Πόσο πρέπει να μειωθεί ο φόρος στη βενζίνη για να μην πέσουν τα δημόσια έσοδα

Η βενζίνη στην Ελλάδα ακολούθησε την ευρωπαϊκή άνοδο, αλλά παραμένει σταθερά ακριβότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην υψηλή φορολογία και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ)+ το ΦΠΑ. Σήμερα ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη είναι περίπου στα 706,14 € /1000 λίτρα, δηλαδή 0,706 €/ λίτρο. Για να καταλάβουμε το μέγεθος του ΕΦΚ και του ΦΠΑ σε σύγκριση με κάποιες ευρωπαϊκές χώρες:

• Ελλάδα: 0,706 € /λίτρο & ΦΠΑ 24%,
• Γαλλία: 0,690 €/λίτρο & ΦΠΑ 20%,
• Γερμανία: 0,655 €/λίτρο & ΦΠΑ 19%
• Ιταλία: 0,473 €/λίτρο & ΦΠΑ 22%
• Ισπανία: 0.359 €/λίτρο & ΦΠΑ 10%,
• Βουλγαρία:0,363 €/λίτρο & ΦΠΑ 20%,
• Κύπρος: 0,429 €/λίτρο & ΦΠΑ 19%

Και στην Ελλάδα υπάρχει ένα σημαντικό τέχνασμα, ότι ο ΦΠΑ 24% δεν επιβάλλεται μόνο στην σταθερή τιμή της βενζίνης, αλλά υπολογίζεται πάνω στην αξία μαζί με τον ΕΦΚ. Για παράδειγμα ας υποθέσουμε ότι: Καθαρή τιμή προϊόντος + μεταφορά = 1 ευρώ/ λίτρο, ΕΦΚ = 0,706 €/λίτρο, τότε η φορολογητέα βάση γίνεται: 1+0,706= 1,706, και ο ΦΠΑ=24% × 1,706= 0,409 €/ λίτρο , άρα οι δύο φόροι είναι κοντά στα 0,706+0,409= 1,115 €/λίτρο.

Δηλαδή αν η τελική τιμή είναι κοντά στα 2 €/λίτρο, τότε οι δύο φόροι όπως αντιλαμβάνεστε είναι κοντά στο 57% της τελικής τιμής. Αν υποθέσουμε ότι η τελική τιμή της βενζίνης είναι στα 2,093 €/ λίτρο, η τιμή χωρίς φόρους είναι 0,973 €/λίτρο, δηλαδή έχουμε μία διαφορά 1,120 €/λίτρο, που είναι οι φόροι, σύμφωνα με τα στοιχεία που προέρχονται από το Weekly Oil Bulletin.

Στις 7 Σεπτεμβρίου, δείτε αυτό, η Ελλάδα: 0,973 €/λίτρο πριν από τους φόρους και με τους φόρους 2,093€ / λίτρο. Βουλγαρία: 0,946 €/λίτρο πριν από τους φόρους και με τους φόρους 1,571€/ λίτρο. Δηλαδή έχουμε μία διαφορά 2,093-1,571= 52,2 λεπτά/ λίτρο. Με την Κύπρο έχουμε μία διαφορά 46,1 λεπτά/λίτρο. Ο μέσος όρος της ΕΕ στις 7 Σεπτεμβρίου ήταν κοντά στα 1,91€/ λίτρο, ενώ στην Ελλάδα 2,093 € / λίτρο. Άρα η Ελλάδα είναι αυξημένη κοντά στα 18,3 λεπτά/ λίτρο ή περίπου στο 9,7% ακριβότερη.

Μείωση του ΕΦΚ

Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 3,1 δισ. λίτρα βενζίνης τον χρόνο. Η εκτίμηση για το 2025 είναι 54,31 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα, που αντιστοιχούν περίπου σε 3,15 δισ. λίτρα σύμφωνα με το Global Economy. Τα δε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 δίνουν επίσης 2,19 εκατομμύρια τόνους για τις δύο βασικές κατηγορίες motor gasoline.

Ας πάρουμε ως βάση περίπου 3,1 δισ. λίτρα το έτος και το ελληνικό ΕΦΚ στα 0,706 €/λίτρο. Επειδή πάνω στο ΕΦΚ επιβάλλεται και ΦΠΑ 24% κάθε 10 λεπτά μείωσης του ΕΦΚ μειώνουν τη φορολογική επιβάρυνση περίπου κατά 0,10×1,24= 0,124 €/λίτρο. Συνεπώς μείωση του ΕΦΚ μετά από υπολογισμούς: Κατά 10 λεπτά/ λίτρο θα έχουμε συνολική απώλεια φόρων περίπου στα 384 εκατομμύρια ευρώ. Κατά 20 λεπτά/ λίτρο θα έχουμε απώλεια φόρων περίπου 769 εκ. ευρώ. Κατά 30 λεπτά/ λίτρο θα έχουμε απώλεια φόρων 1,15 δισ. ευρώ. Και όλα αυτά θεωρώντας ότι η κατανάλωση παραμένει ίδια.

Δοκιμαστική μείωση

Αν μειώναμε τον ΕΦΚ, η βενζίνη προφανώς γίνεται φθηνότερη. Συνεπώς λογικά θα έχουμε μία αύξηση της κατανάλωσης, και πιθανόν θα ανακτηθεί μέρος των φορολογικών εσόδων. Για παράδειγμα, αν μειώναμε τον ΕΦΚ κατά 20 λεπτά το λίτρο, η τιμή στην αντλία δεν θα έπεφτε στα 20 λεπτά το λίτρο, αλλά 20 x 1,24 = 24,8 λεπτά το λίτρο. Δηλαδή αν είχαμε σήμερα μία τιμή στα 2,09 ευρώ/ λίτρο, θα μπορούσε να πάει κοντά στα 1,84 ευρώ/ λίτρο, που είναι μεγάλη μείωση της τιμής για τον καταναλωτή.

Ωστόσο, για να καλυφθεί ολόκληρη η απώλεια φόρων για το κράτος μόνο από την επιπλέον κατανάλωση, θα χρειαζόταν πολύ μεγάλη αύξηση των πωλήσεων. Και αυτό είναι ένα ερώτημα, γιατί δεν γνωρίζουμε αν η ζήτηση για την βενζίνη είναι γραμμικά αναλογική με την μείωση της τιμής.

Θα μπορούσε όμως η κυβέρνηση να προγραμματίσει μία δοκιμή για κάποιο χρονικό διάστημα, το ελάχιστο κατ’ εμέ είναι ένα εξάμηνο για να μπορέσουμε να βγάλουμε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα, ως προς τα κρατικά έσοδα, σε συνάρτηση με την όλη διαχείριση του κρατικού προϋπολογισμού στους τομείς της οικονομίας, και των ενδεχομένων μελλοντικών γεωπολιτικών κινδύνων που μπορεί να προκύψουν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μια ιδιαίτερη δομή ενεργειακής φορολογίας. Ο ΕΦΚ στην βενζίνη είναι σημαντικά υψηλότερες από το αντίστοιχο diesel (country report Greece). Άρα η επιλογή του κράτους δεν είναι απλώς “βάζω ένα φόρο”. Είναι ουσιαστικά ένας τρόπος να εξασφαλίζει πολλά και σταθερά έσοδα από ένα προϊόν που έχει μεγάλη κατανάλωση. Και η Ελλάδα γενικά έχει υψηλή αναλογία φόρων στα εισαγόμενα προϊόντα ως προς το ΑΕΠ της τάξης του 17,1% το 2024, που είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη (Eurostat-Statistics Explained).

Εν κατακλείδι ο ΕΦΚ + το ΦΠΑ στην βενζίνη είναι γεγονός ότι είναι μεγάλος πονοκέφαλος για τα φτωχά και τα μεσαία στρώματα (αν και δεν υπάρχουν, έτσι που τα κατάντησαν) της κοινωνίας, δεδομένου ότι αυτοί οι φόροι αποτελούν περίπου το 57% της τελικής τιμής. Και όταν κατ’ ελάχιστον το 65% των νοικοκυριών αδυνατεί να βγάλει το μήνα λόγω της γενικότερης ακρίβειας, είναι υποχρεωμένη η κυβέρνηση να πάρει σ’ αυτό το θέμα σοβαρά μέτρα, γιατί το αυτοκίνητο που χρειάζεται βενζίνη είναι το καθημερινό εργαλείο του κάθε εργαζόμενου πολίτη.

Και αφού γνωρίζουμε από προέρχεται η ακρίβεια στη βενζίνη, η λογική λέει μείωση του ΕΦΚ σε τόσα λεπτά, ώστε να μην μειωθούν σημαντικά τα κρατικά έσοδα. Και αυτό έχει την λογική του αν συγκρίνουμε το ΕΦΚ με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που μνημόνευσα πιο πάνω. Τουλάχιστον να γίνει μία δοκιμή μείωσης του ΕΦΚ κατά 20 έως 30 λεπτά το λίτρο, ενός εξαμήνου, να δούμε αν από την κατανάλωση επέλθει μία σχετική ισορροπία στα κρατικά έσοδα. Είναι μία εξίσωση που επιβάλλεται να λυθεί με στατιστικά δεδομένα.