Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό από την συμφωνία Τραμπ-Πούτιν

Όπως έχουμε επισημάνει προ μηνών, η κλιμάκωση των ουκρανικών επιθέσεων σε διυλιστήρια της Ρωσίας, ξεκίνησε παράλληλα με την έναρξη του πολέμου στον Κόλπο. Αντικειμενικά, δεν είναι κάτι με το οποίο οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μην έχουν σχέση. Χωρίς την αμερικανική υποστήριξη, η ουκρανική ικανότητα για τέτοιου είδους βαθιά χτυπήματα θα ήταν πολύ περιορισμένη. Γενικότερα, είναι σαφής η δυνατότητα του Λευκού Οίκου να επιβάλει στο Κίεβο τις επιθυμίες του σε στρατιωτικό επίπεδο, δεδομένης της επιχειρησιακής εξάρτησής του από τις ΗΠΑ – εξάρτηση που μόνο κατά ένα μέρος μπορούν να υποκαταστήσουν Γαλλία και Βρετανία.

Τα χτυπήματα στα ρωσικά διυλιστήρια προστέθηκαν έτσι στον πόλεμο στο Ιράν και είχαμε δευτερογενείς διεθνείς συνέπειες (περιορισμός εξαγωγών διυλισμένων) με αποτέλεσμα το ιστορικά υψηλό της διαφοράς (crack spread) ανάμεσα στην τιμή του αργού και των διυλισμένων (βενζίνη, ντίζελ κ.λπ.) προς τέρψη πολλών ιδιοκτητών διυλιστηρίων. Έτσι, ενώ η διαφορά στο ντίζελ κυμαινόταν στα 10-25 δολάρια ανά βαρέλι, σήμερα κυμαίνεται στα 75-100 δολάρια, δηλαδή συνολικά 185-210 δολάρια, αν προσθέσουμε την τιμή του αργού.

Σύμφωνα με τον Κρούγκμαν ένας από τους λόγους που το αργό δεν κινήθηκε σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τα 100-110 δολάρια, όπως πολλοί προέβλεπαν, ήταν ακριβώς το crack spread. Οι υψηλότατες τιμές των διυλισμένων εξέφρασαν ή “έκλεψαν” μέρος της προβλεπόμενης ανόδου του αργού: «Η έλλειψη διυλιστικής capacity έχει κρατήσει τις τιμές το αργού χαμηλά, γιατί οι αγοραστές δεν είναι πρόθυμοι να πληρώσουν εξαιρετικά υψηλές τιμές για αργό που δεν μπορούν να διυλίσουν» (P. Krugman 13/8/2026).

Συμφωνία για ενεργειακή κυριαρχία

Το αποτέλεσμα για την παγκόσμια οικονομία είναι περίπου το ίδιο, μείον την ψυχολογική επίπτωση ενός βαρελιού στα 130 δολάρια, αλλά έδωσε τη δυνατότητα στον Τραμπ να κατηγορεί, για την παγκόσμια αναστάτωση που ο ίδιος προκαλεί, τον… Ζελένσκι. Επικοινωνιακά έργο τέχνης τραμπικής αισθητικής. Από άποψη ουσίας, οφέλους και λογικής για την αμερικανική πολιτική; Αν πρόκειται για την γκανγκστερική εφαρμογή του δόγματος της παγκόσμιας “αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας” (NSS25) αρχής γενομένης με τη ληστεία στη Βενεζουέλα, είναι ερώτημα αν το όφελος υπερβαίνει τις παράπλευρες οικονομικές απώλειες και ανεπιθύμητες γεωπολιτικές αναστατώσεις. Προς το παρόν η “ενεργειακή κυριαρχία” οικοδομείται σε βάρος κυρίως της Ευρώπης.

Η ενεργειακή προσέγγιση ύψους τρισεκατομμυρίων που ονειρεύονται σε Λευκό Οίκο και Κρεμλίνο (Ντμίτριεφ) από Αρκτική μέχρι Σιβηρία και στοχεύει από κοινού στην ενεργειακή ανάσχεση της κινεζικής υπερδύναμης, περνά από δολιχοδρομίες που προς το παρόν ενισχύουν την Κίνα. Από τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, μέχρι τον πόλεμο στο Ιράν.

Όποιος νομίζει ότι κατά βάθος υπάρχει πιο στιβαρός αμερικανικός σχεδιασμός από τον ορατό, ότι όλα βαίνουν βάσει σχεδίου και κοντολογίς “ξέρουν ακριβώς τι κάνουν”, λάθος νομίζει. Όχι μόνο μια ματιά σε προηγούμενες δεκαετίες δείχνει κάτι άλλο, αλλά και σήμερα η “ενδημική μυωπία” έχει επιδεινωθεί, παρά την τεχνητή νοημοσύνη και την άπειρη υπερπληροφόρηση.

Αλλοπρόσαλλες οι ΗΠΑ και αυτοκτονική η Ευρώπη

Η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ έρχεται μόλις λίγες εβδομάδες μετά τη Πράξη Λίντσεϊ Γκράχαμ που, επιπλέον των εξοντωτικών δευτερογενών κυρώσεων σε τρίτες χώρες για εισαγωγή γενικά ρωσικής ενέργειας, νομοθετεί ακριβώς την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών διυλισμένων στις ΗΠΑ και ανακεφαλαιώνει τις κυρώσεις κατά του “σκιώδους ρωσικού στόλου”, που θα μεταφέρει τώρα το ντίζελ στις… ΗΠΑ. Έρχεται επίσης σε συνέχεια του εκβιασμού ειδικά προς Ινδία, με τους επιπλέον δασμούς 25% σε όλες τις ινδικές εξαγωγές εξαιτίας του ρωσικού αργού που διυλίζει.

Όπως αναμενόταν Κάλας και Ευρώπη δυσανασχέτησαν με τη συμφωνία Τραμπ-Πούτιν. Τρεις μέρες μετά την ψυχρολουσία του ντιλ, προγραμματιζόταν στο Συμβούλιο Εξωτερικών της ΕΕ το μεγαλύτερο σετ κυρώσεων με το 22ο πακέτο. Αυτό είναι το λιγότερο. Εν μέσω των εντεινόμενων ευρωπαϊκών περιορισμών εισαγωγών ρωσικής ενέργειας, οι αγορές ρωσικού LNG από το Γιαμάλ στην ΕΕ έφτασαν σε ύψος ρεκόρ το πρώτο ενιάμηνο 2026, αξίας 7,88 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά, αν το ντιλ Τραμπ-Πούτιν υλοποιηθεί πλήρως, η αξία του ντίζελ δεν θα υπερβαίνει τα 4,5 δισ. δολάρια.

Σαν να μην φτάνει η προφανής ενεργειακή δίψα της Ευρώπης και το ιστορικά χαμηλό των επιπέδων αποθήκευσης αερίου στην Ευρώπη, από 1/1/2027, προβλέπεται πλήρης απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού LNG… Κι ακόμα χειρότερα: Την ίδια στιγμή που ενεργοποιείται η πρόβλεψη της Πράξης Λίντσεϊ Γκράχαμ για προεδρικό waiver υπέρ του ρωσικού ντίζελ, από 18 Οκτωβρίου ενεργοποιείται η διάταξη της ίδιας Πράξης για κυρώσεις σε όσους τρίτους, και της Ευρώπης, προμηθεύονται ρωσική ενέργεια!

Το μόνο που μένει να δούμε είναι όταν οι ΗΠΑ αγοράζουν το ρωσικό ντίζελ, να επιβάλουν κυρώσεις στην Ευρώπη για την προμήθεια ρωσικού πετρελαίου… Δεν είναι άστοχη η προειδοποίηση του Σλοβάκου πρωθυπουργού Φίτσο ότι «οι Ευρωπαίοι θα καταλήξουν να αγοράζουν ακριβό αμερικανικό ντίζελ ρωσικής προέλευσης και γενικά ρωσικής ενέργειας». Σχετική είναι και η συζήτηση για ανάληψη του Nord Stream από τις ΗΠΑ.

ΗΠΑ ντίλερ σε ενέργεια και ασφάλεια

Η ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ που τρυπώνει ανάμεσα σε Ευρώπη και Ρωσία ως ντίλερ, συνδυάζεται με την πολιτική ασφάλειας όπως αποτυπώνεται στο ΝΑΤΟ 3.0, όπου επίσης οι ΗΠΑ επιδιώκουν ρόλο ντίλερ ασφάλειας στο πλαίσιο απομάκρυνσης χερσαίων αμερικανικών δυνάμεων προς Ασία. Η προώθηση επιλεγμένων σχημάτων χωρών (group formats) υπό αμερικανικό έλεγχο αντί του ενιαίου ΝΑΤΟ, όπως η πρόσφατη ομάδα Μπέργκεν (Ολλανδία, Γερμανία, Πολωνία, Βόρειες Χώρες), το 3+1 στη γειτονιά μας και άλλα, κινούνται στην κατεύθυνση παραπέρα απομείωσης του όποιου ρόλου μιας πιο αυτόνομης Ευρώπης.

Είναι σε αυτή την κατεύθυνση που αυξάνονται οι στρατιωτικές δαπάνες και διεκδικούνται νέοι ρόλοι, με προεξάρχουσες Γαλλία, Γερμανία και Πολωνία, παρότι οι δυο πρώτες συγκρούονται με ΗΠΑ για το ουκρανικό, και όλο αυτό βαφτίζεται υποκριτικά “ισχυρή Ευρώπη” ενώ πρόκειται για μια πιο στρατιωτικοποιημένη μεν, αλλά και πιο διαλυμένη, κατά μόνας Ευρώπη, αναζητώντας κάθε μέλος  ξεχωριστή σχέση με ΗΠΑ. Ο οργανωτής της Ομάδας του Μπέργκεν εκ μέρους των ΗΠΑ υφυπουργός Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι, είναι και ο εμπνευστής της αμερικανικής “Στρατηγικής της Άρνησης” στην ενέργεια και άλλα πεδία.

Η στροφή της Ρωσίας

Μια εβδομάδα μετά την ορκωμοσία Τραμπ για το ουκρανικό γράφαμε τα εξής: «Το πιθανότερο σενάριο είναι η παράταση της σύγκρουσης στο φόντο ατελέσφορων διαπραγματεύσεων Δύσης-Ρωσίας μέχρι την κατάρρευση του ουκρανικού στρατού… Στην αντίθετη περίπτωση, η οποιαδήποτε συμφωνία με πάγωμα των εχθροπραξιών το πιθανότερο θα επιτευχθεί στο πλαίσιο ρωσο-αμερικανικής συνεννόησης σε βάρος της Ευρώπης. Ο πλέον ευάλωτος και πιθανότερο να βγει ξανά χαμένος με τον ένα ή άλλο τρόπο είναι η Ευρώπη».

Η Ευρώπη βγαίνει χαμένη. Η συνεννόηση Τραμπ-Πούτιν σε βάρος της Ευρώπης έχει σε σχετικά μικρό βαθμό γίνει πράξη. Υπάρχει πολύ πιο φιλόδοξη αμοιβαία βούληση και οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ατελέσφορες. Αλλά στο μεταξύ έχει υπάρξει μια σημαντική στροφή από την πλευρά της Ρωσίας. Μετά το Άνκορατζ.

Η συμφωνία του Άνκορατζ αντάλλασσε στο πεδίο την απόσυρση του Κιέβου από το υπόλοιπο Ντονμπάς, όχι μόνο με παραίτηση της Ρωσίας από τα υπόλοιπα εδάφη σε Ζαπορίζια και Χερσώνα αλλά, και αυτό είναι το πιο σημαντικό, με υπό όρους παραίτησή της από μεγάλο μέρος των γενικότερων πολιτικών της απαιτήσεων στην Ουκρανία.

Το δέλεαρ για τη συμφωνία

Το δέλεαρ δεν ήταν η άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων – που ήταν το ελάχιστο – αλλά οι οικονομικές σχέσεις που υπόσχονταν οι ΗΠΑ. Δέλεαρ που συνεχίζει να αποτελεί το κύριο περιεχόμενο συναντήσεων  των απεσταλμένων Τραμπ στο Κρεμλίνο. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν τήρησαν τη συμφωνία και το Άνκορατζ ναυάγησε, η Μόσχα συνέχισε από τότε να καθοδηγείται από το όνειρο αυτό.

Από τον καιρό του Μπάιντεν υπήρχε απόσταση ανάμεσα τους πραγματικούς στόχους της Μόσχας και στο ρωσικό αφήγημα του πολέμου στην Ουκρανία που αποσκοπούσε, όπως είναι λογικό, να εξασφαλίσει την πολεμική κινητοποίηση του ρωσικού λαού και τη συμπάθεια του παγκόσμιου Νότου. Συνεπώς, το Κρεμλίνο είχε την έγνοια ότι υπήρχε κίνδυνος να απογοητευθεί στον ένα ή άλλο βαθμό όσοι το στήριζαν και πίστευαν εντός κι εκτός Ρωσίας το αφήγημά της. Αλλά εδώ μιλάμε για κάτι πολύ πιο “προχωρημένο”.

Την ίδια στιγμή που συνεχίζεται η περικύκλωση από Αρκτική, Βαλτική, ανατολική Ευρώπη, Μαύρη Θάλασσα, Καύκασο και Κεντρική Ασία, καθιστώντας το “ουκρανικό υπαρξιακή απειλή, σχεδόν ζήτημα ζωής ή θανάτου”, το Κρεμλίνο δείχνει μετά το Άνκορατζ να υπολογίζει ανομολόγητα στο ενδεχόμενο μιας γεωπολιτικής και κυρίως οικονομικής “διεξόδου” μέσω συνεννόησης με τις ΗΠΑ, χωρίς να έχει υπάρξει ουσιώδης “επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία”, όπως επανειλημμένα έχει θέσει ως στόχο, και χωρίς να αίρεται ουσιαστικά η περικύκλωση. Πιθανές μικρές υποχωρήσεις του ΝΑΤΟ στις Βαλτικές χώρες ή αλλού στο πλαίσιο μιας “ρύθμισης” δεν αλλάζουν την ουσία.

Αν η στροφή και ο ενδεχόμενος λεόντειος συμβιβασμός οφείλεται περισσότερο στην οικονομικές βλέψεις της ρωσικής ελίτ και λιγότερο σε αντικειμενική αδυναμία να διεκδικήσει μια ασφαλέστερη προοπτική έχει, εννοείται, μεγάλη σημασία. Η κλιμάκωση των τελευταίων μηνών στην ουκρανική σύγκρουση, απάντηση στην κλιμάκωση του Κιέβου, δεν φαίνεται να επιδιώκει τη συντόμευση ή “επίλυση της σύγκρουσης”, όσο τη συντόμευση προς ένα συμπεφωνημένο με τις ΗΠΑ πάγωμα της σύγκρουσης, ως όρο που θέτει ο Λευκός Οίκος για να προχωρήσουν τα “υπόλοιπα”.

Το επίμονο ερώτημα Λαβρόφ προς το Ρούμπιο στις δυο τελευταίες συναντήσεις τους, προς τέρψη όσων προσβλέπουν στη ρωσική αντίσταση, αν οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία ενώ “μεσολαβούν”, είτε διερευνά πραγματικές προθέσεις για τα “υπόλοιπα” είτε σημαίνουν ότι ο Λαβρόφ επιμένει σε μια διαφορετική γραμμή, είναι δηλαδή “εκτός γραμμής”.

Ο συνεταιρισμός Ρωσίας-Κίνας

Για την Κίνα “το βέλτιστο σενάριο θα ήταν η παράταση της σύγκρουσης” και όχι κάποια άμεση συμφωνία ειρήνευσης, όπως δείχνει και η δήλωση του Κινέζου ΥΠΕΞ στην Κάλας, ότι «η Κίνα δεν μπορεί να δεχθεί να ηττηθεί η Ρωσία στον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, καθώς αυτό θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να στρέψουν όλη την προσοχή τους στην Κίνα».

Το γεγονός ότι η Κίνα προμηθεύει αυτά τα τέσσερα χρόνια αναντικατάστατα υλικά για τα drones στην Ουκρανία δεν ήταν κάτι που η εξαρτώμενη από την Κίνα Ρωσία μπορούσε να αλλάξει. Προσδοκούσε όμως μια διαφορετική στάση του Πεκίνου για τον αγωγό Σιβηρία-2, όπου οι απαιτήσεις του για την τιμή του ρωσικού αερίου παρέμειναν αγεφύρωτες και πάγωσε η συμφωνία. Επίσης η Ρωσία δεν έχει λόγους να είναι ικανοποιημένη από τη φαινομενικά συνεργατική στάση της Κίνας προς τις ΗΠΑ σε οικονομικό επίπεδο στη σύγκρουση με το Ιράν, όπου η Μόσχα έβλεπε ίσως την ευκαιρία να πάρει το αίμα της πίσω.

Η Ρωσία εξαναγκάστηκε από το γεωπολιτικό της στρίμωγμα να πολιτεύεται αντιδυτικά, συγκρουσιακά, χωρίς να ήταν στις προθέσεις της, και ανακάλυψε αργά την ανάγκη μετάβασης σε έναν πολυπολικό γεωπολιτικά κόσμο ώστε να προστατευτεί και να καλύψει την οικονομική της αδυναμία. Την Κίνα, αν και είναι πολύ λιγότερο φιλοδυτική και συνάμα περισσότερο ενταγμένη στην παγκόσμια οικονομία, δεν τη συμφέρει η σύγκρουση ή ο αντιδυτισμός/αντικινεζισμός, εφόσον η οικονομική της επέκταση είναι ο ομαλότερος δρόμος προς ένα πολυπολικό, ή ιδανικά διπολικό, κόσμο όπου θα είναι ο νέος επικρατών πόλος.

Η συνεργασία των δυο δυνάμεων ήταν απολύτως αναμενόμενη, λόγω των αντιρωσικών πολιτικών της Δύσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συνδέονται με κοινές στοχεύσεις πέραν της πολυπολικότητας, οι δε αντίπαλοί τους είναι κοινοί μόνο ευκαιριακά στον ιστορικό χρόνο.