Το… τσιγάρο του Ερχιουμάν ενόχλησε τον ΓΓ του ΟΗΕ! – Τί ετοιμάζεται για το Κυπριακό

Για τσιγάρο βγήκε εν τω μεταξύ ο Ερχιουμάν αφήνοντας ενεό τον Γκουτέρες και τον Χριστοδουλιδη την ώρα της συζήτησης. Πιθανόν να ήθελε να επικοινωνήσει με… κάποιον απόντα. Το ταξίδι του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, δεν έχει προφανώς φέρει ανατροπές. Είναι, ωστόσο, σαφές πως άφησε το Κυπριακό στις ράγες των Ηνωμένων Εθνών και το διατήρησε εν ζωή, μέχρι να ετοιμασθεί το επόμενο βήμα. Ενδέχεται, βέβαια, αυτό το βήμα, να παραμείνει μετέωρο και να μην υπάρξει επόμενο βήμα, λόγω της στάσης της κατοχικής πλευράς.

Την ίδια ώρα, η καταγραφή των συγκλίσεων, που όπως πιστεύεται από τον Διεθνή Οργανισμό, θα βοηθήσει σημαντικά στο να κάνει βήματα η διαδικασία, θα περάσει- σε κάποια φάση- και από την ομάδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα ελέγξει τη συμβατότητα προνοιών με το κοινοτικό κεκτημένο.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες κατά τις επαφές του στη Λευκωσία έθεσε το πλαίσιο των κινήσεων του. Ανέφερε πως κινείται εντός των αποφάσεων και των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Αναφέρθηκε σε ομοσπονδιακό κράτος, για κοινοτικό κεκτημένο ενώ επανέλαβε τη θέση για τα “singles” (μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και μια διεθνή προσωπικότητα). Πληροφορίες αναφέρουν πως κατά τις συναντήσεις του συζητήθηκε και το θέμα της αποκεντρωμένης ομοσπονδίας. Υπήρξαν δε αναφορές και σε αρμοδιότητες του ομόσπονδου κράτους. Οι συζητήσεις, δηλαδή, εισήλθαν στην ουσία.

Προφανώς και ο κ. Αντόνιο Γκουτέρες όταν περιελάμβανε στην ύστατη περιοδεία του την Κύπρο, είχε μεγαλύτερες προσδοκίες. Προσδοκούσε να γίνει, δηλαδή, ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός και να δρομολογηθεί η διαδικασία. Του τα χάλασε η Άγκυρα και η στάση της, που θα ήταν πλήρως ισοπεδωτική αν δεν είχε παρέμβει ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας προς την τουρκική ηγεσία.

Τουρκία, Ερχιουμάν και Γκουτέρες

Δεν είχε λόγο η Άγκυρα να φρενάρει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών από τη στιγμή κατά την οποία δεν αναμένονταν αμέσως εξελίξεις. Από τη στιγμή κατά την οποία αντιλήφθηκε ότι ο Γ.Γ.  δεν μπορούσε να ανακοινώσει ημερομηνία για την πραγματοποίηση άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό, η τουρκική πλευρά δεν είχε λόγο να ανάψει κόκκινο. Άλλωστε, στην Άγκυρα γνωρίζουν πως ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι στην πόρτα εξόδου και από το Σεπτέμβριο δεν θα μπορεί να πράξει και πολλά.

Είναι σαφές πως οι τηλεφωνικές επικοινωνίες του Γενικού Γραμματέα με τον  υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, κυρίως αυτή της Κυριακής, άλλαξαν το κλίμα και αποφεύχθηκε η κατάρρευση της προσπάθειας πριν την άφιξη Γκουτέρες στο νησί. Η κατοχική πλευρά συναίνεσε στην εξαγγελία Γκουτέρες για Πενταμερή, χωρίς χρονοδιάγραμμα σύγκλησής της. Άλλωστε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έσπευσε την ημέρα των δηλώσεων Γκουτέρες, να ξεκαθαρίσει ότι «το ζήτημα στην Κύπρο είναι ζήτημα αποδοχής της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος του τουρκοκυπριακού λαού».

Δεν ανέμενε κανείς ότι η κατοχική δύναμη θα υπαναχωρούσε στο θέμα της κυριαρχικής ισότητας -στην αναγνώριση δηλαδή της αποσχιστικής οντότητας.  Ενισχυτικές και στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και οι ανακοινώσεις των τουρκικών υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας. Η Τουρκία ήταν αναμενόμενο ότι δεν θα άλλαζε στάση. Άλλωστε ο Χακάν Φιντάν, επέμεινε στα δυο κράτη στη συνάντηση με την κ. Ολγκίν, κατά την επίσκεψη της τελευταίας στην Άγκυρα. Γι αυτό και αναγκάσθηκε ο κ. Γκουτέρες να επικοινωνήσει με τον Φιντάν.

Ο ρόλος των ευρωτουρκικών

Καθοριστικός ήταν ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στάση της Άγκυρας. Όχι για τη διαφοροποίηση των θέσεων, που δεν υπάρχει, αλλά για το γεγονός ότι η κατοχική δύναμη “συγκρατήθηκε” και δεν άναψε κόκκινο φως στον Γενικό Γραμματέα.

Τα ευρωτουρκικά, η διασύνδεση που επιχειρείται με το Κυπριακό, αποφέρει αποτελέσματα όχι επί της ουσίας αλλά σε επίπεδο τακτικής.  Η Τουρκία γνωρίζοντας πως, τόσο οι Βρυξέλλες όσο και η Νέα Υόρκη (το χρησιμοποιεί ως εργαλείο διαχείρισης) αξιοποιούν το χαρτί των ευρωτουρκικών, είναι πιο προσεκτική. Άλλωστε και η ίδια θέλει να αφήσει ανοικτή πόρτα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και γνωρίζει πως δεν μπορεί να κάνει πολλά βήματα. Σίγουρα δεν μπορεί να υπολογίζει σε ένταξη.

Σε πρώτο πλάνο η ΕΕ

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κυπριακό είναι μεν επικουρικός, αλλά σε κάποια φάση, εάν και εφόσον προχωρήσει η διαδικασία και ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις, θα είναι και ουσιαστικός. Την περασμένη Τετάρτη, μετά τη συνάντηση Γκουτέρες- Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποκάλυψε ότι η Πρόεδρος της Κομισιόν, εξέφρασε την  ετοιμότητα για τη σύσταση μιας νομικής ομάδας που θα στηρίζει τον νεοδιορισθέντα Ειδικό Απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό κ. Ραφαέλε Φίτο, σε αυτή την πτυχή.

Αυτή η επιτροπή των εμπειρογνωμόνων θα ασχολείται με την συμβατότητα των προνοιών μιας συμφωνίας με το κοινοτικό κεκτημένο. Είναι σαφές πως τα δεδομένα έχουν αλλάξει σε σχέση με το 2004 όταν η ΕΕ ήταν έτοιμη για αβαρίες στο Κυπριακό, ειδικά στο θέμα του περιεχομένου, φτάνει να “έκλεινε” το ζήτημα. Πλέον δεν μπορεί να γίνονται δεκτές παρεκκλίσεις από το κεκτημένο. Ούτε όπως επιχειρείτο τότε, να καταστούν οι παρεκκλίσεις μέρος του κεκτημένου.

Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος και διαφορετικά προφανώς αντιμετωπίζεται. Δεν θα πρέπει, λογικά, να αναμένεται ότι η ΕΕ θα στηρίξει ή έστω θα ανεχθεί μια συμφωνία στο Κυπριακό, σύμφωνα με την οποία θα έχει η Τουρκία ρόλο και λόγο τόσο στην ασφάλεια της χώρας όσο και στο εσωτερικό της. Όλα αυτά, βεβαίως, δεν θεωρούνται δεδομένα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία από την επίσκεψη Γκουτέρες, μπορεί να ανέμενε περισσότερα, αλλά είναι ευχαριστημένη υπό τις περιστάσεις. Υπήρχε, βέβαια, ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Γκουτέρες να είχε στις αποσκευές του τις ιδέες που διακινεί η Προσωπική του Απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγίν. Η Λευκωσία, λοιπόν, κρατά από την επίσκεψη ότι ο Γενικός Γραμματέας δήλωσε δεσμευμένος από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης κρατά τις αναφορές του στη βάση λύσης και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σημειώνεται πως ο κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, απέφυγε επιμελώς να αναφερθεί στη μορφή της λύσης, δηλώνοντας πως δεν… είναι ακόμη έτοιμος να πράξει τούτο!

Βγήκε έξω για τσιγάρο ο Ερχιουμάν!

Έκπληκτος έμεινε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών όταν ο εγκάθετος της κατοχικής δύναμης, Τουφάν Έρχιουρμαν, κατά τη διάρκεια του δείπνου, το βράδυ της Τρίτης, και ενώ συζητείτο η ουσία του Κυπριακού, σηκώθηκε και εξήλθε της αίθουσας για να καπνίσει. Είπε προς όλους, στρεφόμενος προς τον Γ.Γ., πως θα πάει για τσιγάρο, αφήνοντας τους συνδαιτυμόνες του, κυρίως τους Αντόνιο Γκουτέρες και Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, να τον παρακολουθούν εμβρόντητοι.

Βεβαίως δεν αποκλείεται το τσιγάρο να ήταν η δικαιολογία και να ήθελε ο εγκάθετος της Άγκυρας, Ερχιουμάν,  να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με πρόσωπο που δεν ήταν στη συνάντηση. Το έπραξε τούτο και στο παρελθόν. Αλλά… κρατάμε την αναφορά του. Στη διάρκεια των συζητήσεων, πολλές φορές ο κ. Ερχιουμάν έσπευσε να αναφέρει πως «αυτό δεν θα το δεχθεί η Τουρκία…». Σε κάποια στιγμή ο Γενικός Γραμματέας ενοχλημένος του υπέδειξε πως ο ίδιος μιλά με την Τουρκία και γνωρίζει, και πως αυτός (ο Ερχιουμάν ) οφείλει να εκφράζει τις δικές του απόψεις!

Δεν προκάλεσε, πάντως, έκπληξη το γεγονός ότι ο κ. Ερχιουμάν ενώ στο δείπνο δέχθηκε την πρόταση ΟΗΕ για άνοιγμα δυο οδοφραγμάτων (Αθηένου-Αγλατζιάς και Μιας Μηλιάς), την επόμενη ημέρα υπαναχώρησε.