Η ελληνική εκδοχή του συνδρόμου της Στοκχόλμης

Διεργαζόμενοι αυτή την ολόπλευρη προσέγγιση της φυσιογνωμίας αυτού του ιδιαιτέρου λαού θα καταλήξουμε σε αριθμό παρατηρήσεων εντός του σχηματισθέντος περιβάλλοντος της θλίψεως που μας καλημερίζει. Και τούτο, διότι οι άνθρωποι της Ελλάδας ζουν κάτω από μία ασάφεια, ως προς το τι έχει σχέσιν με το δικό τους αύριον. Και παρ’ όλα αυτά, το όποιο ερέθισμα και το όποιο θυμικό τους παραμένει άπραγο, αδρανές. Με όρους πολιτικής αναλύσεως μπορούμε να αποφανθούμε, ότι οι Έλληνες σαν εκλέκτορες των ηγεσιών τους επιβεβαιώνουν την υπόταξή τους στο ψυχολογικό status του “Συνδρόμου Στοκχόλμης”, όταν συνεχίζουν αδιαλείπτως να στηρίζουν ηγεσίες, οι οποίες αντικειμενικά υπονομεύουν τις λαϊκές πεποιθήσεις και ουδετεροποιούν τα λαϊκά συμφέροντα.

Όταν οι ηγεσίες διαπιστώνουν, ότι ο λαός τους εμφανίζει σύνδρομο Στοκχόλμης, επιτυγχάνουν να ασκήσουν πάνω στην ψυχολογία του μια μορφή ψυχικού ελέγχου ή συναισθηματικής χειραγώγησης. Πιο συγκεκριμένα, κατορθώνουν να προκαλέσουν ταύτιση του θύματος με τον θύτη, δηλαδή ο λαός αρχίζει να βλέπει τον ηγέτη του όχι μόνο ως αφέντη (με την όποια έννοια) αλλά και ως φορέα από τον οποίο εξαρτάται η επιβίωσή του. Οι ηγέτες επιτυγχάνουν την συναισθηματική εξάρτηση, επειδή κάθε μικρή πράξη “επιεικείας” τους, όπως μικρές “διευκολύνσεις” επί διαβιώσεως, κοινωνική μέριμνα, επιδοματική πολιτική (παροχές στάγδην), όχι αυστηρή τήρηση νόμων, όλα αυτά μπορεί να εκληφθούν από τον λαό, ως ευεργεσία.

Οι ηγέτες κατορθώνουν να κάμψουν κάθε πρόθεση αντιστάσεως αφ’ῆς ο λαός παύει σταδιακά να αντιδρά ή παύει να αντιλαμβάνεται καθαρά την καταπιεστική σχέση (έμμεσοι φόροι, πλειστηριασμοί, πρόστιμα κ.α.). Κατορθώνουν να διαστρεβλώσουν την κρίση του λαού καθώς ο λαός μπορεί να δικαιολογεί τον ηγέτη, να υιοθετεί τις θέσεις και την οπτική του, όταν ο τελευταίος καταιγίζει τον λαό με υποσχέσεις του τύπου “καλύτερες ημέρες”, “Eldorado” (τόπος της επιθυμίας: αυτό που κάποιος ονειρεύεται ως λύση ή ως παράδεισο) και άλλα τερπνά ακούσματα. Επόμενον είναι μετά από κάτι τέτοια ο λαός φθάνει να αισθάνεται συμπάθεια γι’ αυτόν τον φιλάνθρωπο και προστάτη ηγέτη.

Συνήθεια και αδιαφορία απέναντι στην σήψη

Βεβαίως όλα τα ανωτέρω ίσως ερμηνεύονται από κάποιον δύσπιστο ή “συστημικό” σαν κακόπιστη ρητορική άσκηση. Κι εμείς θα μετατρέπαμε τη λέξη “σύνδρομο” χρησιμοποιώντας διαφορετικές εκδοχές γνωρισμάτων, όπως είναι η “γνωστική ασυμφωνία”, η “κομματική ταύτιση”, η “πελατειακή εξάρτηση” ή ο “φόβος της εναλλακτικής”, ή “ιδεολογική κοινωνικοποίηση” και άλλα συναφή. Ούτως ή άλλως εμείς αναφερόμεθα σε πολίτες ή ομάδες πολιτών που υπερασπίζονται δυναστευτικές, περιοριστικές και -γιατί όχι- πνιγηρές πολιτικές δυνάμεις από τις οποίες εξαρτώνται ή φοβούνται να αποκοπούν.

Ο πολίτης από την φύση του επιθυμεί ασφάλεια, ειρήνη και επικέντρωση στις γαλήνιες ασχολίες του. Γι’ αυτό και είναι συναινετικός σε ό,τι δήποτε και όποιον δήποτε του εγγυάται σταθερότητα, ειρηνική συνύπαρξη και κοινωνική αρμονία. Συνεπώς οι πολιτικές δυνάμεις, όταν καθησυχάζουν τους πολίτες, ότι βιώνουν καθεστώς προστασίας, ακεραιότητος, βεβαιότητος, καλύψεως, θωρακίσεως και όλα τα σχετικά δημοκρατικά ηρεμιστικά, τότε ο πολίτης αισθάνεται μία ατάραχη χυδαιότητα στηριζομένη σε κάποια δήθεν και τοσούτον υπολογιζομένη υπερεπάρκεια.

Αίσθηση που τον κάνει να αποστασιοποιείται από δυνητικές επαναστάσεις άλλων, από δυστυχίες άλλων, από οδύνες άλλων και γενικώς από όλα τα μακρινά δυσάρεστα φαινόμενα⸱ αρκεί να τα αντιλαμβάνεται σαν διασκεδαστικά θεάματα (μακριά από μένα…). Κάτι σαν “ενόρμιση σε μία στοχοανεσταλμένη συγκίνηση”, όπως μας το εξεικονίζει ο Sigmund Freud. Κάτω από μίας τέτοιας ποιότητος αδιαφορία για το Ελληνικό αύριον οι πολίτες αποφαίνονται, ότι δεν απαιτείται να τοποθετήσουν το εγώ τους μέσα σε δυστοπικό περιβάλλον, ως πηγή αισθημάτων, όπου υποχθονίως εκπέμπονται απειλητικά προς αυτούς μηνύματα από τον οιονδήποτε δεδηλωμένον εχθρόν.

Ωστόσο η Ελλάς απειλείται. Απειλείται από τις όμορες εθνικές οντότητες. Απειλείται από τους λάθρα εισερχομένους αλλοδόξους, οι οποίοι είναι διαβόητοι αγνώμονες προς την φιλοξενούσα αυτούς χώρα. Τουναντίον -ως μη δικαιούμενοι- απαιτούν δικαιώματα, αυξάνουν τον εν Ελλάδι δείκτη εγκληματικότητος και επί πλέον φιλοδοξούν να αντικαταστήσουν τον ορθόδοξον τῇ πίστει Ελληνισμόν με τον πληθυνόμενον και σφριγηλόν ισλαμικόν παράγοντα.

Απειλείται η Ελλάς; Ερώτημα των αφελών ή ενίων κομματικών παρωπιδοφόρων. Αναντιρρήτως απειλείται. Απειλείται από την δημογραφική απίσχνανση και από την εξαδυνάτηση της πίστεως της αφορώσης στην συνέχιση της υπάρξεώς της. Βεβαίως και απειλείται. Κι όμως οι εκπομπές των media κατακλύζουν τα αδρανούντα πνεύματα με προβολή “αδόλων” προγραμμάτων υποσχομένων ονειρικούς κόσμους, πολιτικής εμπνεύσεως. Ολημερίς και ολονυκτίς  η απασχόληση απαξαπάντων είναι έγνοια για την πορεία των πολιτικών κομμάτων, τα οποία διαβεβαιώνουν την αγωνιούσα κοινωνία ότι θα την σώσουν από τους “άλλους”. Υπόσχονται την κοινωνική προώθηση.

Η διερώτησή μας είναι προώθηση προς τα πού; Σε μακρότερη δυνατή ύπαρξη μιας ευτυχισμένης κοινωνίας; Σε μεγαλύτερη δυνατή αποστασιοποίηση από τη υφισταμένη ζωώδη κατάσταση; Πόσο διαφορετικά αξιολογεί το σημερινό άτομο αυτές τις αντιθέσεις ακόμη και παραμετρώντας τες μέσω μιας πρακτικής ηθικής; Πώς μπορεί το άτομο να σκεφθεί την υψίστη ευτυχία της κοινωνίας, ως το “τίνος πράγματος” και το “προς τα πού”. Και αυτό το “τι” και “πού” αφορά σε όλους ή μόνον σε συγκεκριμένα προνομιούχα πρόσωπα;

Και σύνδρομο του Μιθριδάτου;

Ένας ουσιαστικός οδηγός συμπεριφοράς των πολιτικών δυνάμεων παραπέμπει σε “ηθικές κατευθύνσεις” προς την κοινωνία, όπου στην πραγματικότητα επιτυγχάνεται η απαγωγή της ευτυχίας των ανθρώπων. Η ευτυχία και η ευημερία των ανθρώπων εδράζεται στο σκότος των “ηθικών βλέψεων” της πολιτικής. Μέσα σ’ αυτή την σκοτεινιά οι άνθρωποι καταλήγουν στο σύνδρομο της Στοκχόλμης και στα παρεπόμενά του.

Εκτός εάν έχουν ανοσοποιηθεί και δεν επηρεάζονται από κανένα τοξικό ή δηλητηριώδες περιβάλλον, διότι πλέον έχουν εξοπλισθεί με το σύνδρομο του Μιθριδάτου. Και μεταφορικά εξεταζόμενο: για τη σταδιακή εξοικείωση με κάτι βλαβερό, δυσάρεστο ή ηθικά απαράδεκτο. Δηλαδή, όταν κάτι που στην αρχή μας σοκάρει, με την επανάληψη αρχίζει να μας φαίνεται “φυσιολογικό”. Π.χ. βία στον δημόσιο λόγο, διαφθορά, κακή εργασιακή συμπεριφορά, ψευδείς ειδήσεις, αόριστος φόβος, παραβίαση ορίων, αποσιώπηση κινδύνων και εθνικών απειλών κ.α.

Μήπως όλα αυτά καταστρέφουν τις άδολες ψυχές ή ακόμη εκείνες τις ψυχές χωρίς σκέψη, χωρίς ουσία, χωρίς δράση; Μήπως έχουμε αποπροσανατολισθεί από τους ορίζοντες της λογικής εθνικής πορείας; Μήπως από την πρωτοβάθμια μέχρι και την τριτοβάθμια εκπαίδευση γίνεται μία άδηλος και ασύνειδος απόκλιση από τον άξονα επιγνώσεως; Απέναντι σε μία “παιδεία” πανταχού παρούσα στην κλίμακα της πνευματικής μας ανελίξεως ενθαρρυνόμεθα στην ολική παθητικότητα και ακόμη περισσότερο σε μία μόνιμη άγνοια των πραγμάτων;

Ρωτάμε αριστερά-δεξιά διάφορα ερωτήματα και όλοι οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί (ιδίᾳ η κρατική ηγεσία) αποκλείουν κάθε ανήσυχη και διεισδυτική σκέψη στο να προσεγγίσει την γνώση. Την γνώση που η σκέψη επιτρέπει να γνωρίζουμε και να επιχειρηματολογούμε. Όλες οι απαντήσεις στις ερωτήσεις μας αντικρούουν τις κυρίαρχες εκδοχές των δυνατών απαντήσεων αποφεύγοντας να φωτίσουν τους δρόμους που προάγουν τον άνθρωπο από την κατάσταση της αγνοίας στην γνώση. Ωστόσο ο Πλάτων πάνω σ’ αυτό λέει, ότι δεν απαιτείται να συλλέγουμε εξωτερικές απαντήσεις αλλά να περνάμε από την άγνοια στην γνώση με τα δικά μας πνευματικά εφόδια.

Να σπάσουμε το σύνδρομο της Στοκχόλμης

Η επικρατούσα λογική ιδέα του ψυχο-πνευματικού μας εξοπλισμού μας υπενθυμίζει ότι η εκπαίδευσή μας θεωρείται επιτυχημένη όταν εναντιωνόμαστε στις επαναλαμβανόμενες και κατακαλυπτικές “νουθετήσεις”, υποδείξεις, παροτρύνσεις, παραινέσεις, καθοδηγήσεις τις προερχόμενες από πηγές αμφιβόλων σκοπιμοτήτων. Κυρίως από εκείνες των πληρεξουσίων της εξουσίας των πολιτικο-οικονομικών elite και της πλειάδας των εμπόρων των “χαρτίνων πτυχίων” και εκείνων που προκαλούν μία προσχεδιασμένη αναστάτωση, αναταραχή, σύγχυση και ένα κοινωνικο-πολιτικά σκόπιμον περισπασμόν.

Μήπως όλες αυτές οι φανταστικές επινοήσεις των πολιτικών δυνάμεων, οι εδραζόμενες σε ατελείς έννοιες διευκολύνουν την άγνοιά μας και την επιδεικνυομένη ελαττωμένη μας προσοχή στο να αδυνατούμε να εντοπίσουμε με τις αισθήσεις μας τα ανησυχητικά μεγέθη των εναντίον μας πολλαπλών απειλών;

Ο Λόρδος Βύρων είχε την λύση γράφοντας στο ημερολόγιόν του: «Δεν θέλω να είμαι σκλάβος ουδεμιάς επιλογής ή συμπαθείας».