Τι μπορεί να αλλάξει η συνάντηση Τραμπ-Σι-Πούτιν
18/11/2026
Η τριμερής συνάντηση Τραμπ-Σι-Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου του APEC, πραγματοποιείται σε μια περίοδο που οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν δοκιμάζουν τα όρια της ισχύος Ρωσίας και ΗΠΑ, αλλά και την αντοχή του διεθνούς συστήματος. Είναι η πρώτη συνάντηση με αυτό το σχήμα. Το γεγονός ότι οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων δυνάμεων θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι έχει από μόνο του μεγάλη σημασία.
Ας σημειωθεί ότι για δεκαετίες η Ουάσινγκτον αντιμετώπιζε χωριστά τις σχέσεις της με Μόσχα και Πεκίνο, θεωρώντας ότι έτσι είχε ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση. Και μόνο ότι δέχεται να συζητήσει με τους άλλους δύο ταυτοχρόνως για τη στρατηγική σταθερότητα, συνιστά στροφή. Προφανώς, από τη Σενζέν δεν θα προκύψει μία νέα διεθνής τάξη και με αυτή την έννοια είναι λάθος να αποκαλούμε τη συνάντηση “Γιάλτα 2”. Μόνο στη μορφή τη θυμίζει.
Το διόλου ευκαταφρόνητο ζητούμενο είναι οι τρεις μεγαλύτερες δυνάμεις να συμφωνήσουν έστω και ατύπως σε στοιχειώδεις κανόνες διαχείρισης των διαφορών τους. Στον Ψυχρό Πόλεμο τέτοιοι κανόνες οικοδομήθηκαν σταδιακά και μετά από κρίσεις. Σήμερα, οι μηχανισμοί εκείνης της περιόδου έχουν αποδομηθεί, ενώ οι εστίες συγκρούσεων από τις οποίες μπορεί να ξεκινήσει ένας πόλεμος μεγάλων δυνάμεων έχουν αυξηθεί.
Ο Τραμπ έφτασε στην Κίνα μετά την ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές. Η θετική εντύπωση από την τριμερή θα τον διευκολύνει να μετατοπίσει τη συζήτηση και να προβάλει την εικόνα ενός προέδρου που παίρνει πρωτοβουλίες εκεί όπου οι προκάτοχοί του έβλεπαν αδιέξοδο. Η ανάγκη του, όμως, είναι και πρακτική. Ο πόλεμος με το Ιράν θεωρείται η βασική αιτία της εκλογικής ήττας, επειδή επιβάρυνε την οικονομία μέσω της ενέργειας και απορρόφησε πολιτικούς και στρατιωτικούς πόρους.
Ο Τραμπ, λοιπόν, έχει κίνητρο να διερευνήσει εάν Σι και Πούτιν μπορούν να επηρεάσουν την Τεχεράνη, ώστε να διαμορφωθούν όροι απεμπλοκής των ΗΠΑ, οι οποίοι να μην είναι όροι ήττας. Για τον Πούτιν, η ίδια η συνάντηση είναι πολιτικό όφελος. Όχι μόνο σπάει οριστικά τη διπλωματική απομόνωση, στην οποία οι Δυτικοί προσπάθησαν να εγκλωβίσουν τη Ρωσία, αλλά και επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ισότιμου συνομιλητή για θέματα παγκόσμιας ασφάλειας, ενώ συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Επιδίωξή του είναι να επαναφέρει στην ατζέντα το ζήτημα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, που πρακτικά σημαίνει να γίνει σεβαστή η αξίωση της Μόσχας να έχει λόγο στις ρυθμίσεις που αφορούν τη γειτονιά της. Το Ουκρανικό δεν είναι στην ατζέντα, αλλά θεωρείται πολύ πιθανό να θιγεί και σίγουρα θα απασχολήσει τη χωριστή συνάντηση Τραμπ-Πούτιν.
Το κέρδος του οικοδεσπότη
Ο Σι κερδίζει διπλωματικό κεφάλαιο και μόνο ως οικοδεσπότης. Η Κίνα προβάλει την εικόνα μίας μεγάλης δύναμης που μπορεί να φέρνει στο ίδιο τραπέζι τις άλλες δύο μεγάλες δυνάμεις, χωρίς να αναλάβει εκ των προτέρων δεσμεύσεις. Υπενθυμίζω ότι τον Μάιο, στο Πεκίνο, Σι και Τραμπ είχαν συμφωνήσει να επιδιώξουν μια σχέση στρατηγικής σταθερότητας. Η κινεζική ηγεσία έχει λόγους να δώσει περιεχόμενο σ’ αυτή τη διατύπωση. Μια ελεγχόμενη ύφεση με τις ΗΠΑ της επιτρέπει να επικεντρωθεί στην οικονομία της και στην τεχνολογική της αναβάθμιση, ενώ διατηρεί τη στρατηγική σχέση με τη Ρωσία. Η διμερής συνάντηση του Σι-Πούτιν στη Σενζέν επιβεβαίωσε αυτή τη σχέση.
Στην τριμερή συνάντηση κορυφής υπάρχει μια ιστορική ειρωνεία. Στη δεκαετία 1970 το δίδυμο Νίξον-Κίσινγκερ είχε επιχειρήσει επιτυχώς άνοιγμα προς το Πεκίνο, με σκοπό την “περικύκλωση” της Σοβιετικής Ένωσης. Σήμερα, ο Τραμπ διαπραγματεύεται ταυτοχρόνως με Κίνα και Ρωσία, οι οποίες, όπως προανέφερε έχουν στρατηγική σχέση, κυρίως με σκοπό τη γεωπολιτική εξισορρόπηση των ΗΠΑ. Το Πεκίνο κερδίζει από το γεγονός ότι η Ρωσία του προσφέρει ενέργεια, χερσαίο εμπορικό δρόμο και στρατηγικό βάθος. Η Μόσχα κερδίζει από μια μεγάλη αγορά για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα αγροτικά προϊόντα και τα ορυκτά της σε μια περίοδο πρωτοφανών δυτικών κυρώσεων.
Οι προτεραιότητές τους, όμως, όπως δείχνει η κρίση του Ορμούζ, αποκλίνουν. Και οι δύο τους υποστηρίζουν μία ειρηνικά διευθέτηση, αλλά ενώ η Κίνα χάνει ένα βασικό προμηθευτή ενέργειας, η Ρωσία κερδίζει από τις αυξημένες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο Τραμπ έχει κάποιο περιθώριο να αξιοποιήσει αυτή την απόκλιση, αλλά η σινορωσική προσέγγιση δεν πρόκειται να αποδομηθεί, επειδή την στηρίζουν τα προαναφερθέντα αμοιβαία συμφέροντα.
Το πυρηνικό κενό
Βασικό θέμα στη συνάντηση θα είναι τα πυρηνικά. Μετά τη λήξη της συνθήκης New START, στις 5 Φεβρουαρίου 2026, δεν υπάρχουν δεσμευτικά όρια στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Η Μόσχα είχε προτείνει να τηρηθούν αμοιβαία τα κεντρικά αριθμητικά όρια για έναν ακόμη χρόνο, αλλά ο Τραμπ ζητάει νέα συμφωνία που να περιλαμβάνει και την Κίνα, δεδομένου ότι αυτή αυξάνει ταχύρρυθμα το πυρηνικό της οπλοστάσιο.
Βάσιμη είναι η επιδίωξη της Ουάσινγκτον, δεδομένου ότι έχει απέναντί της δύο μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις. Εξίσου κατανοητή, όμως, είναι η κινεζική άρνηση να μπει και το δικό της πυρηνικό οπλοστάσιο στο λογαριασμό. Το SIPRI εκτιμούσε ότι στις αρχές του 2026 η Κίνα διέθετε περίπου 620 κεφαλές, έναντι συνολικού αποθέματος άνω των 5.000 για καθεμία από τις ΗΠΑ και Ρωσία. Το Πεκίνο θεωρεί άνισο να της επιβληθούν όρια, πριν φθάσει στο επίπεδο των άλλων δύο.
Οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν υπενθυμίζουν ότι μία περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να εμπλέξει πυρηνικές δυνάμεις. Η διάδοση των drones, η εξέλιξη των πυραύλων και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην επεξεργασία στρατιωτικών πληροφοριών συμπιέζουν τον χρόνο μέσα στον οποίο καλείται μια ηγεσία να αποφασίσει. Σε μία κρίση, η αβεβαιότητα για τις προθέσεις του αντιπάλου μπορεί να οδηγήσει σε αθέλητη κλιμάκωση. Γι’ αυτό είναι πολύτιμη μία συμφωνία για το πώς οι τρεις κυβερνήσεις μπορούν να επικοινωνούν και να συνεννοούνται.
Για τις ΗΠΑ, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ θα περιόριζε το ενεργειακό κόστος και θα διευκόλυνε την απεμπλοκή. Για την Κίνα, που προμηθεύεται μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τον Κόλπο, η παρατεταμένη αβεβαιότητα έχει κόστος για τη βιομηχανία και τις εξαγωγές της. Η Ρωσία έχει βραχυπρόθεσμο όφελος από τις υψηλές τιμές, αλλά έχει και συμφέρον να αποφύγει μία γενικευμένη ανάφλεξη. Η Μόσχα θα εξαρτήσει την άσκηση επιρροής στην Τεχεράνη και από αμερικανικά ανταλλάγματα σε άλλα μέτωπα.
Η Κίνα έχει στενούς δεσμούς με το Ιράν και μπορεί να του ασκήσει επιρροή για να διευκολύνει την επανέναρξη συνομιλιών. Για να προκύψει αποτέλεσμα, χρειάζεται η αμερικανική προσφορά να κριθεί αξιόπιστη από την ιρανική ηγεσία. Στη Σενζέν ίσως προκύψει συνεννόηση για το πώς θα ανοίξει ένας δίαυλος ή για το ποιοι όροι θα διερευνηθούν. Η εφαρμογή τους θα κριθεί στις διαπραγματεύσεις με την ίδια την Τεχεράνη. Προοπτικά δε, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας μπορεί να επεκταθεί ως αντικείμενο διαπραγματεύσεων από τα ασιατικά στενά έως τις αρκτικές διαδρομές.
Άμεσα μετρήσιμο αποτέλεσμα μπορεί να φέρει η διμερής συνάντηση Τραμπ-Σι για το διμερές εμπόριο. Από το Μπουσάν και έπειτα, η λογική της εκεχειρίας είναι να παγώνουν ορισμένα περιοριστικά μέτρα με αντάλλαγμα παραχωρήσεις στα γεωργικά προϊόντα και στις κρίσιμες πρώτες ύλες. Η προθεσμία της 10ης Ιανουαρίου δίνει κίνητρο για νέα παράταση. Η σόγια έχει πολιτική σημασία για τη γεωργική βάση των Ρεπουμπλικάνων, ενώ η πρόσβαση στις σπάνιες γαίες αφορά άμεσα την αμερικανική βιομηχανία. Η κινέζικη πρόσβαση σε προηγμένα τσιπ είναι ο μοχλός πίεσης του Τραμπ. Μια παράταση αγοράζει χρόνο και για τους δύο, όσο διατηρούνται αυτά τα μέσα αμοιβαίας πίεσης.
Η Ευρώπη απέναντι στην τριμερή
Ο φόβος των Ευρωπαίων για μία νέα Γιάλτα αποτυπώνει την πολιτική αδυναμία τους. Έχοντας επωμιστεί το κόστος της σύγκρουσης με τη Ρωσία, παρακολουθούν από απόσταση την τριμερή συνάντηση που μάλλον θα αγγίξει τη δική τους ασφάλεια. Η ανησυχία τους είναι μήπως Τραμπ και Πούτιν διαμορφώσουν το περίγραμμα μιας λύσης για την Ουκρανία, χωρίς τη δική τους συμμετοχή, όπως και του Κιέβου. Η απουσία τους από τη Σενζέν δείχνει πόσο μεγάλη είναι η απόσταση ανάμεσα στη συμμετοχή στο κόστος του πολέμου και στην ικανότητά τους να επηρεάσουν αποφάσεις.
Η αναλογία με τη Γιάλτα, πάντως, περιορίζεται στη μορφή, στο τριμερές σχήμα. Το 1945, η κατανομή σφαιρών επιρροής στηρίζονταν στον συσχετισμό που είχε διαμορφώσει στο έδαφος ο πόλεμος. Στο Σενζέν δεν πρόκειται να οριστούν σφαίρες επιρροής. Σήμερα, οι συσχετισμοί είναι ρευστοί. Οι σφαίρες επιρροής, βεβαίως, εξακολουθούν να υπάρχουν. Η αμερικανική Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (Δεκέμβριος 2025) διεκδικεί ρητά πρωτοκαθεδρία στο Δυτικό Ημισφαίριο, την ώρα που η Ουάσινγκτον επιδιώκει να εμποδίσει την κινεζική κυριαρχία στον Ινδοειρηνικό.
Η τριμερής φανερώνει επίσης την κατάρρευση του αφηγήματος επί προεδρίας Δημοκρατικών για την αναμέτρηση φιλελεύθερων δημοκρατιών και αυταρχικών καθεστώτων. Αυτό που φέρνει τους τρεις στη Σενζέν είναι η διαπίστωση ότι ο καθένας μπορεί να προκαλέσει σοβαρό κόστος στους άλλους και ότι καμία μεγάλη δύναμη δεν μπορεί να εξασφαλίσει μόνη του την έκβαση που επιδιώκει σε όλα τα μέτωπα.
Η πολυπολικότητα περιορίζει τα περιθώρια μιας μεγάλης δύναμης να επιβάλλει τη βούλησή της, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις πιθανότητες μία κρίση να συνδεθεί με μία άλλη ή και να κάνει μετάσταση. Η τριμερής ίσως σηματοδοτήσει την έναρξη μίας προσπάθειας να οικοδομηθεί μία νέα παγκόσμια τάξη που θα διέπει τον αναδυόμενο πολυπολικό κόσμο. Τουλάχιστον να συγκρατηθούν οι συγκρουσιακές τάσεις στο νέο διεθνές περιβάλλον.
Όσο οι ισχυρότεροι ηγέτες του κόσμου συνομιλούν μεταξύ τους και ο ένας γνωρίζει τις προτεραιότητες και τις κόκκινες γραμμές του άλλου, αυτό είναι καλό για όλους, επειδή μειώνει τους κινδύνους παρεξηγήσεων. Η Σενζέν, λοιπόν, έχει σημασία επειδή θέτει την αλληλεξάρτηση στο κέντρο της τριμερούς διπλωματίας. Κι αυτό κατέστη δυνατόν λόγω της εικονοκλαστικής διπλωματίας του Τραμπ. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν είχε υπάρξει τριμερής συνάντηση από τη Γιάλτα.
Η αξία της συνόδου κορυφής, βεβαίως, θα κριθεί από τη συνέχεια. Μια κοινή δήλωση περί στρατηγικής σταθερότητας θα είχε πολιτικό βάρος. Μεγαλύτερο βάρος θα είχε μια εντολή για συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις. Είναι πιθανόν, πάντως, η τριμερής να επαναληφθεί για να συντηρήσει το θετικό κλίμα που βολεύει και τους τρεις ηγέτες. Η συνάντηση, άλλωστε, είναι το μήνυμα.





