Γιατί τα τρόφιμα φορτώνονται με πρωτεΐνη

Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται μόνο στην πραγματική αύξηση της πρωτεΐνης στα τρόφιμα, αλλά αφορά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή προβάλλεται ως προς τους καταναλωτές, καθώς συχνά μικρές ή μέτριες ποσότητες πρωτεΐνης παρουσιάζονται ως σημαντικό διατροφικό πλεονέκτημα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το προϊόν είναι πιο υγιεινό ή θρεπτικό έναντι κάποιου άλλου παρόμοιου με μικρότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη.

Γιατί αποτελεί τάση; Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους το protein inflation θεωρείται τάση. Ένας από τους βασικότερους παράγοντες που καθορίζουν την άνοδό του αποτελεί η fitness & wellness κουλτούρα, που επικρατεί στα social media τα τελευταία χρόνια. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι -influencers και μη- φαίνεται να θέτουν σε προτεραιότητα την σωματική τους υγεία και ευεξία. Στο πλαίσιο αυτό, η έμφαση σε πιο πρωτεϊνικά προϊόντα στοχεύει στη μυϊκή ανάπτυξη και στην απώλεια λίπους. Από την άλλη πλευρά, δίαιτες υψηλές σε πρωτεΐνη, όπως keto, low-carb diets, κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος.

Επιπρόσθετα, πολλοί καταναλωτές θεωρούν ότι περισσότερη πρωτεΐνη συνεπάγεται καλύτερη ποιότητα προϊόντος. Αυτή η εσφαλμένη αντίληψη συχνά συνοδεύεται και από την ευκολία που αυτά τα προϊόντα προσφέρουν, αναφορικά με τη γρήγορη κατανάλωση. Σε μια εποχή όπου οι καθημερινοί ρυθμοί ζωής είναι ιδιαίτερα απαιτητικοί και ο χρόνος περιορισμένος, οι καταναλωτές στρέφονται όλο και περισσότερο σε εύκολες και γρήγορες διατροφικές επιλογές, χωρίς πάντα να αξιολογούν επαρκώς τη συνολική διατροφική τους αξία.

Ρόλος marketing: Το marketing παίζει καθοριστικό ρόλο στην άνοδο αυτής της τάσης. Οι εταιρείες συχνά εκμεταλλεύονται τη ζήτηση για high-protein προϊόντα, με αποτέλεσμα πολλές φορές η λέξη αυτή να λειτουργεί σαν “σήμα υγείας” και προϊόντα με μικρή διατροφική αξία να προβάλλονται ως υγιεινά, επειδή περιέχουν πρωτεΐνη. Παράλληλα, οι εταιρείες χρησιμοποιούν “φανταχτερές” συσκευασίες και συνεργασίες με influencers, προκειμένου να ενισχύσουν την εικόνα αυτών των προϊόντων, ενώ συχνά προσαρμόζουν τα μηνύματά τους σε συγκεκριμένες ομάδες-στόχους (π.χ. άτομα που αθλούνται ή που ακολουθούν ένα πρόγραμμα διατροφής), ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την απήχησή τους. Τέλος, μέσω του marketing δημιουργούνται και νέες ανάγκες στους καταναλωτές, με τους τελευταίους να πείθονται ότι χρειάζονται περισσότερη πρωτεΐνη και να οδηγούνται στην αγορά εξειδικευμένων και συχνά πιο ακριβών προϊόντων.

Πραγματικές ανάγκες σε πρωτεΐνη

Σύμφωνα με τις νέες διατροφικές οδηγίες συστήνεται η πρόσληψη 1,2-1,6γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα, προκειμένου να υποστηρίζεται επαρκώς η μυϊκή μάζα, ανάλογα πάντα την περίπτωση. Έτσι για παράδειγμα, ένα άτομο με καθιστική δραστηριότητα θα μπορούσε να λάβει λιγότερο από 1,2 γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα, ενώ ένας αθλητής περισσότερο από 1,6γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα, σύμφωνα πάντα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της EFSA και του ISSN αντίστοιχα. Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ήδη καλύπτουν τις ανάγκες τους μέσω της καθημερινής τους διατροφής, χωρίς την ανάγκη για high-protein προϊόντα.

Πιθανά οφέλη και παγίδες: Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης συμβάλλει στη διατήρηση και την ανάπτυξη της μυϊκής μάζας, ιδιαίτερα σε άτομα που ασκούνται συστηματικά, δεδομένου ότι αποτελεί βασικό δομικό συστατικό των μυών. Επιπλέον, η πρωτεΐνη παίζει σημαντικό ρόλο στη μυϊκή αποκατάσταση μετά από σωματική δραστηριότητα. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή μετά την άσκηση οι μυϊκές ίνες υφίστανται μικροτραυματισμούς και η πρωτεΐνη βοηθά στην επιδιόρθωση και την αναδόμησή τους. Ακόμα, τα τρόφιμα με πρωτεΐνη αυξάνουν το αίσθημα του κορεσμού, γεγονός που την καθιστά πολύ σημαντική σε περιόδους απώλειας βάρους.

Μερικές από τις παγίδες όσον αφορά τα high protein προϊόντα είναι η υπερκατανάλωσή τους και αυτό γιατί συχνά περιέχουν πολλή ζάχαρη και πολλά επεξεργασμένα συστατικά. Ακόμα, είναι γεγονός ότι τα high protein προϊόντα είναι πιο ακριβά συγκριτικά με τα συμβατικά, γεγονός που οδηγεί τους καταναλωτές να δαπανούν περισσότερα χρήματα, χωρίς απαραίτητα να λαμβάνουν σημαντικά περισσότερα οφέλη. Παράλληλα, δημιουργείται μια κουλτούρα όπου η υγιεινή διατροφή ταυτίζεται με ακριβά και εξειδικευμένα προϊόντα, ενώ στην πραγματικότητα επιλογές όπως τα όσπρια, τα αυγά και το γιαούρτι μπορούν να καλύψουν επαρκώς τις ανάγκες ενός μέσου ανθρώπου σε πρωτεΐνη. Τέλος, πολλοί άνθρωποι επηρεάζονται από την έντονη προβολή της πρωτεΐνης και καταλήγουν να αξιολογούν τρόφιμα μονοδιάστατα, αγνοώντας άλλα εξίσου σημαντικά διατροφικά συστατικά, όπως οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες και τα μέταλλα.

Πώς να επιλέγετε σωστά

Προκειμένου να οδηγηθούμε σε πιο έξυπνες επιλογές και να αποφύγουμε τις παγίδες της τάσης του protein inflation, θα πρέπει πάντα να διαβάζουμε τη διατροφική ετικέτα στο πίσω μέρος των τροφίμων, καθώς δεν αρκεί η ένδειξη “high protein”, αλλά θα πρέπει να ελέγχουμε τη συνολική ποσότητα της πρωτεΐνης που περιέχει το προϊόν. Για παράδειγμα, ένα “high protein” γιαούρτι μπορεί να περιέχει 10γρ. πρωτεΐνης στα 100γρ., ενώ ένα απλό στραγγιστό γιαούρτι μπορεί να περιέχει την ίδια ποσότητα ή ακόμα και παραπάνω, χωρίς πρόσθετα ή επεξεργασμένα συστατικά.

Ακόμα, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται και στην περιεκτικότητα αυτών των προϊόντων σε ζάχαρη, λιπαρά και πρόσθετα, τα οποία μπορεί να μειώσουν τη συνολική διατροφική αξία. Είναι πολύ σημαντικό να μην ξεχνάμε ότι το protein inflation και ό,τι αυτό συνεπάγεται είναι ακόμα ένα φαινόμενο της εποχής, κατά το οποίο η πρωτεΐνη μετατρέπεται από βασικό μακροθρεπτικό συστατικό σε εργαλείο marketing, διαμορφώνοντας τις καταναλωτικές επιλογές. Η πρωτεΐνη αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα απαραίτητο μακροθρεπτικό συστατικό, αλλά δεν πρέπει να υπερτονίζεται εις βάρος άλλων συστατικών, όπως οι υδατάνθρακες, τα λιπαρά, οι βιταμίνες και τα μέταλλα. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μια ισορροπημένη διατροφή δεν βασίζεται σε μεμονωμένες διατροφικές τάσεις, αλλά στη συνολική ποιότητα των τροφίμων.

Η Μαρία Μεντζέλου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος.

Σε συνεργασία με το medNutrition