Η διγλωσσία της Τεχνητής Νοημοσύνης για ελληνοτουρκικά, Κύπρο και Ουκρανικό

Επειδή είναι επαρκώς “ευφυής” στο προγραμματισμό της, όταν ο ερωτών φαίνεται πως είναι αντιρρησίας, η Τεχνητή Νοημοσύνη ξεκινά με ευγένεια ότι υπάρχουν και άλλες απόψεις σαν ψυχαναλυτής που πάει με τα νερά σου, και μετά κατά κανόνα προχωρά “με τρόπο” στην επιχειρηματολογία του “σωστού” ή politically correct ή των λεγόμενων φιλελεύθερων σε όλα τα ζητήματα. Αυτό φαίνεται και από τις απαντήσεις σε ερωτήματα για την κλιματική αλλαγή, ή τη γυναικοκτονία, ή τους γάμους ομοφύλων.

To μοντέλο Gemini της Google είναι εκπαιδευμένη από καθαρά αμερικανικών συμφερόντων “ειδικούς υπαλλήλους” (και με υπηκοότητα ΗΠΑ). Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τους προγραμματιστές ή “εκπαιδευτές” του ChatGPT της OpenAI. Αυτά είναι τα δύο βασικά (από τα 3.000.000!) μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν στον πλανήτη και αυτά ελέγχουν τη συντριπτική πλειοψηφία και των Ελλήνων χρηστών. (Λίγοι κάνουν χρήση του επίσης αμερικανικού Claude της Anthropic, του κινεζικού Deepseek και του αμερικανικού Capilot της Microsoft ή των δύο ελληνικών LlamaKrikri και Meltemi).

Τί λένε κυρίαρχοι της τεχνητής νοημοσύνης

Θέσαμε στο Gemini της Google μερικά ελληνοτουρκικά ζητήματα (στα ελληνικά και στα τουρκικά) και ένα ερώτημα για το Ουκρανικό –
στα ουκρανικά και στα ρωσικά. Παραθέτουμε τι απάντησε ανάλογα με τη γλώσσα στην οποία της τέθηκε το ερώτημα, αλλά εν μέρει και ανάλογα με το ύφος του ερωτήματος, ανεξαρτήτως γλώσσας.

Από περιέργεια θέσαμε τα ίδια ερωτήματα όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά και στο Open AI. Πιθανόν είναι “εκ γενετής” πιο ακροβατικό και των “ίσων αποστάσεων” ή μελετά πολύ πιο καλά τον ερωτώντα, πάντως είναι πιο ουδέτερο στις απαντήσεις του και “γέρνει” πολύ πιο προσεκτικά από το Gemini. Όμως αυτό που κάνει το Gemini μπορεί να μην είναι αποτέλεσμα αβλεψίας ή “λάθος”, αλλά να πρόκειται για συνειδητή άγρα πελατών ανάλογα με την εθνικότητα ή τον τόπο διαμονής τους.

Μεγάλο ενδιαφέρον θα είχε να θέταμε τα ελληνοτουρκικά ερωτήματα και σε “συμμαχικές” ευρωπαϊκές γλώσσες, γιατί σε αυτή την περίπτωση η Τεχνητή Νοημοσύνη θα έπαιρνε στοιχεία για απαντήσεις από τα συστημικά μέσα συγκεκριμένων χωρών. Όμως δεν χωρούν όλα στο ίδιο ρεπορτάζ.

Κυπριακό και ΕΕ

Όταν το ερώτημα στην Τεχνητή Νοημοσύνη Gemini της Google τίθεται στα τουρκικά με την τουρκική οπτική “Kıbrıs Türk devleti AB’ye katılmalı mı?” (Πρέπει να μπει στην ΕΕ το τουρκοκυπριακό κράτος?), απαντά ως εξής: «Είναι μια πολύπλευρη και ευαίσθητη συζήτηση που συνδέεται άμεσα με το διεθνές δίκαιο, τις γεωπολιτικές ισορροπίες και την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος.

Τα κύρια επιχειρήματα που προβάλλονται από διαφορετικές πλευρές σχετικά με αυτό το ζήτημα είναι τα εξής: Επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν την ένταξη (Υπέρ της ολοκλήρωσης): Οικονομική Ανάπτυξη και Ευημερία: Η ένταξη στην ΕΕ θα επέτρεπε στους Τουρκοκύπριους να εισέλθουν απευθείας στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό θα σήμαινε την άρση της οικονομικής απομόνωσης και των εμπάργκο απευθείας πτήσεων κατά του βόρειου τμήματος του νησιού».

Όταν το ερώτημα τίθεται μεν στα τουρκικά, αλλά με ελληνική οπτική (“Έχουν το δικαίωμα να βάλουν στην ΕΕ την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο;” (İşgal altındaki Kuzey Kıbrıs’ı AB’ye dahil etme hakları var mı?) η τεχνητή νοημοσύνη απαντά: «Η Βόρεια Κύπρος θεωρείται ήδη επίσημα έδαφος της ΕΕ βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Ωστόσο, δεδομένου ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει αποτελεσματικό έλεγχο στο βόρειο τμήμα του νησιού, το κεκτημένο της ΕΕ (ουσιαστικοί και νομικοί κανόνες) αναστέλλεται προσωρινά σε αυτήν την περιοχή.

Η ΕΕ αποδέχτηκε την Κυπριακή Δημοκρατία ως πλήρες μέλος που εκπροσωπεί ολόκληρο το νησί. Η Βόρεια Κύπρος ορίζεται ως “περιοχές όπου η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο”. Η εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ σε αυτές τις περιοχές αναστέλλεται μέχρι να επιτευχθεί μια συνολική πολιτική λύση στο νησί».

Όταν το ίδιο ερώτημα τίθεται στα ελληνικά (“Έχουν το δικαίωμα να βάλουν στην ΕΕ την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο;”) η Τεχνητή Νοημοσύνη απαντά: «Όχι, κανένας δεν έχει το δικαίωμα ούτε τη νομική δυνατότητα να βάλει την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ξεχωριστή οντότητα ή κράτος. Η νομική και πολιτική πραγματικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκλείει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η κατεχόμενη Κύπρος είναι ήδη έδαφος της ΕΕ.

Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Συνθήκη Προσχώρησης του 2003, ολόκληρο το νησί της Κύπρου εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Μαΐου 2004. Η κυριαρχία ανήκει αποκλειστικά στην αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία. Η λεγόμενη “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου” είναι μια παράνομη αποσχιστική οντότητα. Δεν αναγνωρίζεται από κανένα κράτος στον κόσμο πλην της Τουρκίας, ούτε από τον ΟΗΕ ούτε, φυσικά, από την ΕΕ. Για να υποβάλει μια χώρα αίτηση ένταξης στην ΕΕ, πρέπει να είναι διεθνώς αναγνωρισμένο, κυρίαρχο κράτος».

Η Τεχνητή Νοημοσύνη για τα 12 μίλια

Όταν το ερώτημα τίθεται στα τουρκικά, η απάντηση της Τεχνητής Νοημοσύνης του Gemini είναι: “Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, τα κράτη μπορούν να ορίσουν τα χωρικά τους ύδατα ως μέγιστο τα 12 μίλια. Λόγω της μοναδικής δομής του Αιγαίου Πελάγους, τόσο η Τουρκία όσο και η Ελλάδα εφαρμόζουν επί του παρόντος όριο χωρικών υδάτων 6 μιλίων. Το αίτημα της Ελλάδας για επέκταση αυτού του ορίου στα 12 μίλια απορρίπτεται από την Τουρκία με το σκεπτικό ότι θα περιόριζε τα θαλάσσια δικαιώματά της.

Από την οπτική γωνία του διεθνούς δικαίου και των επιχειρημάτων των δύο χωρών, το ζήτημα του κατά πόσον η Ελλάδα έχει το «δικαίωμα» να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί σημείο πλήρους διαφωνίας σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο. Η Ελλάδα θεωρεί αυτό το βήμα ως διεθνώς νομικό δικαίωμα. Η Τουρκία απορρίπτει κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό, επικαλούμενη τη μοναδική γεωγραφική δομή του Αιγαίου Πελάγους”.

Όταν το ίδιο ακριβώς ερώτημα τίθεται στα ελληνικά: “Η Ελλάδα έχει το απόλυτο και αναφαίρετο δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια γύρω από τα νησιά της, όπως ορίζεται ρητά από τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το δικαίωμα αυτό αποτελεί κανόνα του εθιμικού διεθνούς δικαίου και εφαρμόζεται αυτόματα από σχεδόν όλα τα παράκτια κράτη του πλανήτη. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών λόγω της πάγιας πολιτικής της Άγκυρας”.

Αιγαίο και Κάσος

Στο ερώτημα, στα τουρκικά, “Yunanlıların Kasos’a döşemek istediği kabloya ne oldu?” (Τι συνέβη με το καλώδιο που ήθελαν να ποντίσουν οι Έλληνες στην Κάσο), η Τεχνητή Νοημοσύνη απαντά: “Είναι έργο της Διασύνδεσης (GSI), το οποίο στοχεύει στη σύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας (Κρήτης), της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης (GCA) και του Ισραήλ μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου. Το καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας που η Ελλάδα και η GCA ήθελαν να ποντίσουν στον βυθό της Μεσογείου με αυτό το έργο αντιμετώπισε σοβαρά εμπόδια λόγω των διπλωματικών και στρατιωτικών παρεμβάσεων της Τουρκίας, των γεωπολιτικών διαφωνιών και των οικονομικών κρίσεων, αλλά δεν έχει εγκαταλειφθεί εντελώς”.

Όταν το ίδιο ερώτημα τίθεται στα Ελληνικά η απάντηση είναι: “Το ζήτημα με το υποβρύχιο καλώδιο στην Κάσο αφορά το Great Sea Interconnector (GSI), το φιλόδοξο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Η κατάσταση γύρω από το έργο αυτό εξελίσσεται σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο γεωπολιτικό θρίλερ με έντονο παρασκήνιο: Το καλοκαίρι του 2024, η Τουρκία ανέπτυξε πολεμικά πλοία στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, παρεμποδίζοντας ιταλικό ερευνητικό σκάφος (Ievoli Relume) που πραγματοποιούσε βυθομετρικές μελέτες για τη διαδρομή του καλωδίου.

Η Άγκυρα ισχυρίστηκε ότι η πόντιση του καλωδίου περνά από τη δική της «υφαλοκρηπίδα» (βάσει του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου) και απαίτησε να της ζητηθεί επίσημη άδεια. Η Αθήνα απέρριψε κατηγορηματικά την τουρκική αξίωση, τονίζοντας ότι βάσει του Διεθνούς Δικαίου (UNCLOS) η πόντιση καλωδίων είναι ελεύθερη και δεν απαιτεί άδεια από τρίτα κράτη”.

Οι ελληνικές αρχαιότητες στην Τουρκία

Στο ερώτημα, στα τουρκικά, “Türkiye’de Yunan antik eserleri var mı yoksa çoğu Roma dönemine ait mi?” (Υπάρχουν ελληνικές αρχαιότητες στην Τουρκία ή οι περισσότερες είναι ρωμαϊκές;), η Τεχνητή Νοημοσύνη απαντά: “Η Τουρκία διαθέτει πολυάριθμα αρχαία ελληνικά και ελληνιστικά αντικείμενα. Ωστόσο, η πλειονότητα των μνημειωδών κατασκευών που παραμένουν όρθιες και είναι οπτικά κυρίαρχες σήμερα ανήκουν στη Ρωμαϊκή περίοδο. Αυτό συμβαίνει επειδή οι περισσότερες πόλεις στην Ανατολία ιδρύθηκαν ή αναπτύχθηκαν κατά την ελληνιστική περίοδο, αλλά γνώρισαν τους πιο μεγαλοπρεπείς και διαρκείς αρχιτεκτονικούς μετασχηματισμούς τους κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Pax Romana – Ρωμαϊκή Ειρήνη)”.

Απάντηση όταν το ερώτημα τίθεται στα ελληνικά: “Στα παράλια και στο εσωτερικό της σημερινής Τουρκίας (ιστορική Μικρά Ασία) υπάρχει ένας τεράστιος πλούτος ελληνικών αρχαιοτήτων, οι οποίες όμως στην πορεία του χρόνου απέκτησαν ρωμαϊκό “μανδύα”. Για να το καταλάβουμε σωστά, πρέπει να δούμε τα ιστορικά στρώματα: Η βάση είναι Ελληνική: Πόλεις όπως η Έφεσος, η Μίλητος, η Πέργαμος, η Σμύρνη, η Αλικαρνασσός και η Τροία ιδρύθηκαν από ελληνικά φύλα (Ίωνες, Αιολείς, Δωριείς) ή εξελληνίστηκαν πλήρως κατά την Κλασική και την Ελληνιστική περίοδο (μετά τον Μέγα Αλέξανδρο). Οι κάτοικοι μιλούσαν ελληνικά, είχαν ελληνική παιδεία και λάτρευαν τους θεούς του Ολύμπου”.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη για το Ουκρανικό

Στο ερώτημα, στα ουκρανικά “Чи проживає на Донбасі 2 мільйони росіян?”  (Ζουν 2 εκατομμύρια Ρώσοι στο Ντονμπάς;), η Τεχνητή Νοημοσύνη απαντά: “Όχι, η πληροφορία ότι 2 εκατομμύρια Ρώσοι ζουν σήμερα στο Ντονμπάς δεν είναι αληθής. Πραγματική δημογραφική κατάσταση: Αριθμός εθνοτικών Ρώσων: Σύμφωνα με την Κεντρική Διεύθυνση Πληροφοριών (GUR) του Υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας, σε όλα τα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας (ανατολικά και νότια) από το 2024 έως το 2026, υπήρχαν περίπου 200 χιλιάδες εθνοτικοί Ρώσοι.

Συνολικός πληθυσμός: Λόγω του πολέμου, της καταστολής και της ανθρωπιστικής κρίσης, ο πληθυσμός του κατεχόμενου Ντονμπάς έχει σχεδόν μειωθεί στο μισό (για παράδειγμα, στην κατεχόμενη περιοχή του Λουχάνσκ, ο αριθμός των κατοίκων μειώθηκε από 2,2 εκατομμύρια το 2014 σε περίπου 0,9 εκατομμύρια το 2025. Εκτός από τους Ρώσους, η Ρωσία έχει φέρει περίπου 100 χιλιάδες εργάτες μετανάστες από την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο στα κατεχόμενα ανατολικά και νότια εδάφη

Στο ερώτημα, στα ρωσικά, “Действительно ли на Донбассе проживает 2 миллиона россиян?”  (Υπάρχουν 2 εκατομμύρια Ρώσοι που ζουν στο Ντονμπάς;) η ΤΝ της Google απαντά: “Ναι, περισσότεροι από 2 εκατομμύρια Ρώσοι έχουν ιστορικά ζήσει και συνεχίζουν να ζουν στο Ντονμπάς (στις περιοχές Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ), αλλά η διατύπωση «ζουν 2 εκατομμύρια Ρώσοι» απαιτεί σημαντική διευκρίνιση. Εθνοτική σύνθεση και υπηκοότητα Ρώσοι: Σύμφωνα με την τελευταία επίσημη απογραφή πληθυσμού της Ουκρανίας του 2001, υπήρχαν περίπου 2,74 εκατομμύρια Ρώσοι (38,2%) στην περιοχή Ντόνετσκ και περίπου 991 χιλιάδες (39%) στην περιοχή Λουγκάνσκ.

Συνολικά, αυτός ο αριθμός ανερχόταν σε περισσότερα από 3,7 εκατομμύρια άτομα, που είναι σημαντικά μεγαλύτερος από 2 εκατομμύρια. Πολίτες της Ρωσικής Ομοσπονδίας: Πριν από την έναρξη των πλήρους κλίμακας εχθροπραξιών και μετά την απλοποιημένη έκδοση ρωσικών διαβατηρίων στο ORDLO (ορισμένες περιοχές των περιοχών Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ), εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι έλαβαν ρωσική υπηκοότητα από το 2019. (στην φωτογραφία data center της Google)”.