Είναι παγίδα η αμερικανική παρέμβαση στα ελληνοτουρκικά;

O Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Καθημερινή» και τον Αλέξη Παπαχελά, χαρακτήρισε «αδιανόητο» το ενδεχόμενο σύγκρουσης Ελλάδας-Τουρκίας και ταυτόχρονα εξήγησε ότι οι ΗΠΑ θα δραστηριοποιηθούν παρασκηνιακά για να αποσοβήσουν μια ενδεχόμενη κρίση. Αφορμή της απάντησης η υπόθεση του καλωδίου διασύνδεσης με την Κύπρο και θα τονίσουν «προς όλες τις πλευρές πόσο σημαντικό είναι το έργο από τη σκοπιά μας».

Η εστίαση του ενδιαφέροντος εκεί είναι λογική. Αυτό που δεν είναι λογικό όμως, είναι η εμφανής τάση ακόμα και καταξιωμένων μέσων ενημέρωσης να υπερεκτιμούν τη σημασία της. Ωστόσο, όχι μόνο απαιτείται αυτοσυγκράτηση κατά την αξιολόγηση της αποστροφής των λόγων του Ρούμπιο, αλλά κυρίως να αντιληφθούμε ότι υπάρχει μια μεγάλη παγίδα για την ελληνική εθνική ασφάλεια. Έστω δυνητική…

Μήπως τελικά αυτή η δέσμευση δραστηριοποίησης των ΗΠΑ παράγει και μια αποσταθεροποιητική δυναμική; Διότι οι ειλικρινείς προθέσεις της Ουάσινγκτον που δηλώνει πως συμφωνεί και προωθεί το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, είναι η μία πλευρά του νομίσματος.

Η άλλη, που δεν είναι άγνωστη, είναι ότι θέτει την ελληνοτουρκική σύγκρουση σε ένα «πλαίσιο ασφαλείας». Δηλαδή, οι δυο πλευρές, ελληνική και τουρκική, έχουν τη βεβαιότητα ότι εάν «πιαστούν στα χέρια», η εμφάνιση των Αμερικανών είναι απλώς θέμα χρόνου. Αυτό θα είχε όμως αξία, εάν η παρέμβαση θα ισοδυναμούσε πρωτίστως με συνδρομή αμυνόμενου. Διότι τώρα εργαλειοποιείται στο πλαίσιο της στρατηγικής του επιτιθέμενου.

Δυστυχώς, η αμερικανική στρατηγική δεν διακρίνει ανάμεσα σε επιτιθέμενο και αμυνόμενο. Η παρέμβαση αφορά την «απαγόρευση εκτροπής». Παρότι προφανώς έχει άποψη η Ουάσινγκτον, ο επιδιαιτητικός της ρόλος της επιβάλλει να σταματά εκεί. Δεν επιχειρεί να θεραπεύσει, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να διαιωνίζεται. Και ως γνωστόν, το «ψυγείο» βοηθά στη συντήρηση…

Η Τουρκία βαδίζει στα σίγουρα

Όσοι πανηγυρίζουν, λογικά έχουν ξεχάσει ότι η Άγκυρα κινείται μόνο εάν το αποτέλεσμα μιας τεχνητής κρίσης είναι διασφαλισμένο. Πηγαίνει τόσο – όσο… Δεν αναλαμβάνει μη υπολογισμένα ρίσκα, φοβούμενη τις συνέπειες. Γνωρίζει ότι το εσωτερικό μέτωπο είναι εξαιρετικά ασταθές και εύφλεκτο.

Σε μια κοινωνία εθισμένη και ευάλωτη στη ρητορική της ηγεσίας περί «τοπικής υπερδύναμης», η αμφισβήτηση αυτής της εικόνας στην πράξη θα είχε συνέπειες. Οι δυνητικές εσωτερικές εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές και να εξελιχθούν με μεγάλη ταχύτητα…

Άρα, η τουρκική ηγεσία ασκεί παρακινδυνευμένη πολιτική, η οποία αφενός στηρίζεται στην εικόνα που της έχει καλλιεργήσει η Αθήνα με την πάροδο των ετών και αφετέρου στη βεβαιότητα μη εκτροπής, μέσω της παρέμβασης της Ουάσινγκτον.

Έχοντας εκπαιδευθεί από τη διαχρονική συμπεριφορά του ελληνικού πολιτικού συστήματος που εκπέμπει την εικόνα, ότι δεν τολμά να επιχειρήσει να εκθέσει τα όρια της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής, συχνά πυκνά αποφασίζει να ξαναδοκιμάσει. Πώς λέμε «ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει»; Κάτι παρόμοιο ισχύει και για την ασκούμενη τουρκική πολιτική…

Το επιχείρημα είναι απλό: Η βεβαιότητα αμερικανικής παρέμβασης, δεν θέτει απλώς όρια στον ελληνοτουρκική σύγκρουση! Διότι ταυτόχρονα καταπολεμά την πραγματική φοβία της Άγκυρας, ότι σε περίπτωση που μια κρίση ξεφύγει από τον έλεγχο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν βαρύτατα πλήγματα.

Στο μυαλό των «ισλαμοεθνικιστών» (σ.σ. για να τεθεί μετριοπαθώς…) της Άγκυρας, η πιθανότητα αποφασιστικής ελληνικής στάσης εξακολουθεί να μην συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Παρά το προηγούμενο του 2020. Κι αυτό δημιουργεί αρνητική δυναμική. Ακόμα κι αν έγιναν από ελληνικής πλευράς τα δέοντα, η πεποίθηση ότι στην πορεία θα αναζητηθεί πρόφαση απεμπλοκής, προσφέρει διαρκώς διέξοδο στην Τουρκία.

Τα Ίμια που δεν μας δίδαξαν

Ας θυμηθούμε τι έγινε στα Ίμια. Ένα κλασικό παράδειγμα παρακινδυνευμένης επιλογής από την πλευρά της Τουρκίας. Η πρωθυπουργός Τσιλέρ που επιθυμούσε να ενισχύσει τη θέση της στο εσωτερικό, στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν έχει καμία διάθεση σύγκρουσης και στο τέλος θα υποχωρήσει για να αποφύγει τον πόλεμο. Παρά τις προειδοποιήσεις των στρατηγών που δεν επιθυμούσαν κλιμάκωση.

Όπως αποδείχθηκε όμως, ορθώς μας είχε διαβάσει… Οι δε δηλώσεις που ακολούθησαν και οι αποκαλύψεις για τη συμπεριφορά των Ελλήνων αρμοδίων κατά τη διάρκεια της κρίσης, έκαναν τα πάντα για να δικαιώσουν τα εκτιμήσεις της. Αυτό έσπειρε τον σπόρο για τον επόμενο γύρο πλήττοντας την ελληνική αποτροπή. Σημαίες που θα τις έπαιρνε ο αέρας, το αλήστου μνήμης «και τι θέλατε, να κάνουμε πόλεμο;»…

Όποιος τολμούσε να αναρωτηθεί … «ποιο είναι το μήνυμα που εισπράττει η Άγκυρα μέσω τέτοιων δηλώσεων», αντιμετώπιζε σφοδρό «καθεστωτικό πυρ». Μετά τον φαιδρό πολιτικό χειρισμό, έμειναν όσοι ήταν πραγματικά έτοιμοι για όλα στην κορύφωση της κρίσης να συζητούν τι θα είχε συμβεί εάν τους είχε δοθεί το πράσινο φως. Τα ίδια όμως και απέναντι. Διότι οι Τούρκοι στρατηγοί γνώριζαν καλά τι θα συνέβαινε.

Όντως “αδιανόητο”, αλλά…

Για να μην ξεχνιόμαστε λοιπόν: Αμερικανική παρέμβαση στα Ίμια όντως εκδηλώθηκε. Στο τέλος άκουσαν και «ευχαριστώ» από τον ίδιο τον τότε πρωθυπουργό, από του βήματος της Βουλής. Η Ελλάδα όμως έχοντας προσέλθει σε διαπραγμάτευση υπό το βάρος τετελεσμένου, βρέθηκε στη συνέχεια αντιμέτωπη με μια διαρκώς διευρυνόμενη λίστα «γκρίζων ζωνών». Υπενθύμιση για όποιον ξέχασε το αποτέλεσμα…

Οι «γκρίζες ζώνες» δεν απομακρύνθηκαν έκτοτε, εμπλουτίζοντας την τουρκική αναθεωρητική ρητορική και πράξη. Καθιστώντας ακόμα δυσκολότερη την εξεύρεση διεξόδου, αφού την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων ακολούθησε η αμφισβήτηση της ίδιας της ελληνικής κυριαρχίας. Κάπως έτσι ενταφιάστηκε και η αφελής προσδοκία πολλών ότι θα προέκυπτε συμφωνία για συνυποσχετικό παραπομπής της διαφοράς στη Χάγη.

Για να υπάρξει πραγματική δικαστική κρίση. Αυτό διαφέρει από την πρότερη διμερή συμφωνία και εν συνεχεία προσφυγή για την απόσπαση νομιμοποιητικής σφραγίδας εκ μέρους του διεθνούς δικαστηρίου. Ενός οργάνου που δεν έχει αντίρρηση να συνυπογράψει οτιδήποτε, εφόσον αυτό συνιστά συμφωνία μεταξύ αντιδίκων χωρών…

Τίποτε δεν αλλάζει για Ελλάδα-Τουρκία

Εν ολίγοις, όσοι πανηγυρίζουν για την δεδομένη πρόθεση παρέμβασης των Αμερικανών, καλά θα κάνουν να το ξανασκεφθούν. Εκτός κι εάν ανήκουν στους υπέρμαχους μαζικών ελληνικών υποχωρήσεων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, δήθεν για να πετύχουμε την ειρήνη. Δεν θα την πετύχουμε διότι η Τουρκία θα επανέλθει. Για να μην προσθέσουμε ότι το «οι ΗΠΑ δραστηριοποιούνται για να αποσοβήσουν μια κρίση» είναι ακόμα πιο πολύπλοκο…

Ας υποθέσουμε πως παρεμβαίνουν, ώστε μια κατάσταση όπως αυτή με την πόντιση του καλωδίου να μην εξελιχθεί σε κρίση. Η Ουάσινγκτον επικοινωνεί με τους εμπλεκόμενους, Ελλάδα και Τουρκία. Γνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν το GSI (Great Sea Interconnector), η Άγκυρα θα δηλώσει ότι ποτέ δεν αρνήθηκε την εκτέλεση του έργου και ότι απλά ζητά να αναγνωριστεί η δικαιοδοσία της στη θαλάσσια περιοχή!

Όπως δεν ενίσταται και στην προσφυγή στο διεθνές δικαστήριο! Αρκεί όμως η Αθήνα να συμφωνήσει να παραπέμψει και ζητήματα κυριαρχίας που θέτει πλέον η Τουρκία, που αφορούν ελληνικές νήσους και νησίδες! Αυτά όμως δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά από την ελληνική πλευρά! Πού καταλήγει αυτό;

Η τουρκική στρατηγική να βραχυκυκλώνει κάθε εξέλιξη στην κατεύθυνση της επίλυσης κάθε προβλήματος εάν δεν πετύχει τους στόχους της, δεν πλήττεται από την δέσμευση αμερικανικής εμπλοκής. Αντιθέτως, ευεργετείται από το πλαίσιο ασφαλείας που προσφέρουν οι Αμερικανοί, που ασχολούνται αποκλειστικά και μόνο να μην εξελιχθεί σε πόλεμο ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση.

Η αμερικανική παρέμβαση θα έχει πάντα πυροσβεστικό χαρακτήρα. Δυστυχώς για εμάς όμως, η Τουρκία χρησιμοποιεί συχνά τη μέθοδο της… περιορισμένης φωτιάς για την επίτευξη των στόχων της. Διότι η κινητοποίηση των… πυροσβεστικών δυνάμεων έχει συνυπολογιστεί στη στρατηγική της. Και η μέθοδος αυτή θα συνεχίσει να αξιοποιείται, όσο η Αθήνα δεν φροντίζει η φωτιά να στραφεί και να αρχίσει να καίει και προς Ανατολάς…

Φαεινές ιδέες;

Και κάτι τελευταίο που θα πρέπει πάντα να το έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας… Αυτό είναι το ενδεχόμενο, σε κάποια χρονική στιγμή να επείγει για τις ΗΠΑ η προώθηση μιας διευθέτησης στην ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει άραγε βολικότερη μέθοδος στα ελληνοτουρκικά, από το να επιτραπεί η εκδήλωση «θερμού επεισοδίου» που θα οδηγήσει σε άμεση παρέμβαση της Ουάσινγκτον, οδηγώντας στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης τις δυο πλευρές;

Κι εκεί, συνήθως, η πίεση στρέφεται στον πιο… συνεννοήσιμο. Όχι στον άκαμπτο. Το προηγούμενο των Ιμίων προσφέρει μια ιδέα της λειτουργίας του μηχανισμού «συνεννόησης» υπό πίεση. Παρότι η εκδήλωση της κρίσης δεν αποτελούσε επιθυμία της Ουάσινγκτον. Οι εκτιμήσεις για τις πιθανότητες υλοποίησης ενός τέτοιου σεναρίου, ασφαλώς ποικίλουν. Η ουσία του συλλογισμού όμως δεν αλλάζει.

Σε συνεργασία με το defence-point.gr