia“, η κινούμενη – όπως αποδεικνύεται – άμμος της περιοχής την έχει παγιδεύσει. Και επιβάλει συνεννόηση…

Μήπως λοιπόν Ρωσία και Κίνα θα αποτελέσουν εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για “απόδραση” από έναν πόλεμο που η Ουάσινγκτον πίστευε ότι θα είναι σύντομος και τροπαιοφόρος; Ποια ανταλλάγματα θα ζητήσουν για να συνδράμουν, ενδεχομένως ως εγγυητές (η Μόσχα απέναντι στο Ισραήλ και το Πεκίνο απέναντι στο Ιράν) στο ευαίσθητο πυρηνικό σκέλος; Και πόσος χρόνος θα απαιτηθεί δεδομένου του ότι η παγίδευση των ΗΠΑ στην περιοχή εξυπηρετεί τα των ανταγωνιστών τους;

Κατά συνέπεια, πόσο εύκολα θα καταλήξει μια τέτοια διαπραγμάτευση; Το μίνιμουμ που θα ζητήσουν οι Ιρανοί για να συναινέσουν δεν θα είναι η άρση των οικονομικών κυρώσεων; Οπότε ποιος θα έχει κερδίσει τον “πολιτικό πόλεμο”, ασχέτως της έκβασης του στρατιωτικού; Στην Ουάσινγκτον ίσως πρέπει να φρεσκάρουν τις ιστορικές τους γνώσεις και να προσαρμόσουν τα διδάγματα στο σήμερα.

Διότι στις ΗΠΑ μοιάζουν να ξέχασαν ότι δίπλα στο Ισραήλ δε βρέθηκαν από την πρώτη μέρα της ίδρυσής του. Βρέθηκαν, αφότου η Μέση Ανατολή αποτέλεσε το επίκεντρο της προσοχής της ΕΣΣΔ στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου. Και αν σήμερα κάποιοι θεωρούν ότι η λήξη του δικαιολογεί απαγκίστρωση, να θυμηθούν ότι η ιστορία απεχθάνεται τα κενά. Κάποιος θα τα καλύψει, προκαλώντας βίαιο ανακάτεμα της περιφερειακής γεωπολιτικής τράπουλας. Θα είναι θέμα χρόνου προτού οι ΗΠΑ αντιληφθούν την ανάγκη ολικής επαναφοράς.

Ιστορία…

Πόσο μεγάλη θα είναι όμως η ζημιά που θα έχει συντελεστεί; Η γεωγραφία είναι αναπόδραστη. Το μικρό μέγεθος του Ισραήλ και η αναζήτηση στρατηγικού βάθους εξηγεί τη σημασία των δυο χωρών του Ελληνισμού για το εβραϊκό κράτος. Πέραν του ιστορικού τραύματος του Ολοκαυτώματος που επηρεάζει καθοριστικά τη διεθνή στάση και συμπεριφορά (σ.σ. πολλοί το διαβάζουν ως ένα είδος “συνδρόμου καταδίωξης”), αυτό το μικρό μέγεθος δεν αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια ευελιξίας. Εάν χάσει χάνεται. Τουλάχιστον αυτό πιστεύει η ελίτ απ’ άκρου εις άκρον του ισραηλινού πολιτικού φάσματος.

Πραγματική ειρήνη θα υπάρξει μόνο εάν αντιμετωπιστούν εθνικοί, θρησκευτικοί και άλλοι οραματισμοί, σε συνδυασμό με τις ανασφάλειες. Σε όλα υπάρχει και ψυχολογικό υπόβαθρο, πέραν από το πρόβλημα αυτό καθαυτό. Υπάρχουν και συμφέροντα ενίοτε που τα υποδαυλίζουν. Σίγουρα όμως, αυτό που δεν υπάρχει είναι περιθώριο για χαλάρωση. Οποιουδήποτε. Μια σπίθα αρκεί για να φέρει την καταστροφή. Ξανά. Πλέον, μένει να αποδειχθεί εάν θα σταματήσει η αιματοχυσία και στα δυο μέτωπα.

Σε συνεργασία με το defencepoint