Με ποιο διακοινοτικό θεσμό προωθεί η Άγκυρα την λύση των δύο κρατών
22/11/2026
Η θέση για δυο κράτη στην Κύπρο, βασική στρατηγική επιδίωξη της κατοχικής Τουρκίας, κωδικοποιείται μετά από την επεξεργασία ενός μοντέλου, που καθορίζει όρια “συνεργασίας” στο νησί. Η Άγκυρα έχει διαμορφώσει ένα πλαίσιο, το οποίο προσαρμόζει όλες τις τουρκικές επιδιώξεις, το οποίο αφορά τη συγκρότηση ενός “Διακυβερνητικού Συμβουλίου Συνεργασίας της Κύπρου”, που θα αποτελείται από τους ηγέτες των “δυο κρατών” και αριθμού υπουργών (αναλόγως της ατζέντας).
Η βασική “φιλοσοφία” της πρότασης, αφορά στην ύπαρξη δυο κρατών, τα οποία θα συνεργάζονται ως τρίτες χώρες. Θα είναι δυο κράτη, αλλά θα έχουν και κοινούς βηματισμούς σε μια σειρά ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος! Η πρόταση: Πρόκειται για μια πρόταση, που παρουσιάσθηκε στο παρελθόν από την κατοχική πλευρά και όπως φαίνεται δεν έφυγε ποτέ από το παρασκήνιο. Ήταν θέση που ετοιμάσθηκε από την Άγκυρα, δόθηκε στον τέως ηγέτη της αποσχιστικής οντότητας, Ερσίν Τατάρ, ο οποίος την παρουσίασε στην άτυπη πενταμερή στη Γενεύη, τον Μάρτιο του 2025.
Ήταν συνέχεια εκείνου του εγγράφου που παρουσίασε στην άτυπη Πενταμερή του Απριλίου του 2021 στη Γενεύη και εξηγούσε το αφήγημα για τα δυο κράτη. Το δεύτερο έγγραφο (Βάση για ένα βιώσιμο μέλλον στο νησί της Κύπρου), το οποίο αναλύει τη συνεργασία μεταξύ των “δύο κρατών”, προβλέπει τη δημιουργία ενός μοντέλου που λειτουργεί ήδη σε διεθνές επίπεδο μεταξύ χωρών.
Στη Γενεύη το 2025, ο Τατάρ είχε παρουσιάσει μια διακήρυξη για να υπογραφεί από τους δυο ηγέτες και προέβλεπε μεταξύ άλλων τα εξής: Η κοινή διακήρυξη, όπως αναφέρει το έγγραφο, θα είναι πολιτικά δεσμευτική. Στην πράξη επρόκειτο για αναγνώριση της αποσχιστικής οντότητας και απονομιμοποίηση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πρόθεση της κατοχικής δύναμης φαίνεται και από την αναφορά ότι οι δυο ηγέτες «θα διακήρυσσαν για τη ξεχωριστή συμμετοχή εκάστης οντότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Σε ό,τι αφορά το εδαφικό, αυτό που προτεινόταν ήταν διαμοιρασμός της νεκρής ζώνης. Θα καταλάμβαναν, βασικά, κι άλλα εδάφη, μέσω της νεκρής ζώνης. Στα θέματα της Ασφάλειας θα διατηρείτο το σύστημα των εγγυήσεων, με προσαρμογή, ωστόσο, “στις νέες συνθήκες”.
Το μοντέλο Φιντάν
Πρόκειται για ένα μοντέλο, χαλαρής σχέσης, το οποίο παρουσιάζει ο κ. Φιντάν σε κατ΄ιδίαν επαφές του. Αυτό το Συμβούλιο θα λειτουργεί, ώστε να υπάρχει συνεννόηση σε “υψηλό επίπεδο” για «κεντρικά ζητήματα, κοινού συμφέροντος» κυρίως ενδιαφέροντος, που αφορούν ολόκληρο το νησί. Στην Άγκυρα, λοιπόν, αυτό το αφήγημα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη των επαφών Τούρκων αξιωματούχων, όταν στη συζήτηση για το Κυπριακό, καλούνται να επεξηγήσουν λεπτομερώς τι θεωρούν ότι πρέπει να γίνει για το μέλλον του νησιού. Και φορείς αυτής της άποψης είναι η ηγεσία της Τουρκίας σε πολιτικό επίπεδο καθώς και Τούρκοι διπλωμάτες, κατά τις επαφές τους.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν δεν έχει μέχρι σήμερα αναφερθεί σε αυτό το μοντέλο. Γενικά δεν αναφέρεται σε μοντέλα, ούτε καν γενικά στο ομοσπονδιακό. Το ζητούμενο για τον κατοχικό ηγέτη δεν είναι τι δηλώνει, αλλά τι προωθεί με τις θέσεις που εκφράζει. Θέσεις, που ετοιμάζονται στην Άγκυρα. Άλλωστε και ο διαπραγματευτής του, Μεχμέτ Ντανά, είναι υπόλογος στο τουρκικό ΥΠΕΞ και όχι στον ίδιο.
Είναι σαφές πως ο κεντρικός άξονας της τουρκικής πολιτικής είναι αυτή των δυο κρατών. Ωστόσο, η Άγκυρα θέτει και κάποια ζητήματα που επιβεβαιώνουν ότι επιμένει σε δυο κράτη, αλλά θέλει και δικαιώματα σε ολόκληρη την Κύπρο. Τούτο δεν αποτελεί έκπληξη καθώς ο βασικός στόχος και επιδίωξη της κατοχικής πλευράς είναι ο στρατηγικός έλεγχος της Κύπρου. Το επιδιώκει μέσα από μια συμφωνία στο Κυπριακό. Το επιδιώκει και χωρίς συμφωνία.
ΕΕ και ενεργειακά
Τι ζητά η Άγκυρα πέραν από το να “κλειδώσει” τα δυο κράτη: Πρώτον, υποστηρίζει ότι και τα δυο κράτη θα πρέπει να είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και μάλιστα να γίνει αυτό αυτόματα, μετά από μια διαδικασία εξπρές για εναρμόνιση. Το σημαντικότερο στοιχείο που δείχνει τις τουρκικές προθέσεις είναι ότι βλέπουν τη συμμετοχή αυτή να είναι χωριστή. Κάτι που δεν φαίνεται να γίνει αποδεκτό από την ΕΕ. Στρατηγικά η Άγκυρα, πάντα έβλεπε το τουρκικό συνιστόν κρατίδιο (ή όπως διαφορετικά θα ονομαστεί), ως δικό της όχημα για να συμμετέχει στην Ένωση. Από τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία η ίδια η Τουρκία δεν έχει προοπτική για ένταξη.
Δεύτερον, θεωρεί πως έχει δικαιώματα στο φυσικό πλούτο του νησιού. Δικαιώματα σε ολόκληρο το νησί, αν και επιδιώκει δυο κράτη. Κι αυτό, σύμφωνα με το επιχείρημα, αποτελεί “κληρονομιά” από την προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων! Από “την συνεταιρική Κυπριακή Δημοκρατία”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν. Στο έγγραφο γίνεται λόγος για την αξιοποίηση των υπεράκτιων φυσικών πόρων και της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την ΕΕ.
Υπενθυμίζεται ότι σε σχέση με το φυσικό αέριο, η διαχρονική θέση της κατοχικής πλευράς είναι η από τώρα συνδιαχείρηση. Το εκφράζει και ο νυν κατοχικός ηγέτης. Η τουρκική πλευρά αναφέρεται στην δημιουργία ενός “Μηχανισμού Συνεργασίας” για τη διαχείριση των θεμάτων αυτών. Στο θέμα της ενέργειας υπάρχει σαφής θέση για συνεργασία από τώρα, πριν από την επίτευξη συμφωνίας. Στα υπόλοιπα θέματα, η Άγκυρα, με βάση το επεξεργασμένο πλαίσιο του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, η συνεργασία θα ξεκινήσει μετά την αποδοχή του αφηγήματος για δυο κράτη.
Το μοντέλο το οποίο ανέλαβε να προωθήσει τότε ο Τατάρ και απορρίφθηκε αμέσως από την Κυπριακή Δημοκρατία, για την κατοχική πλευρά παραμένει στις συζητήσεις ως ένα πλαίσιο που μπορεί να “λειτουργήσει”. Και το θέμα παρά την απόρριψη, θα συντηρείται.
Θα πάνε Νέα Υόρκη; Την ερχόμενη Τρίτη θα πραγματοποιηθεί νέα συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη και του κατοχικού ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν. Η συνάντηση έχει προετοιμασθεί από τους δυο διαπραγματευτές, Μενέλαο Μενελάου και Μεχμέτ Ντανά. Η συνάντηση γίνεται για συντήρηση της προσπάθειας εν αναμονή του καθορισμού ημερομηνίας για την πραγματοποίηση της κοινής συνάντησης των Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Στην αναζήτηση ημερομηνίας, φαίνεται πως τα δεδομένα συνηγορούν πως η συνάντηση θα γίνει στην έδρα του Διεθνούς Οργανισμού, στη Νέα Υόρκη. Όπως συναφώς αναφέρεται, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, έχει αναλάβει να συζητά ημερομηνία με όλους τους εμπλεκόμενους.





