Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα και η επέκταση των χωρικών μας υδάτων

Η Τουρκία χρησιμοποιεί ένα περιβαλλοντικό εργαλείο για να αποτυπώσει έμπρακτα τη δική της αντίληψη για τη θαλάσσια δικαιοδοσία και αυτό είναι σημαντικό, γιατί ειδικά το Καστελλόριζο είναι το πιο ευαίσθητο σημείο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα θεωρεί ότι το Καστελλόριζο, ως ελληνικό νησί, έχει δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία αμφισβητεί αυτή την προσέγγιση και υποστηρίζει πολύ περιορισμένη επήρεια των ελληνικών νησιών στην περιοχή. Η χάραξη του τουρκικού πάρκου είναι επομένως γεωπολιτικά πολύ πιο σημαντική από ένα απλό πρόγραμμα προστασίας της φύσης. Αυτό θα φανεί με ξεκάθαρο τρόπο τη στιγμή που η Τουρκία θα προασπίσει στο πεδίο τα υποτιθέμενα δικαιώματα της, με κάποιο τυχαίο ή σκοπούμενο γεγονός.

Η Ελλάδα οφείλει έστω και καθυστερημένα να απαντήσει σε αυτή την ενέργεια, αλλά όχι βιαστικά, ούτε με σπασμωδικές κινήσεις αυτοπαγίδευσης. Με δεδομένο ότι η χώρα μας πολλά χρόνια τώρα έχει μία υποχωρητική στάση και αδράνεια στα εξωτερικά θέματα κυρίως με την Τουρκία, αλλά και αλλού, όπως με τη Λιβύη, θα πρέπει άμεσα να σχεδιάσει και να υλοποιήσει μία στρατηγική στο Αιγαίο που να διασφαλίζει τα δικαιώματά της με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα, όπως έχουν δηλώσει όλες οι κυβερνήσεις, έχει το δικαίωμα να αποφασίσει “πού, πότε και με ποια γεωγραφική μορφή” θα ασκήσει την επέκταση στα 12 τα ναυτικά της μίλια και προς το Αιγαίο.

Τα 12 μίλια

Μία καθολική όμως επέκταση σήμερα με απότομο και κάθετο τρόπο “12 μίλια παντού”, μπορεί και να μην είναι απολύτως αναγκαία σε αυτή τη συγκυρία. Αντίθετα μία σταδιακή επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, για παράδειγμα στις περιοχές όπου η γεωγραφία το επιτρέπει χωρίς ιδιαίτερες επιπλοκές (όπως στα παράλια ανατολικά της ηπειρωτικής χώρας, μαζί με τα νησιωτικά συμπλέγματα που συνδέονται μ΄ αυτά – Σαμοθράκη, Θάσος, Σποράδες, Κυκλάδες – στα νότια της Πελοποννήσου και γύρω από την Κρήτη) και επέκταση στη συνέχεια γύρω από συγκεκριμένα νησιά και συμπλέγματα (στις δυτικές ακτές των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα), θα ήταν κάτι που θα έδινε ένα μήνυμα αποφασιστικότητας και υλοποίησης δικαιωμάτων, που απορρέουν ευθέως από το διεθνές δίκαιο, αποφεύγοντας σε αυτό το στάδιο τη σύγκρουση.

Παράλληλα απαιτείται πλήρης νομική προετοιμασία και κατάθεση των σχετικών συντεταγμένων στους διεθνείς οργανισμούς και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία πρέπει να κληθεί να προστατεύσει και τα δικά της σύνορα. Αυτή είναι μία σώφρονα τακτική πολύ διαφορετική από μια ξαφνική ολιστική κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολεμική σύγκρουση. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν πρέπει να φανεί ότι η Ελλάδα κάνει “αντίποινα” για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, γιατί είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Πρέπει να εμφανιστεί ότι ασκεί ένα προϋπάρχον κυριαρχικό δικαίωμα. Αυτό είναι πολύ ισχυρότερο νομικά και διπλωματικά.

Κατά συνέπεια έστω τώρα, σταδιακή επέκταση (ως προανεφέρθη) και πλήρης στρατιωτική και διπλωματική προετοιμασία, χωρίς να ανακοινωθεί όλη η στρατηγική εκ των προτέρων. Πρέπει να γίνει αποδόμηση διεθνώς των θέσεων της Τουρκίας και να καταστεί σαφές ότι τα πάρκα ως πράξεις δεν δημιουργούν δικαιώματα κυριαρχίας, ενώ αντίθετα η άσκηση του δικαιώματος των 12 ναυτικά μίλια ως ξεχωριστή, κυριαρχική επιλογή της Ελλάδας, δημιουργεί πλαίσιο άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Τα 12 ναυτικά μίλια μίλια είναι πολύ ισχυρό χαρτί, για αυτό δεν πρέπει να το πετάξουμε πάνω στο τραπέζι από απλό εκνευρισμό ή ως κίνηση απελπισίας, αλλά μετά από κατάλληλη νομική προετοιμασία (που θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει με χάρτες, συντεταγμένες κλπ), διεθνή στήριξη , στρατιωτική ετοιμότητα και καθαρό – ρεαλιστικό σχέδιο αποκλιμάκωσης.

Ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική

Η Τουρκία σήμερα σκληραίνει ξανά τη θέση της, εξετάζοντας ακόμη και νομοθετική κατοχύρωση των δικών της αντιλήψεων για τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Είναι κινήσεις που αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής που έχει σχεδιαστεί από δεκαετίες στα πλαίσια της “Γαλάζιας Πατρίδας” και την υλοποιεί βήμα-βήμα, χωρίς ουσιαστική αντίδραση δυστυχώς τόσα χρόνια από την πλευρά μας.
Γι’ αυτό είναι σαφέστατα λάθος η συνέχιση της ελληνικής αδράνειας. Εξίσου λάθος όμως μπορεί να αποδειχτεί και μια κίνηση χωρίς προετοιμασία.

Αυτό επισημαίνεται ιδιαιτέρως γιατί αυτή η κυβέρνηση δεν μας έχει συνηθίσει στη λήψη ολοκληρωμένων μέτρων στρατηγικής και σχεδιασμού πολιτικής, ιδιαίτερα στα θέματα εξωτερικής πολιτικής (αλλά και εσωτερικής πολιτικής, όπως για παράδειγμα για τους ΟΤΑ που ψήφισε οχτώ (8) σχετικά νομοθετήματα σε επτά χρόνια. Άρα ψυχραιμία, ανακοίνωση προθέσεων στους διεθνείς οργανισμούς που συμμετέχουμε (πολιτικούς και αμυντικούς, ΕΟΚ, ΝΑΤΟ) και σταδιακή ανακοίνωση επέκτασης των ναυτικών μας μιλίων ανατολικά, είναι κάτι αναγκαίο και αναπόφευκτο για τη χώρα μας.