Που τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα σφετερίζονται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα

Τα νησιά δεν έχουν δικές τους θαλάσσιες ζώνες, η συνθήκη της Λωζάνης επέβαλε αποστρατικοποίηση των νησιών που δεν τηρείται γεγονός που επιβάλλει και την ύπαρξη αποβατικής δύναμης για να αμυνθούμε, οι παράνομες οριοθετήσεις με Λιβύη, η αμφισβήτηση στον αέρα της ζώνης μεταξύ των έξι και 10 ναυτικών μιλίων, η εμφάνιση της “Γαλάζιας Πατρίδας” που αρχίζει να θεσμοθετεί τον διαχωρισμό του Αιγαίου, είναι ένα μέρος των παράλογων τουρκικών αξιώσεων.

Θα πρέπει κάποιος να είναι τυφλός, όταν με την ύπαρξη του εθνικού τουρκικού όρκου (Misak I Milli) και του αφηγήματος του στρατηγικού βάθους του Νταβούτογλου για να μην αντιλαμβάνεται ότι όλα προοδευτικά εντάσσονται στην υλοποίηση του οράματος αναβίωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την αρπαγή του θαλάσσιου πλούτου της Μεσογείου, με το δεδομένο ότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ούτε μισό βήμα πίσω από τις απαιτήσεις της, οι οποίες προοδευτικά επαυξάνονται και θεσμοθετούνται στο εσωτερικό της δίκαιο.

Έτσι και η ανακοίνωση για τα δύο θαλάσσια πάρκα φαίνεται ότι εντάσσεται στην πιο πάνω προσπάθεια, που πίσω από την φαινομενική δήθεν ευαισθησία της προστασίας του περιβάλλοντος, κρύβονται οι διαχρονικοί κακόβουλοι στόχοι της Τουρκίας. Από την ανακοίνωση για τα πάρκα μέχρι σήμερα έχει γραφτεί ένα μεγάλο σύνολο άρθρων, τα οποία προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις κινήσεις του αναθεωρητικού γείτονα και να προτείνουν λύσεις αντιμετώπισης, από την διπλωματία μέχρι την προβολή ισχυρής ισχύος. Μερικά εξ αυτών αναφέρονται πιο κάτω:

• “Η προστασία της θάλασσας είναι κοινή ευθύνη. Δεν είναι μηχανισμός χάραξης θαλάσσιων συνόρων”.
• “Η χώρα μας όφειλε να θέσει το ζήτημα πρωτίστως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δοθέντος ότι τέτοιες παραβιάσεις αφορούν και οιονεί κυριαρχικά δικαιώματα της ΕΕ”.
• “Τα προεδρικά διατάγματα για τα θαλάσσια πάρκα αποτελούν πρωτοφανή επέκταση των τουρκικών αμφισβητήσεων πέραν των έξι ναυτικών μιλίων”.
• “Οι τουρκικές αποφάσεις για δύο θαλάσσια πάρκα δεν δημιουργούν έννομα τετελεσμένα. Μπορούν όμως να υπηρετήσουν κάτι εξίσου ανησυχητικό: Τη σταδιακή μετατροπή μας γεωπολιτικής διεκδικήσεως σέ διοικητική πρακτική επί τού πεδίου”.
• “Έντονες είναι οι αντιδράσεις του πολιτικού κόσμου, μετά την πρωτοβουλία της Τουρκίας να δημιουργήσει δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα όρια των οποίων εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων”.
• “Ο όρος θαλάσσιο πάρκο σε πρώτη φάση ακούγεται αθώος. Θαλάσσιο πάρκο είναι μια περιοχή όπου προστατεύεις ένα οικοσύστημα με ειδικούς περιβαλλοντικούς κανόνες. Όμως δεν αποτελεί θαλάσσια ζώνη. Δεν αποτελεί αιγιαλίτιδα ζώνη που είναι έως δώδεκα ναυτικά μίλια, που ένα παράκτιο κράτος έχει πλήρη κυριαρχία, δεν δημιουργεί σύνορα, δεν είναι αποκλειστική οικονομική ζώνη που έχεις κυριαρχικά δικαιώματα”.
• “Επιπλέον η Αθήνα επισημαίνει ότι τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ως εκ τούτου η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα», ούτε ως προς τα διεθνή ύδατα, ούτε ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα, όπως τονίζει το υπουργείο Εξωτερικών.”
• “Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον στη διατύπωση διεκδικήσεων. Μετατρέπει σταδιακά τις παράνομες αξιώσεις της σε διοικητικές πράξεις, χαρτογραφημένες ζώνες και τετελεσμένα επί του πεδίου, εκμεταλλευόμενη την απροθυμία της Αθήνας να απαντήσει με συγκεκριμένες ενέργειες”.

Επισημάνσεις για τα θαλάσσια πάρκα 

Στην παρούσα εργασία θα ήταν χρήσιμο να επισημάνουμε ορισμένα στοιχεία για το πιο πάνω γεγονός των θαλάσσιων πάρκων που μέχρι σήμερα δεν έχουν αναφερθεί και ίσως χρειάζονται ιδιαίτερης προσοχής, ώστε πιθανόν να κατανοήσουμε βαθύτερα τις σκοπιμότητες του ορισμού τους.

Αρχικά, τα θαλάσσια πάρκα της Τουρκίας εκτείνονται και σε περιοχές μη οριοθετημένης ΑΟΖ, αλλά εν δυνάμει ελληνικής που σήμερα χαρακτηρίζονται διεθνή ύδατα. Συγχρόνως επεκτείνονται και σε μη οριοθετημένες εν δυνάμει τουρκικής ΑΟΖ ανατολικά του Καστελλορίζου, λόγω της σχετικής θέσης της Τουρκίας σχετικά με την ΑΟΖ.

Αυτά τα δύο θαλάσσια πάρκα δεν αναφέρονταν στον επίσημο χάρτη του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της 16 Απριλίου 2025 του Πανεπιστημίου Dehukam, αλλά προστέθηκαν αργότερα στις 2 Αυγούστου 2025, προφανώς μετά από παρέμβαση εξωεπιστημονικού παράγοντα για να επιτείνει την αμφισβήτηση. Οι δύο συνημμένοι χάρτες (σχ.1) αποδεικνύουν την προηγούμενη άποψη.

 

Το δυτικό απώτατο όριο του θαλάσσιου πάρκου του βορείου Αιγαίου δεν είναι το όριο που προβλέπεται από την “Γαλάζια Πατρίδα” (σχ. 2, κόκκινη γραμμή δυτικά), αλλά εκείνο που αρχικά καθορίσθηκε με την αμφισβήτηση του Ιουλίου του 1974 μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου (κίτρινος κύκλος, σχ. 2,3). Το όριο αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο θεσμοθετημένο με την χωροθέτηση σχετικών θαλασσοτεμαχίων για έρευνα υδρογονανθράκων. Αντίθετα το όριο που προσδιορίζεται στην περιοχή με την “Γαλάζια Πατρίδα”, δεν έχει ακόμη θεσμοθετηθεί στην τουρκική νομοθεσία.

Συμπεράσματα από τα προεδρικά διατάγματα 

Στα σχετικά προεδρικά διατάγματα, τα δύο θαλάσσια πάρκα αναφέρεται ότι ορίζονται με τις συντεταγμένες 599 και 1975 σημείων για το πάρκο του βορείου Αιγαίου και αυτό του Καστελλορίζου αντίστοιχα. Γεγονός που αποτελεί μια μοναδικότητα. Βέβαια εκείνο που έχει σημασία είναι τα 30 και τα 10 περίπου σημεία στα πιο πάνω αντίστοιχα πάρκα που βρίσκονται στην θάλασσα και έχουν ουσιαστική σημασία. Τα περισσότερα αναφέρονται στην ξηρά, που ποτέ στο παρελθόν δεν έχουν περιγραφεί με τόση ακρίβεια.

Και τα δύο πάρκα απεικονίζονται για πρώτη φορά σε γεωτεχνικούς χάρτες (σχ. 4) που προσδιορίζουν ειδικά βυθομετρικά και γεωτεχνικά στοιχεία του βυθού. Στην πρώτη εξαγγελία τους τον Απρίλιο του 2025 ήταν σε έναν απλό πολιτικό χάρτη με ασαφή τα όρια των κρατικών οντοτήτων της Τουρκίας και της Ελλάδας που φαίνονται όλα με το ίδιο χρώμα (σχ.1).

 

Σε αυτούς τους σημερινούς γεωτεχνικούς χάρτες αναφέρεται σαν γεωδαιτικό σύστημα το WGS84, αλλά με προσεκτικότερη παρατήρηση αυτό δεν είναι ακριβές γιατί δεν φαίνεται η σύγκλιση των μεσημβρινών που επιβάλλει η μερκατορική προβολή και παραμένουν παράλληλοι.

Οι κλίμακες των χαρτών αυτών που είναι 1:1.000.000 και 1:2.000.000 για το βόρειο Αιγαίο και για το Καστελλόριζο αντίστοιχα, δεν επιτρέπουν σωστούς υπολογισμούς γιατί 1 χιλιοστό στον χάρτη αντιστοιχεί σε 1000 και 2.000 μέτρα αντίστοιχα στο έδαφος. Στα σχετικά προεδρικά διατάγματα 11626 και 11627, αναφέρεται ότι στα παραρτήματα αυτών υπάρχουν όλες οι συντεταγμένες, οι οποίες δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστούν ακόμη κα με την βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίες θα έλυναν και το πρόβλημα της ακρίβειας και των συσχετίσεων που σήμερα προσδιορίζονται γραφικά.

Συμπέρασμα για τα θαλάσσια πάρκα

Τέλος μια προσεκτική παρατήρηση θα εντοπίσει ότι στην τεράστια έκταση του Καστελλορίζου και μέσα στην ανατολική περιοχή του, εντοπίζονται τα προσδιορισθέντα στο παρελθόν ενεργειακά κοιτάσματα υδρίτη (σχ.5) που το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται στην εν δυνάμει τουρκική ΑΟΖ (σχ. 6) , αλλά σημαντικές ποσότητες έχουν εντοπιστεί επίσης και στην εν δυνάμει ελληνική ΑΟΖ που η σημερινή οριοθέτηση δεν λαμβάνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο υπόψιν.

Είναι πολύ πιθανόν η μελλοντική άσκηση δικαιοδοσίας στην περιοχή αυτή, να την καθιερώσει σαν ιδιοκτήτη όλου αυτού του θαλάσσιου πλούτου, αποκλείοντας την Ελλάδα. Στην ίδια έκταση ο ορισμός του βορείου ορίου του με ευθύγραμμα τμήματα, φαίνεται ότι αγνοεί ακόμη και την καμπυλότητα των έξι ναυτικών μιλίων που αποτελεί την αιγιαλίτιδα ζώνη του Καστελλόριζου, δημιουργώντας ασάφεια αν εμπίπτει εντός αυτής ή είναι στο όριο, κάτι που θα ήταν προσδιορίσιμο στην περίπτωση γνωστοποίησης των συντεταγμένων.

Η πιο πάνω προσέγγιση αποδεικνύει ότι η κάθε ενέργεια της Τουρκίας στο Αιγαίο και Νοτιοανατολική Μεσόγειο πρέπει να αναλύεται σε όλες τις τις διαστάσεις, έχοντας κατά νου ότι εντάσσεται με ιδιοτέλεια διαχρονικά στο αναθεωρητικό οθωμανικό όραμα, από το οποίο η Τουρκία δεν φαίνεται να αποκλίνει το παραμικρό.