Θα υποχωρήσει η Αθήνα στους τσαμπουκάδες του Ερντογάν;

Είναι σαφές πως οι διεθνείς εξελίξεις διαμορφώνουν δεδομένα που επηρεάζουν το τρίγωνο Κύπρος-Ελλάδα- Τουρκία. Διαδραματίζουν ρόλο το αποτέλεσμα των εκλογών στο Ισραήλ, οι προσπάθειες προσέγγισης ΗΠΑ-Ρωσίας, αλλά και η αποσταθεροποίηση που προκαλείται από τα ήδη ανοικτά μέτωπα. Όλα επηρεάζουν τις χώρες της περιοχής και τους σχεδιασμούς τους.

Η Άγκυρα, λαμβάνοντας υπόψη το γεωπολιτικό περιβάλλον και θέλοντας να παραμείνει στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων, κινείται έχοντας ως στόχο να ανατρέψει, διά της στρατιωτικής ισχύος και των απειλών τους σχεδιασμούς της Ελλάδος και της Κύπρου. Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως κινήσεις όπως το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο δεν επηρεάζει μόνο την ελληνική πλευρά αλλά κι άλλες γειτονικές χώρες, όπως την Αίγυπτο, αποτελούν για την Τουρκία στρατηγική κίνηση, που συνδέεται με την εδραίωση της παρουσίας της και την αύξηση της επιρροής της.

Η κατοχική δύναμη λειτουργεί έχοντας καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί και δείχνει αποφασισμένη να μην υποχωρήσει στα σχέδιά τους. Κι αυτό γιατί, πρώτον, δεν επιθυμεί να προβεί σε ενέργειες που ακυρώνουν το όραμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” και, δεύτερον, θέλει να αναδείξει τη «στρατηγική της αξία» μέσω των εξελίξεων που προωθούν οι πολιτικές της.

Τι σημαίνει στην πράξη ο όρος που θέτει η Τουρκία; Οι “παίκτες” που σχεδιάζουν και υλοποιούν σχεδιασμούς στην περιοχή, είτε θα εμπλέξουν και την Άγκυρα, είτε αυτή θα επιχειρήσει να τους σταματήσει. Και τούτο, σε αυτή τη φάση, γίνεται διά της ρητορικής. Στις διπλωματικές συζητήσεις, που έχουν Τούρκοι αξιωματούχοι με τρίτους, υπενθυμίζουν κάποια γεγονότα από το παρελθόν.

Η Τουρκία προειδοποιεί αναφέροντας όσα διέπραξε

Πρώτο απ’ όλα, υπενθυμίζουν το επεισόδιο σε Κάσο και Κάρπαθο, τον Ιούλιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά, παρεμπόδισαν το υπό ιταλική σημαία πλοίο “Ievoli Relume”, που είχε αποστολή τη διενέργεια ερευνών για τη μελλοντική εγκατάσταση υποβρυχίων καλωδίων του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου (Great Sea Interconnector-GSI).

Θυμίζουν επίσης τον Φεβρουάριο του 2018, λίγες ημέρες πριν από τις προεδρικές εκλογές στην Κύπρο, όταν τουρκικές φρεγάτες παρεμπόδισαν το γεωτρύπανο “Saipem 12000”, το οποίο είχε μισθώσει η ιταλική εταιρεία ENI, να προσεγγίσει τον ερευνητικό στόχο Σουπιά στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ.

Το τρίτο που υπενθυμίζουν είναι το συμβάν του Ιουλίου του 2013, όταν παρενοχλήθηκε το ερευνητικό σκάφος “Odin Finder” από τουρκική πυραυλάκατο, στα νοτιοδυτικά της Κύπρου (στα όρια των οικοπέδων 1 και 7 της κυπριακής ΑΟΖ), το οποίο εκτελούσε εργασίες πόντισης καλωδίων για λογαριασμό της CYTA.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η Τουρκία έκανε λόγο για παραβίαση της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η κατοχική δύναμη δηλώνει ότι έχει κυριαρχικά δικαιώματα σε όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ως εκ τούτου ισχυρίζεται ότι έχει και δικαιοδοσία. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τη λογική της Άγκυρας, ότι κάθε δραστηριότητα στη θαλάσσια περιοχή θα πρέπει να είναι σε γνώση της κι αυτό θα γίνεται διά της διπλωματικής οδού.

Οι “αθώες” δικαιολογίες που προτάσσονται, ότι τάχα δεν πρέπει να υπάρξει σύγκρουση δραστηριοτήτων, συνδέεται μεν με την ασφάλεια, αλλά στην ουσία στοχεύει στη νομιμοποίηση των παράνομων επιδιώξεων της Άγκυρας. Εκείνο που θέλει να καταστήσει σαφές η Τουρκία είναι πως θα εμποδίσει οιεσδήποτε δραστηριότητες θεωρεί ότι επηρεάζουν τα συμφέροντα της.

Το καλώδιο

Την ίδια ώρα, πάντως, παρά τις τουρκικές απειλές, αναμένεται ότι θα επανεκκινήσουν οι έρευνες βυθού για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), καθώς παρατηρείται κινητικότητα σε διάφορα επίπεδα. Η επανέναρξη των εργασιών θα είναι, όπως πολλές φορές έχει αναφερθεί μια δοκιμή για όλους.

Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι πρέπει να ενημερώνεται γραπτώς επειδή η περιοχή είναι δικής της δικαιοδοσία. Αυτό δεν ισχύει, ασφαλώς, όπως δεν ισχύει ούτε και ο ισχυρισμός της ότι η διαδρομή από την Κρήτη στην Κύπρο περνά μέσα από τουρκικές θάλασσες.

Τα ενεργειακά της Κύπρου

Την περασμένη Δευτέρα, έγινε ένα σημαντικό βήμα για την αξιοποίηση των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Υπογράφηκαν στη Λευκωσία από τον ιταλικό ενεργειακό κολοσσό ΕΝΙ συμβάσεις συνολικής αξίας από 1,3 έως 1,8 δισ. δολαρίων, για την κατασκευή των απαραίτητων υποδομών ανάπτυξης του κοιτάσματος φυσικού αερίου “Κρόνος”, εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).

Μαζί με την ΕΝΙ, στο έργο συμμετέχει και η γαλλική Total, καθώς από κοινού θα προχωρήσουν στην αξιοποίηση του κοιτάσματος. Όπως αναφέρθηκε, το έργο αποσκοπεί στην εμπορική αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου μέσω της Αιγύπτου, με προοπτική οι εξαγωγές προς τις διεθνείς αγορές και την Ευρώπη να ξεκινήσουν μετά την έναρξη της παραγωγής, η οποία τοποθετείται χρονικά στο 2028.

Πρόκειται για μια πολύ σημαντική εξέλιξη για την Κύπρο, η οποία θωρακίζεται τόσο από το ιταλογαλλικό κονσόρτσιουμ όσο και από την εμπλοκή της Αιγύπτου. Ουσιαστικά οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας εισέρχονται σε φάση υλοποίησης, μετά από πολλά χρόνια.

Στην αντίπερα όχθη, η Τουρκία άρχισε να εγείρει ζητήματα ως προς τη νομιμότητα των σχεδιασμών. Η Άγκυρα υποστηρίζει και δημόσια ότι η αδειοδότηση βασίζεται σε «ένα μονομερές πλαίσιο της ελληνοκυπριακής πλευράς, το οποίο αγνοεί τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων». Πρόκειται για μια διαχρονική θέση, η οποία δεν στηρίζεται στα πραγματικά δεδομένα, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι ο ισχυρισμός αυτός χρησιμοποιείται ως εργαλείο αντίδρασης.