Πόλεμος στον Κόλπο: Ένα βήμα πριν τον γκρεμό ο Τραμπ το σκέφτεται…
13/05/2026
Το 20% του πετρελαίου διεθνώς που περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ εν μέρει παροχετεύεται. Το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα που πριν τον πόλεμο έδινε 0,8 mb/d, λειτουργεί τώρα στα 5 mb/d. Από τη Φουτζάιρα των ΗΑΕ στη Θάλασσα του Ομάν πριν τον πόλεμο έφευγαν 1,7 mb/d. Διπλασιάστηκαν με τον πόλεμο, αλλά με το χτύπημα από drone πριν λίγες μέρες έχουν πέσει σε 0,5 mb/d. Τέλος, επαναλειτουργεί ο αγωγός προς Τσεϊχάν, με περίπου 0,2 mb/d.
Συνεπώς, η δυνατότητα μόνο για 2,6 mb/d παροχέτευσης που είχαμε αναφέρει 28/3 στηριζόμενοι στην US Energy Information Administration, ήταν λάθος. Συνολικά, μέχρι το χτύπημα στη Φουτζάιρα παροχετεύονταν πάνω από 6 από τα 20 mb/d. Από τα Στενά συνέχισαν να περνούν 3,8 mb/d, σύνολο περίπου 10 από τα προπολεμικά 20 mb/d του Ορμούζ. Μετά τον διπλό αποκλεισμό στον Κόλπο και το χτύπημα στη Φουτζάιρα το σύνολο που φτάνει στη διεθνή αγορά έχει τώρα περιοριστεί σε περίπου 5 mb/d.
Από τα παγκόσμια αποθέματα (που συγκεντρώνονται σε ένα βαθμό σε ΗΠΑ-Κίνα), σύμφωνα με Morgan Stanley και JPMorgan το Μάρτιο-Απρίλιο αντλήθηκαν 4,8 mb/d και τον Απρίλιο άγγιξαν τα 7,1 mb/d. Επίσης, σε 4,3 mb/d εκτιμάται η “ψευδομείωση” της ζήτησης, που δεν οφείλεται δηλαδή ακόμη σε καταστροφή ζήτησης εξαιτίας υψηλών τιμών, αλλά σε φυσική αδυναμία κάλυψης πρόθυμων αγοραστών από τις διαταραχές προσφοράς. Όλα αυτά μας δίνουν ένα τελικό πραγματικό έλλειμμα προσφοράς προς την ζήτηση 2-3 mb/d που ακούγεται μικρό, αλλά διαμορφώνει μια μη διατηρήσιμη ανισορροπία.
Τα futures διατηρούνται ακόμη σε χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με τον κίνδυνο, αλλά οι φυσικές τιμές spot ιδιαίτερα στην Ασία είναι δεκάδες δολάρια υψηλότερες. Τα διυλισμένα ακόμη χειρότερα. Η αρχική εκτόξευση των τιμών όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, οφειλόταν στην απόσυρση πετρελαίου από την αγορά προς τα αποθέματα (Slpress 28/03/2026). Στη συνέχεια τα αποθέματα άρχισαν να καλύπτουν μεγάλο μέρος του πρωτογενούς ελλείματος στην αγορά, και σήμερα τα futures διατηρούνται χαμηλά γιατί οι αγορές επιμένουν να θεωρούν ότι το άνοιγμα των Στενών θα έρθει, πριν αρχίσει η αντίστροφη πορεία του πετρελαίου από την αγορά ξανά προς τα αποθέματα.
Παιχνίδι με τη φωτιά στον Κόλπο
Το επικρατέστερο σενάριο είναι η υποχώρηση των ΗΠΑ σε ιρανικές απαιτήσεις χωρίς ή μετά από ένα νέο γύρο κλιμάκωσης (Slpress 29/04/2026), υποχώρηση που είναι ο μόνος δρόμος να ξανανοίξουν τα Στενά. Οι αγορές έχουν μέχρι σήμερα χειραγωγηθεί τόσες φορές από τις δηλώσεις Τραμπ, που δεν αποκλείεται να βασίζουν την αισιοδοξία τους στην αισιοδοξία Τραμπ ότι θα επιβάλει με τις απειλές και το ναυτικό αποκλεισμό ό,τι δεν επέβαλε με τον πόλεμο, ή ότι με ένα δεύτερο γύρο θα καταφέρει ό,τι δεν κατάφερε με τον πρώτο.
Σε κάθε περίπτωση οι αγορές αντιλαμβάνονται σίγουρα πως αν δεν ανοίξουν τα Στενά θα ήταν αυτοκτονία της παγκόσμιας και αμερικανικής οικονομίας και προεξοφλούν ότι αυτό θα γίνει με τον ένα ή άλλο τρόπο. Αυτό που υποτιμούν είναι η υπαρκτή πιθανότητα μια νέα κλιμάκωση να οδηγήσει σε μεγαλύτερη εμπλοκή, με μικρή δυνατότητα επιστροφής στο τωρινό σημείο (αν)ισορροπίας. Όπως έγινε και με το ναυτικό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με τη Goldman Sachs τα ορατά αποθέματα από 7.864 δισ. βαρέλια πριν τον πόλεμο έχουν πέσει στα 7.505 (αν αφαιρέσουμε την αύξηση των αποθεμάτων στον Κόλπο που είναι δώρο-άδωρο). Τα 6.800 είναι το όριο κατά την Goldman Sachs πέραν του οποίου απειλείται η λειτουργία αγωγών και διυλιστηρίων, που λειτουργούν συνεχώς ως κυκλοφορικό σύστημα και δεν έχει τη δυνατότητα να αδειάζει ή να σταματά, χωρίς να προκαλέσει δομικές ζημιές. Το όριο αυτό και μόνο που θα πλησιαστεί θα προκαλέσει το δικό του σοκ στην προσφορά και στις τιμές, μεγαλύτερο και από το κλείσιμο των Στενών.
Ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση το πιθανότερο δεν πρόκειται η τιμή να υπερβεί τα $200 όπως η αριθμητική προσφοράς και ζήτησης προβλέπει. Αυτά είναι τα καλά νέα. Τα κακά νέα είναι ότι δεν πρόκειται να τα υπερβεί, γιατί πολύ νωρίτερα θα έχει ξεκινήσει η καταστροφή της ζήτησης, με ό,τι αυτό σημαίνει ως ύφεση ή και καταρρεύσεις στην παγκόσμια οικονομία. Η υποσημείωση της Morgan Stanley ότι οι τρέχουσες τιμές έχουν ενσωματώσει ως πρίμιουμ αυτό τον κίνδυνο, δεν σημαίνει πρακτικά απολύτως τίποτα.
Με αυτήν τη φωτιά παίζει σήμερα ο Τραμπ, ίσως γιατί ακούει συμβούλους που του λένε ότι έχει ακόμη καιρό, ή άλλους που του συστήνουν σκληρότερη στάση, όπως το φιλο-ισραηλινό Foundation for Defense of Democracies.
Άλλη μια “επιτυχία” των ΗΠΑ
Όπως χτυπήθηκε η Φουτζάιρα και θα χτυπηθεί ξανά αν οι ΗΠΑ επανέλθουν στον πόλεμο, μπορεί θεωρητικά χτυπηθεί και ο αγωγός προς Γιανμπού. Εξαρτάται από τη “συνεννόηση” Ριάντ-Τεχεράνης, ειδικά μετά το διαζύγιο των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ και την καθαρή πλέον προσκόλληση σε ΗΠΑ και Ισραήλ σε βάρος της Σαουδικής Αραβίας, η οποία θεωρεί ότι το Αμπού Ντάμπι συμμετείχε εξαρχής στην εξαπόλυση του πολέμου στον Κόλπο.
Είτε αληθεύει, είτε όχι, πως η προσωρινή άρνηση του χώρου της Σαουδικής Αραβίας στις ΗΠΑ ήταν η αιτία που ματαιώθηκε εν τη γενέσει η αμερικανική “Επιχείρηση Ελευθερία” στα Στενά (αν ήταν αυτό, γιατί δεν επαναλήφθηκε η επιχείρηση, όταν ξαναδόθηκε ο χώρος την επομένη;). Το βέβαιον είναι ότι το Ριάντ κινείται ήδη αντίθετα από προφανείς αμερικανο-ισραηλινούς υπολογισμούς πριν τον πόλεμο. Άλλη μια μεγάλη… επιτυχία Τραμπ-Νετανιάχου. Σχετική ήταν και η δήλωση του αθυρόστομου Τραμπ για το Μπιν Σαλμάν που του “φιλάει τον κώλο”!
Το Ριάντ τα είχε βρει με τους εχθρούς Χούθι μετά από έναν σκληρό πόλεμο που άφησε πικρίες. Συνεπώς, δεν του λείπεται η ευελιξία, αν βλέπει ως μόνη λύση ένα κάποιο modous vivendi στον Κόλπο με Τεχεράνη. Η Κίνα πιέζει Τεχεράνη και Ριάντ προς την κατεύθυνση αυτή.
Καμμιά σχέση με τον κόσμο του Φουκουγιάμα
Η τρέχουσα αναταραχή συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων ιδιαίτερα στον επισιτισμό, ακόμη και αν αύριο έληγε η κρίση, δεν θα μείνουν χωρίς πολιτικές συνέπειες. Δεν υπάρχει ούτε μια ιστορική περίπτωση, από τις επαναστάσεις του 18ου αιώνα μέχρι την Αραβική Άνοιξη το 2011, που να μην συνδέεται με μια απότομη επισιτιστική, ή οικονομική επιδείνωση από φυσικά ή πολιτικά αίτια. Κάθε επιδείνωση δεν γεννά λαϊκή έκρηξη, αλλά η επιδείνωση σε εκτεταμένες περιοχές του πλανήτη είναι απίθανο να μην γεννήσει αναταραχές. Μέχρι πού θα φτάσουν και προς τα πού, κανείς δεν γνωρίζει, αλλά η προοπτική αυτή συγκαταλέγεται στα λιγοστά καλά μελλούμενα του κόσμου που ζούμε.
Καλό νέο είναι και η ανθεκτικότητα μιας χώρας και του λαού της, του Ιράν, να υπερασπίσει την κυριαρχία και ανεξαρτησία του απέναντι στον νταή του πλανήτη, όποιο και είναι το εσωτερικό καθεστώς. Πολλοί που από την αρχή του πολέμου είδαν σε αυτόν ελπίδες περισσότερης δημοκρατίας δεν παραβλέπουν μόνο την αρχή ότι αυτό είναι κυρίως εσωτερική υπόθεση κάθε λαού και σίγουρα όχι ξένης στρατιωτικής επέμβασης. Ειδικά επειδή πρόκειται για επέμβαση των ΗΠΑ, μοιάζει να ζουν σε κάποιον άλλο πλανήτη όπου δεν προηγήθηκε η νωπή εμπειρία Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρίας, Λιβύης κλπ που οδήγησαν σε δραματική επιδείνωση των όρων ζωής, εξανδραποδισμό ή κρατική διάλυση και ούτε σε ίχνος περισσότερης δημοκρατίας, κάτι που δεν επιθυμεί κανείς Ιρανός, πλην Παχλεβί και ομοίων.
Από κοντά οι βέβαιες παγκόσμιες γεωπολιτικές επιπτώσεις της αποτυχίας των ΗΠΑ στο Ιράν, που θα αλλάξουν το πλανητικό τοπίο περισσότερο και από την αποτυχία στην Ουκρανία. Από κοντά και η σημαντική πιθανότητα για ένα διεθνές χρηματοπιστωτικό επεισόδιο μέχρι και το 2027, πιθανότητα που οι αγορές, όχι μόνο δεν “ενσωματώνουν”, αλλά τρέχουν καταπάνω. Με μια κουβέντα, ζούμε σε έναν κόσμο, όπως ακριβώς τον φανταζόταν ο… Φουκουγιάμα!
