Πως οι Νεότουρκοι εκτροχίασαν την παράδοση του Τανζιμάτ σε σχέση με τις μειονότητες

Παρακάτω δημοσιεύονται τρεις χαρακτηριστικές φωτογραφίες από την εποχή του Τανζιμάτ (1856-1908) και την ακύρωση των μεταρρυθμίσεων από το κίνημα των Νεότουρκων.

Η πρώτη φωτογραφία είναι του Γιάγκου Φωτιάδη, ενός που τους δεκάδες Έλληνες που σταδιοδρόμησαν στην Οθωμανική διοίκηση. Ο Φωτιάδης υπήρξε κυβερνήτης της Κρήτης μεταξύ 1878-1882.

Η δεύτερη φωτογραφία είναι του ελληνικής καταγωγής Σπαθάρη Πασά. Το Πασάς αντιστοιχεί στον τίτλο του στρατηγού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κάποιες πηγές τον αναφέρουν λοχαγό και κάποιες άλλες ως αρμενικής καταγωγής, πράγμα αντιφατικό με το γεγονός της ταφής του στο ελληνορθόδοξο κοιμητήριο του Σίσλι.

Η τρίτη φωτογραφία είναι από τα γεγονότα του Απριλίου του 1909, κατά τη διάρκεια των οποίων έχασε τη ζωή του ο Σπαθάρης πασάς…

Ο Ρωμύλος Α. Σπαθάρης (εξ ου και η βραχυγραφία Ρ.Α.Σ. στον τάφο του) δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια της ισλαμιστικής εξέγερσης, κατά της επαναφοράς του Συντάγματος στην Κωνσταντινούπολη στις 31ης Μαρτίου 1909 (13 Απριλίου με το νέο ημερολόγιο). Στην πρώτη εκείνη φάση, οι χριστιανικές κοινότητες στήριζαν το συνταγματικό κίνημα με την προσδοκία της ισοπολιτείας και των ελευθεριών, γι’ αυτό και στην επιτύμβια στήλη αναγράφεται η φράση “Πεσών υπέρ ελευθερίας της πατρίδος”.

Η πλήρης επικράτηση των Νεότουρκων

Η εξέγερση αυτή των ισλαμιστών έδωσε αφορμή στους Νεότουρκους -που ήδη είχαν υποχρεώσει τον σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ Β’ να επαναφέρει το Σύνταγμα του 1876 – να προελάσουν από τη Θεσσαλονίκη προς την Κωνσταντινούπολη και να την καταλάβουν τον Απρίλιο του 1909. Μια πορεία που θυμίζει την μεταγενέστερη Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) των Μελανοχιτώνων του Μουσολίνι. Στην ένοπλη πορεία των Νεότουρκων προς την Κωνσταντινούπολη συμμετείχε και ο νεαρός Αβραάμ Μπεναρόγια.

Αποτέλεσμα της πλήρους νεοτουρκικής επικράτησης τον Απρίλη του 1909 ήταν η εκθρόνιση του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β΄. Στο σημείο αυτό αναιρέθηκε πλήρως η αρχική υπόσχεση των Νεότουρκων για ισότητα όλων των εθνοτήτων. Η υιοθέτηση της πολιτικής του βίαιου εκτουρκισμού των χριστιανικών κοινοτήτων όξυνε τις αντιθέσεις και οδήγησε στη συσπείρωση των βαλκανικών χωρών και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Με άμεσο αποτέλεσμα την έξωση των Νεότουρκων από τα ευρωπαϊκά εδάφη, στα οποία είχαν ονειρευτεί να δημιουργήσουν την νέα εθνικιστική Τουρκία.

Η ολοκλήρωση της νεοτουρκικής κυριαρχίας θα γίνει στις 23 Ιανουαρίου 1913, εν μέσῳ των Βαλκανικών Πολέμων. Ο Ενβέρ Πασά με μια ομάδα ενόπλων Νεότουρκων εισέβαλε στην έδρα της οθωμανικής κυβέρνησης. Ο υπουργός Στρατιωτικών Ναζίμ Πασά δολοφονήθηκε ενώ η κυβέρνηση ανατράπηκε.

Η Τριανδρία των Νεότουρκων επέβαλε δικτατορικό καθεστώς και δρομολόγησε τα σχέδια για την ολοκληρωτική εξόντωση των χριστιανικών κοινοτήτων. Σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής οι Νεότουρκοι οδήγησαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων (Γερμανία- -Αυστροουγγαρία), στη συμμετοχή στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τελικά στην ήττα, οδηγώντας στην κατάρρευση της Αυτοκρατορίας.

Οι Νεότουρκοι παραδόθηκαν άνευ όρων στους συμμάχους τον Οκτώβριο του 1918… Είχαν αποφύγει την ήττα το 1915 με τη εκστρατεία των Δαρδανελλίων, λόγω του ελληνικού Εθνικού Διχασμού και της φιλογερμανικής στάσης (1915-1917) της βασιλικής ελληνικής ηγεσίας. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η ελληνική φιλογερμανική στάση εκείνα τα χρόνια έδωσε ένα περιθώριο δύο ετών επιβίωσης της Τουρκίας, εντός των οποίων ετών ξεκίνησαν οι γενοκτονίες των χριστιανικών οθωμανικών πληθυσμών (Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυροχαλδαίων)…..