Τα Κολλέγια στις Συμπληγάδες των ιδιωτικών πανεπιστημίων

Η ισορροπία αυτή, ωστόσο, ανατρέπεται οριστικά. Τα κολλέγια βρίσκονται πλέον εγκλωβισμένα σε μια πρωτοφανή ακαδημαϊκή και οικονομική μέγγενη, δεχόμενα ταυτόχρονη πίεση “από πάνω” και “από κάτω”. Είναι οι Συμπληγάδες του ΔΟΑΤΑΠ, και η σύγκρουση απειλεί να συρρικνώσει δραματικά τα μερίδια αγοράς όσων κολλεγίων δεν προσαρμοστούν ή δεν εξελιχθούν.

Η Πίεση “από Πάνω”: Η Έλευση των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων

Η νομιμοποίηση και η σταδιακή ίδρυση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα αλλάζει ριζικά τους όρους του παιχνιδιού. Μέχρι σήμερα, τα κολλέγια προσέφεραν στους αποφοίτους τους την “Επαγγελματική Ισοδυναμία” μέσω του ΑΤΕΕΝ. Μια διαδικασία συχνά χρονοβόρα, η οποία εξασφαλίζει δικαιώματα εργασίας στην αγορά και στο δημόσιο (ΑΣΕΠ), αλλά στερείται της “Ακαδημαϊκής Ισοτιμίας”. Οι απόφοιτοι κολλεγίων δεν έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε μεταπτυχιακά προγράμματα των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ.

Τα νέα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια έρχονται να καλύψουν αυτό ακριβώς το κενό. Λειτουργώντας ως αυτοτελή πανεπιστημιακά τμήματα επί ελληνικού εδάφους, προσφέρουν εξαρχής και αυτόματα πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση. Για τον Έλληνα γονέα και φοιτητή, η σύγκριση γίνεται αμείλικτη: Με ένα παρόμοιο κόστος διδάκτρων, η επιλογή θα στρέφεται νομοτελειακά προς τα Μη Κρατικά Ιδρύματα, υποβαθμίζοντας τα παραδοσιακά κολλέγια franchise σε επιλογές “δεύτερης κατηγορίας”.

Η Πίεση “από Κάτω”

Την ίδια στιγμή που τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια πιέζουν τα κολλέγια από την κορυφή της ακαδημαϊκής πυραμίδας, μια άλλη, αν και σχετικά αθόρυβη, οικονομική απειλή αναδύεται από τη βάση της: Η ραγδαία εξάπλωση του εγχώριου και διεθνούς εξ αποστάσεως (e-learning) πτυχίου Bachelor, το οποίο προσφέρει πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από τον ΔΟΑΤΑΠ με υποδιπλάσιο, υποτετραπλάσιο ή ακόμα και μηδενικό κόστος!

Στο διεθνές στερέωμα, η απειλή είναι πλέον ψηφιακή και ουσιαστικά χωρίς δίδακτρα (tuition-free). Ιδρύματα όπως το αμερικανικό University of the People,τα πτυχία του οποίου αναγνωρίζονται πλήρως από τον ΔΟΑΤΑΠ, επιτρέπουν τη φοίτηση εξ ολοκλήρου από το σπίτι, με τον φοιτητή να επιβαρύνεται αποκλειστικά με τα τέλη εξέτασης ανά μάθημα, τα οποία μεταφράζονται σε ένα εξαιρετικά χαμηλό κόστος της τάξης περίπου 1.200€ ετησίως (ή 4.800€ για όλο το τετραετές Bachelor), μόνο για τέλη εξετάσεων (100€ ανά μάθημα) και χωρίς δίδακτρα.

Στην ΕΕ, υπάρχουν παρόμοιες επιλογές για εξ αποστάσεως αγγλόγλωσσες σπουδές Bachelor με πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από τον ΔΟΑΤΑΠ και ετήσιο κόστος που δεν ξεπερνά τα 2.000€. Αρχικά, το πλήρως αναγνωρισμένο ιταλικό πανεπιστήμιο UNINETTUNO – που προέρχεται από κοινοπραξία 41 δημοσίων πανεπιστημίων – εξειδικεύεται στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση και προσφέρει αγγλόφωνα πτυχία Bachelor στην Πληροφορική (Computer Engineering), τα Οικονομικά (Economics and Business Management) και την Ψυχολογία, με τα ετήσια δίδακτρα να κυμαίνονται μεταξύ 1.600€ και 2.000€, ενώ παρέχεται και έκπτωση 20% σε νέους αποφοίτους λυκείου.

Παράλληλα, το FernUniversität in Hagen (Ανοικτό Πανεπιστήμιο του Χάγκεν) αποτελεί το μοναδικό επίσημο κρατικό εξ αποστάσεως πανεπιστήμιο της Γερμανίας, το οποίο έχει κορυφαίο ακαδημαϊκό κύρος και προσφέρει προγράμματα όπως το Bachelor in International Business Administration με πολύ χαμηλό κόστος από 600€ έως 1.500€ τον χρόνο λόγω κρατικής επιδότησης, αν και απαιτείται προσοχή καθώς ορισμένα τμήματα των σπουδών μπορεί να περιλαμβάνουν τη γερμανική γλώσσα.

Τέλος, τα Δημόσια Πανεπιστήμια της Φινλανδίας (UAS), όπως το HAMK (Häme University of Applied Sciences) και το LAB University, προσφέρουν αγγλόφωνα online ή blended προγράμματα Bachelor σε τομείς όπως οι Εφαρμογές Πληροφορικής (ICT) και το International Business, με το τεράστιο πλεονέκτημα ότι για όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η φοίτηση είναι 100% δωρεάν (0€ δίδακτρα).

Τι περιλαμβάνει το Εθνικό Μητρώο του ΔΟΑΤΑΠ

Όλα αυτά τα ιδρύματα περιλαμβάνονται στο Εθνικό Μητρώο του ΔΟΑΤΑΠ, διασφαλίζοντας την ακαδημαϊκή αναγνώριση των πτυχίων στην Ελλάδα, αρκεί οι τελικές εξετάσεις να διεξάγονται με τις προβλεπόμενες διαδικασίες αδιαβλητότητας. Παράλληλα, ο ελληνόφωνος χώρος προσφέρει πλέον ισχυρές, προσβάσιμες και πλήρως αναγνωρισμένες εναλλακτικές λύσεις που “κλειδώνουν” αυτόματα τον ΔΟΑΤΑΠ:

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ): Ως δημόσιο πανεπιστήμιο, προσφέρει προπτυχιακά προγράμματα του ΕΑΠ χωρίς την ανάγκη Πανελλαδικών εξετάσεων, με την οικονομική συμμετοχή να ορίζεται στα 350€ ανά Θεματική Ενότητα, διαμορφώνοντας ένα συνολικό κόστος πτυχίου στα 6.000€ με 6.600€ (έναντι 20.000€ με 32.000€ των κολλεγίων).

Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΑΠΚΥ): Επίσης ως δημόσιο πανεπιστήμιο, προσφέρει σπουδές εξ ολοκλήρου στα ελληνικά με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το συνολικό διαχειριστικό κόστος για ένα πλήρες Bachelor (240 ECTS) ανέρχεται στα 8.400€ (έναντι 20.000€ με 32.000€ των κολλεγίων), ήτοι 350€ ανά εξαμηνιαία Θεματική Ενότητα, αποτελώντας έναν από τους πιο ανταγωνιστικούς και ακαδημαϊκά θωρακισμένους πόλους έλξης για τους Έλληνες φοιτητές.

Το Υπαρξιακό Δίλημμα των κολλεγίων

Σε αυτό το δυναμικά και ραγδαία εξελισσόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον, τα κολλέγια χάνουν το μονοπώλιο της “εναλλακτικής λύσης”. Όταν ένας γονιός συνειδητοποιεί ότι ένα franchise Bachelor σε κολλέγιο κοστίζει συνολικά από 20.000€ έως 32.000€ (5.000€ – 8.000€ ανά έτος) και αποδίδει μόνο επαγγελματική ισοδυναμία, η σύγκριση με τις δημόσιες ή διεθνείς e-learning εναλλακτικές των 0€ έως 2.100€ τον χρόνο που εξασφαλίζουν και ΔΟΑΤΑΠ αποβαίνει καταστροφική για τα ελληνικά κολλέγια.

Το ίδιο καταστροφική αποβαίνει για τα κολλέγια η σύγκρισή τους με τα νεοσύστατα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στους αποφοίτους τους να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε κορυφαία δημόσια πανεπιστήμια, όπως το ΕΚΠΑ ή το ΑΠΘ, και μάλιστα συνήθως με χαμηλότερα δίδακτρα απ’ όσα θα πλήρωναν σε ένα κολλέγιο.

Αν τα κολλέγια που δεν αναβαθμίσθηκαν σε Μη Κρατικά Πανεπιστήμια περιοριστούν στο να διαφημίζουν απλώς κτηριακές εγκαταστάσεις, ή διασυνδέσεις με την αγορά εργασίας, ή πανηγυρικές τελετές αποφοίτησης, τότε θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωπα με κάθετη και μη αναστρέψιμη πτώση των εγγραφών τους.

Το μεγάλο ερώτημα που προκύπτει για κάθε κολλέγιο είναι σαφές: Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός οργανισμός franchise να αναχαιτίσει αυτή τη διπλή επίθεση, όταν ο “καταναλωτής” (γονιός ή φοιτητής) γνωρίζει πλέον την αλήθεια για το κόστος και τα ακαδημαϊκά δικαιώματα; Όσα κολλέγια επιλέξουν τη συσκότιση της πραγματικότητας, θα δουν το “λάλον ύδωρ” των εγγραφών τους να στερεύει. Όσα, αντίθετα, αντιληφθούν το μέγεθος του προβλήματος, θα πρέπει να αναζητήσουν άμεσα τη στρατηγική εκείνη που θα τους επιτρέψει να επιβιώσουν.