ΙΕΝΕ: Ενεργειακές προοπτικές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έως το 2050

Στη νέα έκδοση του “SEEE Outlook” του ΙΕΝΕ αναλύονται  επίσης :οι τομείς της πυρηνικής ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή, του CCUS (Δέσμευση, Χρήση και Αποθήκευση Άνθρακα) και του υδρογόνου στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης. Για πρώτη φορά εξάλλου, εξετάζονται η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) και η κυβερνοασφάλεια σε συνάρτηση με τον ενεργειακό τομέα. Η πολιτική απαλλαγής της ΕΕ από τις εκπομπές άνθρακα και οι επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια αναλύονται  επίσης εκτενώς σε σχέση με τις τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις. 

Η έκδοση αποτελείται από τα μέρη: ενεργειακή πολιτική, ενεργειακή ασφάλεια, ενεργειακές έρευνες ανά χώρα, νομικό πλαίσιο, περιφερειακά οικονομικά ζητήματα, τομεακή ανάλυση, προβλέψεις για τη ζήτηση και την προσφορά ενέργειας για το 2050 (πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή απόδοση), ενεργειακές τεχνολογίες και προοπτικές για τις ενεργειακές επενδύσεις.

Η  μελέτη αναφοράς του ΙΕΝΕ, στο πλαίσιο της προσπάθειας για βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας επικεντρώνεται : σε λεπτομερή εξέταση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού  αερίου στην ευρύτερη περιοχή, και των  προοπτικών αναβάθμισης τους μέσω της προώθησης της διασυνδεσιμότητας και ψηφιοποίησης τους.

Όπως αναφέρει ο Κωστής Σταμπολής πρόεδρος και εκτελεστικός διευθυντής του ΙΕΝΕ, το «SEE Energy Outlook 2025/2026»,  υποστηρίχθηκε από ομάδα 20 εταιρειών από όλες τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης και απευθύνεται: σε διαμορφωτές πολιτικής, κυβερνήσεις, κρατικούς και διεθνείς οργανισμούς, επενδυτές, εταιρείες κλπ.

Στις 1244 σελίδες του “SEEE Outlook” αξιολογούνται οι εφαρμοζόμενες πολιτικές σε όλο το φάσμα του ενεργειακού τομέα, διατυπώνονται εις βάθος αναλύσεις και προβλέψεις του επενδυτικού δυναμικού ανά ενεργειακό καύσιμο και ανά χώρα, ενώ, παράλληλα, αξιολογούνται οι επιχειρηματικές ευκαιρίες ολόκληρου του ενεργειακού τομέα της ΝΑ Ευρώπης. Πρόκειται για την 4η έκδοση της κορυφαίας μελέτης του ΙΕΝΕ και η εκπόνησή της είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας με τη συμμετοχή 27 ερευνητών και εμπειρογνωμόνων από όλες τις χώρες της περιοχής. 

Διαφορές τιμών

Στην μελέτη αναδεικνύεται, ότι η  περιφέρεια της ΝΑ Ευρώπης και της Ανατολικής  Μεσογείου είναι πολύ περισσότερο εκτεθειμένες σε κινδύνους που έχουν σχέση με ενεργειακή ασφάλεια σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια είναι  όλο και πιο εμφανείς, οι διαφορές στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στη ΝΑ Ευρώπη, αντανακλώντας τις διαρθρωτικές διακυμάνσεις στο ενεργειακό μείγμα, τα επίπεδα ολοκλήρωσης της αγοράς και την ανάπτυξη των υποδομών.

Οι προοπτικές αύξησης της ενεργειακής ζήτησης στη ΝΑ Ευρώπη εμφανίζονται αρκετά διαφοροποιημένες ανά κατηγορία χωρών. Στις μεν χώρες-μέλη της ΕΕ η εκτιμώμενη ζήτηση για την τελική κατανάλωση ενέργειας μέχρι το 2040 κινείται σε χαμηλά επίπεδα και δεν υπερβαίνει το 0,30% ετησίως, στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων η προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης είναι υψηλότερη, της τάξης του 0,86%, ενώ, όσον αφορά την Τουρκία, που αποτελεί ειδική περίπτωση λόγω του ισχυρού δημογραφικού της προφίλ, αυτή εκτιμάται στα 3,92%».

Μεταξύ άλλων, το τρέχον “SEEE Outlook” περιλαμβάνει μια σειρά από εξόχως επίκαιρα θέματα όπως οι ενεργειακές επενδύσεις , οι επενδύσεις σε ΑΠΕ , η εξάρτηση από τα ορυκτά κλπ:

• Οι ενεργειακές επενδύσεις στην ΝΑ Ευρώπη ως το 2035 υπολογίζονται σε 711 δις ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος των πόρων να κατευθύνονται στην ηλεκτροπαραγωγή. Μάλιστα, παρατηρείται αρκετά αυξημένο ενδιαφέρον σε σύγκριση με την προηγούμενη έκδοση της μελέτης, πριν από 4 χρόνια, οπότε οι επενδύσεις, σε 10ετή βάση, προβλέπονταν να ανέλθουν σε 437 δις ευρώ.
• Οι επενδύσεις σε ΑΠΕ την επόμενη δεκαετία προβλέπεται να ανέλθουν σε 180,15 δις ευρώ, ενώ αυτές στην ενεργειακή αποδοτικότητα σε 155,58 δις ευρώ (έναντι 109,9 και 88, 7 δις ευρώ αντίστοιχα στην έκδοση του 2021/22 του “SEEE Outlook”). Ωστόσο, παρά την εντυπωσιακή αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ και της πυρηνικής ενέργειας στο ηλεκτροπαραγωγικό μείγμα της ΝΑ Ευρώπης, η διείσδυση της «πράσινης ενέργειας» στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο είναι πολύ μικρότερη λόγω της μεγάλης αδράνειας που το χαρακτηρίζει. 
• Όλες οι χώρες της περιοχής εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από υψηλές εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Εφόσον εξαιρεθεί η Τουρκία – η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 50% της συνολικής ζήτησης κατανάλωσης και των ενεργειακών επενδύσεων στην περιοχή – η συμμετοχή των ορυκτών καυσίμων στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο εμφανίζεται μειωμένη. Ωστόσο, η συνολική κατανάλωση πετρελαίου αυξάνεται, κυρίως λόγω της ανόδου του ΑΕΠ και της αύξησης του αριθμού των αυτοκινήτων.

Η συμβολή του ΙΕΝΕ

Μέσω της δημοσίευσης της έκθεσης «SEE Energy Outlook», τονίζει ο κ. Σταμπολής «το IENE συμβάλλει ενεργά στην καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας της αγοράς ενέργειας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, αλλά και στην αξιολόγηση των επενδυτικών προοπτικών και των επιχειρηματικών ευκαιριών που εμπλέκονται. Μία από τις βασικές παρατηρήσεις της μελέτης είναι η ανάγκη για μια πολύ καλύτερα οργανωμένη και συνεχή εποπτεία και ανάλυση της αγοράς. Αυτό είναι απαραίτητο εάν θέλουμε να κατανοήσουμε πλήρως και να ερμηνεύσουμε σωστά τα σήματα και τις τάσεις της αγοράς ενέργειας».

Η μελέτη όπως προαναφέρθηκε  καλύπτει και τις 16 βασικές χώρες της περιοχής οι οποίεες είναι : Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισραήλ, Κοσσυφοπέδιο, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβενία ​​και Τουρκία. Επιπλέον, παρέχονται  ενεργειακές πληροφορίες και για μια σειρά από περιφερειακές χώρες, όπως η Αίγυπτος, η Συρία, ο Λίβανος, η Ουκρανία, η Σλοβακία, η Αυστρία, το Αζερμπαϊτζάν και η Ιταλία, οι οποίες είναι οικονομικά και γεωγραφικά συνδεδεμένες βασικές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.